Đừng phí thời gian xây "nhà máy phần mềm" cá nhân

Một bài viết gần đây trên trang cá nhân của Peter P. đang gây chú ý trong cộng đồng kỹ sư phần mềm, đặc biệt là trên Hacker News. Tác giả cho rằng việc tự xây dựng một "nhà máy phần mềm" (software factory) cá nhân là việc làm lãng phí thời gian nhất mà một lập trình viên có thể chọn. Thay vào đó, nên dùng AI để giải quyết vấn đề thực tế hoặc xây dựng hệ thống tự động hóa ngay tại nơi làm việc.

Vì sao kỹ sư phần mềm nào cũng muốn tự xây nhà máy phần mềm

Tác giả thừa nhận mong muốn này rất tự nhiên. Với một lập trình viên, việc xây dựng hệ thống giúp tự động tạo ra phần mềm là một ý tưởng nằm ngay trong vùng an toàn của họ.

"Nếu tôi xây được nhà máy này, tôi có thể làm thêm nhiều dự án phụ và cuối cùng là nghỉ việc!"

Nhưng theo tác giả, đó chỉ là phần mở rộng của thói quen cũ: bắt đầu dự án, bỏ dở rồi quay lại với công việc vào thứ Hai. Bản thân nhà máy không tự tạo ra sản phẩm nào cả.

Điều khó chấp nhận là ngày nay, người không chuyên cũng đang dùng AI theo những cách đáng kinh ngạc, trong khi nhiều kỹ sư vẫn chưa làm được gì cụ thể. Nhiều ý tưởng trên mạng xã hội chỉ dừng ở mức demo, nhưng ngay cả vậy vẫn tốt hơn là chỉ có một hệ thống để đi xây phần mềm.

Xây phần mềm bằng AI vẫn có nỗi khổ riêng

Tác giả không cho rằng để AI viết ứng dụng sẽ loại bỏ hoàn toàn sự ức chế. Nỗi khổ chỉ chuyển sang dạng khác:

• Giao tiếp sai lệch giữa người đặt yêu cầu và AI
• Xây sai thứ cần xây
• Xây đúng thứ mình tưởng là mình muốn, rồi nhận ra đó không phải điều cần

Đó đều là một phần của quá trình làm sản phẩm. Tác giả cho rằng chính vì lý do này mà nhiều người thích viết lại toàn bộ (feature-free rewrite) hơn là cải tiến dần: họ đã biết kết quả cuối cùng trước khi bắt đầu. Nhưng khi xây một sản phẩm thật, kết quả luôn phức tạp và không có điểm dừng.

Nên học cách công cụ AI vận hành, nhưng để làm được việc khác

Tác giả vẫn khuyên nên tìm hiểu cách các công cụ như AI tạo sinh hoạt động, vì chúng thực sự ấn tượng. Và đối với ông, việc hiểu cách chúng vận hành đã giúp ông từ bỏ ý định xây thêm một nhà máy nữa.

Các phòng thí nghiệm AI tiên phong đang phát triển đồng thời cả mô hình và sản phẩm, trong đó mô hình được cải thiện dựa trên trải nghiệm người dùng. Mục tiêu số một của họ là loại bỏ ma sát và giúp người dùng tạo ra những thứ thú vị. Tác giả thừa nhận rất khó cạnh tranh với điều đó, và tự hỏi vì sao lại muốn cạnh tranh.

Trường hợp duy nhất đáng xây: tại nơi làm việc

Nếu vẫn tin rằng nhà máy phần mềm cá nhân là đáng làm, tác giả nói rõ: hãy làm vì công việc.

Môi trường doanh nghiệp là bối cảnh thực tế nhất để tự động hóa công việc. Bạn hiểu sâu hệ thống, có con người, tiến độ, và những hệ thống cũ đã vận hành nhiều năm. Bạn có thể có 12 cách khác nhau để viết cùng một tính năng và 100 tình huống biên khác nhau. Đó chính là lý do một nhà máy phần mềm nội bộ có giá trị.

Phần thưởng ở đây cũng lớn hơn nhiều:

Bạn trao quyền cho cả một đội ngũ quản lý sản phẩm và nhà thiết kế để phát hành tính năng với ít ma sát và độ tin cậy cao.

Từ đó, công việc của bạn là duy trì nền tảng đó, hoặc áp dụng kỹ năng của mình vào những mảng khác của doanh nghiệp.

Nếu không nghĩ ra được ý tưởng nào khác nhà máy phần mềm

Tác giả thừa nhận đây là một nhiệm vụ rất khó và nó giống như một cơ bắp cần được rèn luyện. Ông khuyên hãy quan sát xung quanh, ghi lại các vấn đề và ý tưởng, để trí óc lang thang.

Nếu mỗi ngày viết ra 3 ý tưởng, 30 ý tưởng đầu sẽ rất ngớ ngẩn và vô dụng, nhưng tôi đảm bảo điều đó sẽ bắt đầu thay đổi khi bộ não bắt đầu tư duy theo cách khác.

Tác giả dẫn ra hai ví dụ truyền cảm hứng: một người dùng AI để "khử rác" (de-slop) chiếc Android TV của bố mẹ, và một người đưa bộ não ruồi giấm vào thế giới thực để nó bay lượn. Ông thừa nhận không hiểu sao người ta nghĩ ra được những thứ như vậy, nhưng tin rằng mình sẽ đến được đó qua thử nghiệm và để trí tưởng tượng bay xa.

Kết luận

Thông điệp của bài viết khá rõ ràng: đừng xây nhà máy phần mềm cá nhân. Thay vào đó, hãy bắt đầu gõ vào khung chat và xem điều gì xảy ra, hoặc dành sức lực cho một nhà máy phần mềm nội bộ ngay tại công ty — nơi bài toán khó hơn nhưng phần thưởng cũng xứng đáng hơn nhiều.