World Cup 2026: Trải nghiệm trực tiếp sân cỏ qua góc nhìn của trọng tài

Khi bạn theo dõi World Cup 2026, bạn sẽ được chứng kiến điều chưa từng có: một góc quay cận cảnh trực tiếp những gì đang diễn ra trên sân từ chính tầm nhìn của trọng tài.

Các buổi phát sóng sẽ tích hợp góc nhìn này, được ghi lại từ khoảng cách chỉ vài bước chân với hành động nhờ một chiếc camera nhỏ gắn trên thiết bị tai nghe của trọng tài, nằm ngay gần thái dương. Hình ảnh sẽ được truyền không dây về phòng phát sóng, nơi video được xử lý làm mượt theo thời gian thực và đưa vào chương trình truyền hình.

Nếu bạn từng tò mò về cách nhìn trận đấu từ vị trí của trọng tài—dù là để nghiên cứu kỹ năng di chuyển của cầu thủ yêu thích hay chỉ để phán xét các quyết định của họ—mong muốn của bạn sắp thành hiện thực.

Thách thức về độ trễ và truyền không dây

Camera trọng tài (Ref cam) đã được sử dụng trong một số môn thể thao lớn trong vài năm qua. Tuy nhiên, những góc quay này thường không được phát trực tiếp mà chỉ xuất hiện trong các đoạn phát lại hoặc sau trận đấu. Bóng đá lại rất phù hợp với ý tưởng về một camera trực tiếp của trọng tài, vì các camera chính thường đặt ở xa để lấy toàn cảnh sân đấu.

Vào tháng 3 năm 2025, Hội đồng Liên đoàn Bóng đá Quốc tế (IFAB) đã chấp thuận sử dụng hình ảnh từ camera trọng tài trong các buổi phát sóng trực tiếp. Mặc dù nghe có vẻ đơn giản, nhưng yêu cầu về công nghệ mà FIFA và các đối tác phải đáp ứng là rất lớn.

Thách thức đầu tiên là giảm độ trễ trong luồng video. Việc truyền hình ảnh chất lượng phát sóng không bị nhiễu từ trọng tài trên sân về trung tâm phát sóng của sân vận động tốn một khoảng thời gian nhất định. Các camera này không có kết nối Ethernet như camera phát sóng thông thường mà phải truyền không dây trong một sân vận động ngập tràn thiết bị và sóng vô tuyến.

Johannes Holzmüller, giám đốc đổi mới của FIFA, cho biết tổ chức này đã thử nghiệm nhiều hệ thống dữ liệu không dây tại các địa điểm khác nhau, bao gồm cả Sân vận động Hard Rock ở Miami. Cuối cùng, họ chọn giải pháp 5G chuyên biệt sử dụng các băng tần tần số cao.

AI và thuật toán ổn định hình ảnh

Tuy nhiên, thách thức lớn hơn là loại bỏ hiện tượng "rung lắc" (jitter)—hiệu ứng gây chóng mặt do camera tại thái dương bị nảy lên xuống khi trọng tài chạy, dừng đột ngột và xoay người theo quả bóng.

"Các nhà phát sóng cho biết họ rất muốn sử dụng camera trọng tài thường xuyên hơn, nhưng đặc biệt là khi trọng tài đang chạy hoặc nước rút, hình ảnh rất rung lắc," Holzmüller chia sẻ.

FIFA đã giao nhiệm vụ cho đối tác công nghệ Lenovo phát triển phần mềm hỗ trợ AI để giảm thiểu độ rung này xuống mức có thể chấp nhận được. Việc xác định mức độ rung và mức độ can thiệp là một bài toán khó. Không ai muốn xem một đoạn video quá rung lắc, nhưng người xem cũng không thích những hình ảnh bị chỉnh sửa quá mức trông giả trân như một trò chơi điện tử tồi.

Art Hu, giám đốc thông tin toàn cầu của Lenovo, cho biết hệ thống kết hợp hàng chục biến số đo lường rung lắc theo nhiều cách khác nhau. Hệ thống nhận diện các vấn đề cần xử lý và tấn công vào các điểm đó cụ thể.

Ví dụ, các nền tảng khác nhau sẽ xuất hiện trong ống kính của trọng tài. Nếu trọng tài nhìn thấp, hình ảnh chủ yếu là cỏ và chân cầu thủ; nếu nhìn cao hơn, chúng ta sẽ thấy khán giả, bảng điện tử và bầu trời. Các chương trình học máy (machine learning) của Lenovo phải nhận diện được vật thể trong khung hình và áp dụng kỹ thuật làm mượt phù hợp đủ nhanh cho luồng phát sóng trực tiếp.

Lenovo sử dụng máy chủ tại chỗ (on-premise server) tại mỗi sân vận động, chạy nhiều thuật toán con, mỗi cái được tinh chỉnh cho một loại nền tảng cụ thể. Các thuật toán con này được nén khi không sử dụng để tiết kiệm băng thông. Hu so sánh điều này về mặt khái niệm với các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) như Claude hoặc Gemini sử dụng các mô hình nhỏ hơn, nén khi cần và gói bỏ khi không cần.

Phiên bản trực tiếp của camera trọng tài lần đầu tiên được sử dụng tại Club World Cup 2025 tổ chức tại Mỹ. Lenovo và FIFA cho biết họ đã giảm độ rung của hình ảnh lên tới 50%.

Ứng dụng trong VAR và trải nghiệm người dùng

Các đội ngũ kỹ thuật tự tin đến mức góc nhìn từ camera trọng tài thậm chí sẽ được tích hợp vào hệ thống trợ lý trọng tài video (VAR) cho World Cup. Nếu các đoạn clip từ góc nhìn của chính trọng tài có thể giúp đưa ra quyết định chính xác, chúng sẽ được sử dụng. Việc tin tưởng các camera gắn người vào những quyết định có thể thay đổi cục diện trận đấu là minh chứng rõ ràng cho niềm tin vào công nghệ ổn định hình ảnh này.

Drew Fisher, một trọng tài dày dạn kinh nghiệm, cho biết phiên bản của FIFA được gắn ở bên cạnh tai nghe của bộ đàm rất nhẹ, anh hầu như không cảm thấy thấy khi trận đấu bắt đầu. Các trọng tài có thể chọn nơi đặt bộ pin và bộ phát sóng đi kèm; Fisher cho biết hầu hết mọi người đeo ở cánh tay trên.

Mục đích chính của camera trọng tài là giải trí, nhưng Fisher cho biết các đoạn clip cũng bắt đầu xuất hiện trong các buổi họp tổng kết sau trận đấu, nơi các tổ trọng tài xem lại hiệu suất làm việc của mình. Holzmüller nghĩ rằng thực tế này sẽ trở nên phổ biến hơn khi kỹ thuật làm mượt được cải thiện.

Fisher hy vọng trải nghiệm gần gũi khi xem hình ảnh camera trọng tài trong buổi phát sóng trực tiếp sẽ giúp người hâm mộ hiểu rõ hơn về thực tế công việc của trọng tài.

"Tốc độ của trận đấu ở cự ly gần và ở những góc độ đó, tôi nghĩ nó làm sáng tỏ công việc của chúng ta dưới một ánh sáng khác," Fisher nói.

Holzmüller cho biết yếu tố này là một phần lớn trong phản hồi tích cực "đồng thuận" từ người hâm mộ đối với phiên bản camera trọng tài tại Club World Cup 2025, đặc biệt là ở giới trẻ và trên mạng xã hội.

"Nhiều người đã phản hồi rằng giờ họ hiểu công việc đầy thách thức của một trọng tài. Họ hiểu được cường độ, rằng trọng tài cần đưa ra quyết định trong vài mili-giây," Holzmüller kết luận.