Zen Browser: Lựa chọn thay thế Arc mà dân công nghệ đang tìm kiếm

Sự ra đi của Arc Browser khiến không ít người dùng tiếc nuối. Đây từng là một trong số ít ứng dụng thực sự mang đến cách tiếp cận mới mẻ cho thiết kế trình duyệt. Sau khi Atlassian mua lại công ty vào năm ngoái và dồn lực phát triển Dia — trình duyệt tập trung vào AI — Arc sẽ chính thức bị khai tử, để lại người dùng trung thành trong thế khó. Tuy nhiên, nhiều người đã chuyển sang Zen Browser từ khá lâu và không hề hối tiếc.

Giao diện Zen Browser với các tab ghim kiểu launcher và thanh tab bên trái

Học hỏi tinh hoa của Arc, loại bỏ phần dư thừa

Zen không ngần ngại "học hỏi" những điểm tinh túy nhất từ Arc. Về mặt hình ảnh, hai trình duyệt gần như khó phân biệt với người dùng phổ thông. Zen có các trang web ghim kiểu launcher, thanh tab đặt bên trái, không gian làm việc được tách biệt và hệ thống mod cho phép tùy biến giao diện theo ý thích.

Điểm khác biệt nằm ở chỗ Zen giữ lại những gì khiến giao diện Arc trông mới mẻ, đồng thời loại bỏ mọi thứ tạo cảm giác nặng nề và khiến người dùng phải rời bỏ. Đặc biệt nhất: Zen không tích hợp AI.

Không có trợ lý ảo nằm bên sidebar liên tục gợi ý xử lý công việc. Người dùng cũng không phải lo lắng về việc dữ liệu duyệt web của mình bị dùng để huấn luyện mô hình ngôn ngữ lớn. Zen chỉ đơn giản là một trình duyệt web.

Quyền riêng tư là triết lý cốt lõi

Zen tự hào về các tính năng bảo mật của mình: "Thiết kế đẹp mắt, tập trung vào quyền riêng tư và đầy đủ tính năng. Chúng tôi quan tâm đến trải nghiệm của bạn, không phải dữ liệu của bạn". Tất nhiên, người dùng hiểu rằng không có gì trên internet thực sự riêng tư tuyệt đối. Nhưng với Arc, cảm giác dữ liệu luôn là phần thiết yếu trong kế hoạch kinh doanh. Zen thì khác: đây là dự án mã nguồn mở miễn phí, vận hành nhờ tình nguyện viên và quyên góp.

Hệ thống Zen Mods có thể tùy chỉnh mọi thứ, từ giao diện tab đang hoạt động cho đến cách xử lý video PiP. Người dùng cũng có thể cài đặt extension từ kho Firefox. Dù Arc hỗ trợ extension Chrome, nhưng theo trải nghiệm thực tế, Zen xử lý extension mượt mà hơn. Cả hai trình duyệt đều có giao diện đủ khác biệt khiến một số extension không hiển thị đúng, nhưng Zen cung cấp nhiều giải pháp thay thế hơn.

Trải nghiệm duyệt web tập trung và liền mạch

Zen giúp người dùng tập trung vào công việc đang làm. Các liên kết mở trong chế độ "glance" — một tab tạm thời dạng pop-over, rất hữu ích khi cần tra cứu nhanh hoặc xem sản phẩm. Nếu muốn mở thành tab chính thức, chỉ cần một cú nhấp.

Zen còn có thanh nổi xuất hiện mỗi khi nhấn Command+T hoặc Ctrl+T. Từ đây, người dùng có thể mở tab mới, chuyển sang tab đang có, tìm kiếm bằng công cụ tùy chọn hoặc kích hoạt extension.

Những hạn chế cần cân nhắc

Zen không hoàn hảo. Giao diện gọn gàng và tính năng tổ chức được đánh giá cao, nhưng trình duyệt hiện chưa phát được nội dung video có bảo vệ DRM. Điều này đồng nghĩa với việc Netflix, Spotify, HBO, Disney+ và nhiều dịch vụ khác chưa hoạt động trên Zen.

Đội ngũ Zen đang xin giấy phép Widevine từ Google để khắc phục vấn đề này. Trong thời gian chờ đợi, người dùng có thể chuyển sang Chrome khi cần xem phim.

Ngoài ra, Zen được xây dựng trên nền Firefox, nên khả năng hỗ trợ Web MIDI còn hạn chế — một vấn đề với những ai làm việc với thiết bị âm nhạc kỹ thuật số. Người dùng cũng có thể nhớ tính năng Boosts của Arc, nhưng đành chấp nhận thực tế.

Nhìn chung, nếu từng thử Zen trong giai đoạn đầu và thất vọng vì nhiều lỗi, người dùng có thể yên tâm rằng trình duyệt đã tiến bộ rất nhiều. Nếu ai thực sự cần các tính năng AI của Arc, Dia có lẽ sẽ phù hợp hơn. Còn với những ai yêu thích giao diện Arc nhưng không hợp với triết lý của nó, Zen Browser chính là lựa chọn đáng cân nhắc — đặc biệt trong bối cảnh người dùng Việt Nam ngày càng quan tâm đến các công cụ mã nguồn mở và bảo vệ dữ liệu cá nhân.