MIT chế tạo loại sợi dệt có thể nấu chảy và tái chế nhiều lần

Mỗi năm, một người Mỹ trung bình thải bỏ khoảng 81 pound (khoảng 37 kg) quần áo, trong khi các lựa chọn tái chế loại rác thải này vẫn rất hạn chế. Các kỹ sư tại MIT (Viện Công nghệ Massachusetts) hy vọng có thể cắt giảm lượng rác thải dệt may đó bằng một loại sợi mới.

Vấn đề của sợi đàn hồi truyền thống

Loại sợi nhiệt dẻo do nhóm nghiên cứu phát triển mô phỏng các đặc tính của sợi đàn hồi thông thường — vốn thường kết hợp spandex với polyester hoặc nylon. Điểm yếu cố hữu của những loại sợi này là muốn tái chế thì phải tách riêng từng thành phần, một quy trình không hề khả thi trong thực tế.

Thay vào đó, nhóm MIT tìm ra cách tạo ra một loại sợi có độ co giãn tương đương từ hai biến thể của polyethylene — vật liệu quen thuộc dùng trong bình sữa và túi nilon đi chợ.

"Giờ đây chúng tôi đã có thứ có thể đan và dệt được. Đó là giai đoạn tiếp theo." — Svetlana Boriskina, trưởng nhóm nghiên cứu

Vì sao loại sợi này đặc biệt?

Bởi vì cả hai biến thể đều thuộc cùng một họ hóa học, sợi có thể được nấu chảy nguyên trạng mà không cần tách lớp. Svetlana Boriskina — người dẫn dắt công trình với vai trò nhà nghiên cứu tại Khoa Kỹ thuật Cơ khí MIT — cho biết một bộ quần áo làm từ vật liệu này sau đó có thể được kéo thành sợi mới để tạo ra thế hệ trang phục kế tiếp.

Đáng chú ý, ngay cả sau 10 chu kỳ nấu chảy và kéo lại, sợi vẫn giữ được độ bền và độ dẻo dai như chỉ may thông thường. Đây là yếu tố then chốt để vật liệu có thể tồn tại qua nhiều vòng đời sử dụng.

Hướng tới nền kinh tế dệt may tuần hoàn

Trong tương lai, các nhà nghiên cứu kỳ vọng một bộ quần áo làm từ polyethylene có thể được thả vào thùng thu gom và chuyển đến cơ sở tái chế, góp phần thúc đẩy một nền kinh tế dệt may tuần hoàn và bền vững hơn.

• Ít bước xử lý hơn: Không cần tách riêng sợi đàn hồi khỏi vải nền như quy trình truyền thống.
• Độ bền cao: Vẫn giữ phẩm chất sau nhiều lần tái chế.
• Tiềm năng ứng dụng rộng: Có thể đan và dệt như sợi thông thường.

Góc nhìn cho thị trường Việt Nam

Ngành dệt may Việt Nam là một trong những trụ cột xuất khẩu lớn, đồng thời cũng đối mặt với áp lực ngày càng tăng về tiêu chuẩn môi trường từ các thị trường nhập khẩu như EU và Mỹ. Những vật liệu có khả năng tái chế khép kín như sợi polyethylene của MIT có thể mở ra hướng đi mới cho các doanh nghiệp trong nước muốn đáp ứng yêu cầu về kinh tế tuần hoàn và giảm dấu chân carbon trong chuỗi cung ứng.

Tuy vậy, để công nghệ này đi vào sản xuất đại trà vẫn còn nhiều thách thức, từ chi phí đầu tư dây chuyền đến việc xây dựng hệ thống thu gom và tái chế đồng bộ. Song hướng tiếp cận "nấu chảy, kéo sợi, dùng lại" của MIT cho thấy một viễn cảnh đầy hứa hẹn cho ngành thời trang bền vững trong những năm tới.