Băng quyển từng có dấu hiệu mở rộng trở lại cách đây 2.000 năm, nhưng con người đã chặn đứng xu hướng đó

Dải băng Laurentide — từng phủ kín phần lớn Canada dưới lớp băng dày gần 3 km — có lẽ đã bắt đầu tái mở rộng cách đây khoảng 2.000 năm. Đó là khởi đầu của một kỷ băng hà mới, nhưng xu hướng này đã bị đảo ngược từ khoảng năm 1960 do tình trạng ấm lên do con người gây ra.

Mảnh ghép cuối cùng của một dải băng khổng lồ

Barnes Ice Cap nằm trên cao nguyên trung tâm đảo Baffin, vùng Bắc Cực của Canada. Đây là mảnh sót lại cuối cùng của dải băng Laurentide — dải băng lớn nhất trong số các dải băng thuộc kỷ Pleistocene. Vào thời kỳ đỉnh cao, nó đã vùi lấp phần lớn Canada dưới lớp băng dày khoảng 3,2 km và "khóa" lại lượng nước tương đương khoảng 80 mét mực nước biển.

Mảnh băng còn sót lại này giờ đây đã cung cấp bằng chứng vật lý trực tiếp cho thấy các dải băng có thể đã đảo ngược quá trình tan rút và bắt đầu phát triển trở lại cách đây hàng nghìn năm.

Dấu vết của một kỷ băng hà mới bị bỏ dở

Trong một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Science, các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng dải băng Laurentide đạt kích thước nhỏ nhất vào khoảng 3.600 năm trước, sau đó bắt đầu tái mở rộng từ khoảng 2.000 năm trước. Nhóm nghiên cứu diễn giải đây là bước khởi đầu của kỷ băng hà tiếp theo.

"Barnes là phần còn lại cuối cùng của một trong những vòm băng thuộc dải băng Laurentide," Nicolás Young, nhà địa chất học tại Đài quan sát Trái đất Lamont-Doherty thuộc Đại học Columbia và là tác giả chính của nghiên cứu, cho biết.

Theo ông, dải băng khổng lồ này mỏng dần trong suốt thế Holocene, khiến rìa băng rút lên đảo Baffin. Những gì còn lại ngày nay chỉ là phần lõi đã xẹp xuống của một khối băng từng dày tới hơn 3 km.

Điều đáng chú ý là kỷ băng hà "mới chớm" này dường như đang trên đà hình thành cho đến khoảng năm 1960, khi tình trạng ấm lên do con người gây ra đã đảo ngược toàn bộ xu hướng.

Vì sao Barnes có thể "kể lại" lịch sử của chính nó

Young giải thích rằng khả năng của Barnes trong việc lưu giữ bằng chứng về quá khứ đến từ nhiệt độ ở đáy băng. Khi nhiệt độ đáy đủ lạnh, băng sẽ đóng băng dính chặt vào nền đá bên dưới thay vì trượt đi. Nhờ vậy, các dấu vết địa chất bên dưới được bảo tồn nguyên vẹn, cho phép các nhà khoa học đọc được lịch sử co giãn của dải băng qua từng thời kỳ.

Ý nghĩa đối với chúng ta

Phát hiện này mang lại một góc nhìn đáng suy ngẫm: các chu kỳ băng hà tự nhiên của Trái đất vốn vận hành trên quy mô hàng chục nghìn năm, nhưng tốc độ phát thải khí nhà kính của con người trong vài thập kỷ qua đã đủ sức can thiệp vào một tiến trình khổng lồ như vậy.

Với độc giả quan tâm đến biến đổi khí hậu và khoa học Trái đất, nghiên cứu này là lời nhắc rằng dữ liệu địa chất không chỉ kể về quá khứ — mà còn giúp chúng ta hiểu rõ hơn về mức độ ảnh hưởng của con người đối với hệ thống khí hậu toàn cầu.