Thử nghiệm AI trị giá 24.000 USD: Chuyển trình biên dịch TypeScript sang Rust

Trong một thử nghiệm đầy tham vọng, lập trình viên kiêm YouTuber nổi tiếng Theo Browne đã sử dụng các tác nhân AI để chuyển trình biên dịch TypeScript của Microsoft sang ngôn ngữ Rust. Điều đáng chú ý là anh không hề kiểm tra trực tiếp mã nguồn, vậy mà sản phẩm cuối cùng vẫn hoạt động và được cho là chạy nhanh gấp đôi bản viết lại bằng Go chính thức của Microsoft.

Từ thử nghiệm "đốt token" đến kết quả bất ngờ

Ban đầu, Browne chỉ muốn tiêu hết số token dư thừa bằng một dự án lớn đến mức khó có thể hoàn thành, nhằm kiểm tra giới hạn của các mô hình AI mới nhất. Anh đã đốt hơn 400.000 USD giá trị token tương đương API khi dùng GPT-5.6 Sol và GPT-6 Astra của OpenAI, nhưng các mô hình chỉ đạt khoảng 84% độ tương thích rồi bế tắc.

Bước ngoặt đến khi Anthropic phát hành Claude Opus 5.5. Lần này, mô hình đã tạo ra một bản triển khai hoàn chỉnh, chỉ tiêu tốn khoảng 24.000 USD token tương đương API. Bản này vượt qua các bài kiểm tra tuân thủ TypeScript với độ chính xác gần như tuyệt đối.

"Việc viết lại toàn bộ TypeScript từ JS sang Rust sẽ không khả thi. Nhóm Microsoft đã đi qua từng dòng mã, chuyển sang Go rồi tinh chỉnh cho nhanh và tốt hơn. Các tác nhân của tôi cũng làm điều tương tự từ bản Go sang Rust," Browne chia sẻ trong video.

Điểm thú vị là Claude đã tự đổi chiến lược: thay vì dịch thẳng từ JavaScript sang Rust, nó chuyển từ bản Go của Microsoft sang Rust, thậm chí sao chép luôn một vài lỗi từ bản gốc. Browne chỉ biết điều này sau khi được người khác chỉ ra.

Hiệu năng và ý nghĩa thực tiễn

Dự án TS_Rust được cho là chạy nhanh gấp đôi bản TypeScript viết lại bằng Go (v7) mà Microsoft phát hành đầu năm nay, và nhanh gấp 12,5 lần so với TypeScript v6. Đáng nói, Browne khẳng định anh chưa từng kiểm tra mã nguồn.

Ngoài yếu tố gây tò mò, TS_Rust còn mở ra tiềm năng ứng dụng thực tế. Cụ thể, nó cho phép dùng engine V8 của Google như một môi trường chạy nhẹ hơn cho các khối công việc tác nhân viết bằng TypeScript. Điều này khó khả thi với bản Go của Microsoft vì trình thu gom rác (garbage collector) của Go phải được đóng gói vào runtime thông qua WebAssembly — một việc không hề đơn giản.

Rust không cần trình thu gom rác, nên biên dịch sang WebAssembly hiệu quả hơn. Nhờ đó, một môi trường tác nhân nhẹ có thể chạy trong V8 cùng một môi trường shell trong bộ nhớ như Just Bash của Vercel, tiết kiệm chi phí so với việc chạy trên máy ảo.

• Cloudflare đã dùng runtime JavaScript V8 để cô lập nhiều môi trường người dùng, tiết kiệm hàng trăm MB cho mỗi khách hàng.
• Với TypeScript dựa trên Rust, các tác nhân AI có thể không cần triển khai máy ảo hay container Docker nặng nề.

Xu hướng dùng AI viết lại phần mềm bằng Rust

TS_Rust không phải dự án duy nhất. Chính Microsoft gần đây đã viết lại runtime Copilot bằng Rust, tiêu tốn khoảng 120.000 USD tiền AI. Google, với mô hình Gemini 4 Argon, cũng đang dùng tác nhân AI để chuyển một số cơ sở mã C/C++ lớn (RE2, libgav1 và một phần nhân Zircon của Fuchsia) sang Rust.

Với các lập trình viên Việt Nam đang theo dõi làn sóng này, đây là tín hiệu đáng chú ý: chi phí suy luận (inference) đang giảm nhanh, đến mức chi phí hạ tầng để chạy môi trường phát triển có thể sớm trở thành phần tốn kém nhất. Việc dùng Rust và WebAssembly để tối ưu môi trường tác nhân AI vì thế hứa hẹn là hướng đi đầy tiềm năng.

"Những dự án kiểu YOLO này lẽ ra không thể khả thi. Đáng lẽ nó không thể vượt qua bài kiểm tra, chứ đừng nói đến việc thay thế trực tiếp TypeScript," Browne nhận xét.

Dù vẫn còn nhiều hoài nghi, thử nghiệm 24.000 USD này cho thấy các mô hình AI đang tiến bộ nhanh đến mức những bài toán tưởng như bất khả thi cách đây vài tháng giờ đã nằm trong tầm tay.