Split Tunneling – Tính năng tốt nhất trên VPN mà nhiều người bỏ qua

Bạn có thể đã quen với các ứng dụng VPN, nhưng có thể bạn chưa từng nghe tới một trong những tính năng hữu ích nhất bên trong chúng: split tunneling. Đây là công cụ giúp bạn quyết định chính xác ứng dụng hay trang web nào cần được VPN bảo vệ, và cái nào không.

Split tunneling là gì?

Hiểu đơn giản, split tunneling cho phép bạn chọn những ứng dụng hoặc website nào sẽ sử dụng lớp bảo vệ của VPN và những cái nào kết nối trực tiếp ra internet. VPN rất đáng dùng để tăng cường bảo mật và quyền riêng tư – chặn các trình theo dõi, giả lập vị trí và ngăn nhà mạng thấy lịch sử duyệt web của bạn – nhưng bản chất của nó cũng đi kèm một số đánh đổi về tốc độ.

Minh họa tính năng split tunneling trên Android

Ví dụ, nếu bạn muốn có tốc độ nhanh nhất khi chơi game trực tuyến, bạn có thể để game nằm ngoài phạm vi VPN. Tương tự, vì VPN thường che giấu vị trí thực của bạn, nếu bạn muốn luôn xem được lịch chiếu phim ở khu vực mình sống, bạn có thể dùng split tunneling để giữ ứng dụng đặt vé nằm ngoài VPN.

Bật VPN cũng có thể gây trục trặc khi truy cập các thiết bị khác trong mạng nội bộ, như thiết bị nhà thông minh hay máy in. Vì tất cả những lý do này, bạn có thể cần tới sự kiểm soát linh hoạt mà split tunneling mang lại – và tính năng này có mặt trong nhiều gói VPN.

Cách hoạt động của split tunneling

VPN hoạt động như một cây cầu mã hóa cho dữ liệu đi ra và đi vào từ internet. Cây cầu này khiến nhà mạng, cơ quan thực thi pháp luật và những người kết nối cùng mạng Wi-Fi không thể thấy bạn đang làm gì trực tuyến. Split tunneling cho phép bạn định tuyến một phần lưu lượng ra khỏi cây cầu đó, mà không phải liên tục bật/tắt VPN.

Split tunneling theo ứng dụng là kiểu phổ biến nhất, bởi nó trực quan và dễ hiểu nhất. Một số ứng dụng của bạn dùng VPN, số khác thì không. Chẳng hạn, bạn có thể muốn ứng dụng ngân hàng kết nối qua VPN để được bảo vệ tối đa, nhưng ít bận tâm hơn với ứng dụng thời tiết – và không muốn thấy dự báo từ vị trí mà VPN đang giả lập.

Tùy từng VPN, bạn cũng có thể gặp split tunneling theo URL, cho phép đặt quy tắc dựa trên tên miền. Ý tưởng cũng tương tự: với những trang cần tốc độ cao và ít quan trọng về riêng tư thì không qua VPN; còn trang tìm kiếm nơi bạn gõ thông tin cần bảo vệ thì vẫn bật VPN.

Ngoài ra còn có các kiểu tunneling khác như route-based tunneling (dựa trên địa chỉ IP cụ thể) và policy-based tunneling (dựa trên bộ quy tắc tổng thể), nhưng ít phổ biến trong phần mềm VPN tiêu dùng và thường chỉ gặp khi bạn quản lý nhiều người dùng.

Cách bật split tunneling

Minh họa split tunneling trên Windows

Các bước bật split tunneling tùy thuộc vào phần mềm VPN bạn dùng, nhưng không quá khó tìm. Hầu hết – dù không phải tất cả – chương trình VPN hiện nay đều có tính năng này, đặc biệt ở các gói trả phí.

Ví dụ với ProtonVPN trên Windows, trên màn hình chính có liên kết split tunneling ở bên phải, cùng các tính năng như kill switch và chuyển tiếp cổng. Nhấn vào Split tunneling, sau khi bật, bạn có thể bắt đầu chọn ứng dụng. Bạn có thể chọn danh sách ứng dụng được đưa vào VPN (mọi thứ còn lại bị loại trừ) hoặc danh sách ứng dụng bị loại trừ (mọi thứ còn lại đều đi qua VPN).

Với NordVPN trên Windows, bạn truy cập tính năng bằng cách nhấn biểu tượng bánh răng ở góc dưới bên trái giao diện chính, chọn Split tunneling rồi bật công tắc. Tương tự, bạn sẽ chọn được ứng dụng nào được VPN bảo vệ và ứng dụng nào không.

Trên di động, quy trình cũng tương tự: vào phần cài đặt của ứng dụng VPN bạn đang dùng. Lưu ý rằng iPhone không cho phép tự do như Android và máy tính: thường bạn chỉ giới hạn được ở việc chọn website và địa chỉ IP cần loại trừ, thay vì chọn theo ứng dụng.

Phần lớn thời gian, đây là kiểu "cài một lần rồi để đó" – bạn không cần liên tục quay lại màn hình tùy chọn để đổi danh sách ứng dụng có quyền dùng VPN, dù vẫn có thể làm nếu muốn. Kết quả là sự an tâm của VPN ở đúng nơi bạn cần, mà không phải chịu bất tiện khi áp VPN ở những nơi nó không hữu ích.

Lưu ý cho người dùng tại Việt Nam

Với người dùng Việt Nam, split tunneling đặc biệt hữu ích khi bạn cần VPN cho một số tác vụ nhưng vẫn muốn giữ tốc độ ổn định cho các ứng dụng trong nước. Bạn có thể để các ứng dụng ngân hàng, thanh toán hoặc dịch vụ nội địa kết nối trực tiếp để tránh bị chặn hoặc xác thực sai vị trí, trong khi vẫn bật VPN cho các trang cần bảo mật hoặc truy cập nội dung quốc tế.

Hãy kiểm tra xem gói VPN bạn đang dùng có hỗ trợ split tunneling hay không – nếu có, đây là một trong những thiết lập đáng bỏ công cấu hình nhất.