Philippines đặt cược AI giúp GDP tăng 12% trong 7 năm – mà không làm tổn hại ngành gia công

Chính phủ Philippines vừa trình làng Kế hoạch tổng thể hạ tầng AI+ (PAIIM) với mức đầu tư 34,4 tỷ USD, một con số khiêm tốn so với chi tiêu hàng quý của các “ông lớn” công nghệ Mỹ nhưng được kỳ vọng sẽ đưa quốc gia này trở thành trung tâm AI khu vực. Điểm đặc biệt của kế hoạch là cách tiếp cận “không thay thế” ngành gia công – vốn đang là trụ cột kinh tế – mà dùng AI để nâng cấp nó lên phân khúc dịch vụ giá trị cao.

Tham vọng lớn với ngân sách “khiêm tốn”

Theo tài liệu PAIIM [PDF] được công bố hôm qua, Philippines sẽ cần 34,4 tỷ USD cho hạ tầng, kết nối và datacenter. Trong đó, các chương trình chính phủ hiện tại và đầu tư tư nhân cho mạng lưới và năng lượng đã đáp ứng được 18,2 tỷ USD. Số còn lại được kỳ vọng sẽ đến từ đầu tư công có trọng điểm và sự tham gia của khu vực tư nhân, đặc biệt là cho hạ tầng datacenter AI quy mô lớn.

Điều đáng nói là con số này chỉ tương đương chưa đầy một tháng chi tiêu cho hạ tầng AI của riêng Amazon, Google và Microsoft – những công ty đang đổ khoảng 20 tỷ USD mỗi quý. Các đám mây Trung Quốc cũng chi hàng chục tỷ USD mỗi năm.

Mở rộng datacenter gấp 30 lần

Chính phủ nước này đặt mục tiêu đưa tổng công suất datacenter quốc gia từ mức 50MW hiện tại lên 1,5 GW vào năm 2033, đồng thời trang bị khoảng 152.000 GPU cho các trung tâm dữ liệu mới. Đây được xem là bước đi để cạnh tranh với Singapore và Thái Lan – hai đối thủ khu vực được nhắc đến trong kế hoạch.

Tuy nhiên, giới phân tích có thể thấy ngay một điểm thiếu sót: kế hoạch không hề nhắc đến Malaysia, nơi tỉnh Johor đã có gần 4GW dự án datacenter đang vận hành, cùng công suất tương tự đang trong giai đoạn lên kế hoạch và xây dựng.

Đào tạo 1,3 triệu người, tạo 500.000 việc làm AI

Chính phủ cam kết kế hoạch này sẽ giúp hơn 1,3 triệu chuyên gia được đào tạo về cách sử dụng AI, tạo ra 500.000 việc làm liên quan đến AI, trong đó 175.000 vị trí làm việc trực tiếp trên các dự án hạ tầng AI.

“Những khoản đầu tư này sẽ tạo ra các lợi ích lan tỏa như cải thiện cung cấp dịch vụ công, kết nối quốc tế tốt hơn cho mọi doanh nghiệp, cũng như tăng cường khung an ninh mạng và quản trị dữ liệu theo chuẩn mực toàn cầu,” – trích kế hoạch PAIIM.

AI không thay thế gia công – mà nâng cấp nó?

Điểm cốt lõi gây tranh cãi là lập trường của kế hoạch về ngành gia công (IT-BPM) – nơi đang sử dụng khoảng 1 triệu lao động công nghệ. Tài liệu PAIIM khẳng định:

“PAIIM không định vị AI là thứ thay thế ngành IT-BPM của Philippines. Thay vào đó, nó giúp ngành này leo lên các bậc giá trị cao hơn bằng cách dùng AI cho các tương tác cấp một, lặp đi lặp lại và nhiều dữ liệu, đồng thời trao quyền cho người lao động Philippines xử lý các chức năng trải nghiệm khách hàng phức tạp, thấu cảm và giá trị cao hơn.”

Đây là một giả định khá cũ về tác động của tự động hóa lên dịch vụ khách hàng. Thực tế, ngành gia công của Philippines tồn tại được là nhờ tự động hóa một mình không đủ để giảm chi phí dịch vụ khách hàng xuống mức mà một số doanh nghiệp chấp nhận trả. Giờ đây, AI có thể sẽ giúp tự động hóa nhiều hơn nữa, với chi phí thậm chí còn thấp hơn nữa – đặt ra câu hỏi lớn cho tính bền vững của chính ngành mà PAIIM đang cố bảo vệ.

Kế hoạch PAIIM – Philippines AI+ Infrastructure Masterplan – là minh chứng mới nhất cho thấy các quốc gia đang phát triển phải chạy đua với AI bằng nguồn lực hạn chế, trong khi vẫn phải cân bằng lợi ích của ngành công nghiệp hiện hữu. Với độc giả Việt Nam, đây cũng là một bài toán quen thuộc khi Việt Nam đang phát triển các trung tâm dữ liệu và chiến lược AI quốc gia của riêng mình.