Anthropic nộp hồ sơ IPO: Doanh thu tăng vọt nhưng vẫn lỗ nặng, kèm theo kịch bản tận thế AI

Hồ sơ IPO bị rò rỉ của Anthropic đang khiến giới công nghệ xôn xao. Công ty vẫn lỗ hàng tỷ USD dù doanh thu tăng trưởng mạnh, trong khi một phần ba tài liệu lại dành để cảnh báo về nguy cơ hủy diệt từ AI. Nghịch lý này đặt ra nhiều câu hỏi về cách các startup AI hàng đầu thế giới đang định giá chính mình.

Doanh thu tăng, nhưng lỗ cũng tăng

Theo thông tin rò rỉ trên tờ Financial Times, Anthropic dự kiến nộp hồ sơ IPO vào tháng 11 tới. Điểm đáng chú ý đầu tiên là con số tài chính: công ty lỗ khoảng 8 tỷ USD trên mức doanh thu 4,6 tỷ USD.

Điều này đặt ra câu hỏi lớn về mô hình kinh doanh của công ty.

Có một báo cáo cho rằng Anthropic đã có lãi trên cơ sở điều chỉnh trong quý 2 năm nay, nhưng đó là sau khi loại bỏ toàn bộ chi phí huấn luyện mô hình.

Dù vậy, công ty dự kiến chi tới 500 tỷ USD cho hạ tầng điện toán đám mây trong vài năm tới. Con số này khiến nhiều người trong ngành khó hình dung được lộ trình sinh lời.

Nghịch lý chiến lược: An toàn hay định giá?

Một điểm gây tranh cãi là việc Anthropic vẫn tiến hành IPO trong khi OpenAI được cho là đã tạm dừng kế hoạch tương tự với lý do liên quan đến an toàn mô hình.

Điều này đi ngược lại hình ảnh lâu nay của Anthropic như một công ty AI "thận trọng hơn" về mặt an toàn.

Theo nhà báo Matt Rosoff, lý do có thể nằm ở chỗ Anthropic tăng trưởng nhanh hơn vì tiếp cận khách hàng doanh nghiệp sớm hơn. Nhưng cũng có giả thuyết rằng họ đẩy mạnh câu chuyện rủi ro tận thế như một cách định giá cao cho thương vụ IPO.

Nếu bạn tin rằng công nghệ này có sức mạnh thay đổi thế giới như phát minh ra lửa hay điện, thì việc định giá công ty ở mức 2 nghìn tỷ USD là hoàn toàn hợp lý.

Kinh tế AI: Đổ tiền vào đâu và lấy từ đâu?

Quy mô đầu tư vào AI đang ở mức chưa từng có. Năm 2025, nhà kinh tế Jason Furman từng ước tính 92% tăng trưởng GDP của Mỹ trong nửa cuối năm đến từ đầu tư AI. Con số này sau đó giảm xuống khoảng một phần ba, rồi một phần năm.

• Bain dự báo chi tiêu vốn cho trung tâm dữ liệu AI sẽ đạt 6 nghìn tỷ USD vào năm 2031
• PwC ước tính con số này có thể lên tới 31 nghìn tỷ USD vào năm 2050

Câu hỏi đặt ra: nguồn tiền khổng lồ này đến từ đâu, khi ngành vẫn đang lỗ?

Đáng lo ngại hơn, các mô hình mã nguồn mở và mô hình giá rẻ từ Trung Quốc đang tràn vào thị trường. Nhiều doanh nghiệp đang chủ động cắt giảm chi phí bằng cách dùng mô hình rẻ thay vì mô hình đắt tiền.

Tôi không biết liệu OpenAI và Anthropic có thể duy trì mức giá cao cho mô hình của họ khi thị trường đang nhanh chóng bị hàng hóa hóa hay không.

Rủi ro từ các thương vụ đầu tư vòng tròn

Một vấn đề đáng lo ngại khác là các thương vụ đầu tư mang tính vòng tròn. Ví dụ, OpenAI cam kết trả 300 tỷ USD cho Oracle để xây dựng trung tâm dữ liệu, nhưng OpenAI chưa có số tiền đó.

Trường hợp Oracle cho thấy tính thực tế của vấn đề: công ty này gặp khó khăn trong việc huy động vốn cho trung tâm dữ liệu ở New Mexico và Wisconsin, một phần do vướng mắc về cấp phép điện năng.

Rất dễ để viết trong hồ sơ rằng "chúng tôi sẽ xây dựng một loạt trung tâm dữ liệu". Nhưng thực tế khó hơn nhiều.

Các trung tâm dữ liệu AI ngày nay lớn hơn nhiều lần so với thời kỳ đầu của Internet, đòi hỏi hạ tầng điện, GPU và công nghệ mạng tiên tiến.

Câu chuyện tận thế: Niềm tin hay chiêu trò marketing?

Chủ đề gây tranh cãi nhất trong giới công nghệ hiện nay là liệu những cảnh báo về nguy cơ tận thế từ AI có phải là niềm tin thật sự hay chỉ là chiến lược tiếp thị.

Việc Anthropic dành một phần ba hồ sơ IPO để nói về rủi ro hủy diệt đang khiến nhiều người đặt câu hỏi về động cơ thật sự.

Nếu mục đích là thúc đẩy các quy định pháp lý thực tế buộc doanh nghiệp chịu trách nhiệm cho công nghệ họ tạo ra, thì câu chuyện tận thế lại là một màn khói che khuất vấn đề.

Các câu hỏi thực tế và cấp bách hơn bao gồm: Ai chịu trách nhiệm khi AI gây thiệt hại? Khi AI đưa ra quyết định tài chính sai lầm thì ai chịu trách nhiệm pháp lý? Làm sao để kiểm soát các tác nhân AI tự trị trong thương mại?

Dù vậy, cũng có khả năng những người sáng lập Anthropic thật sự tin vào kịch bản tận thế. Dario Amodei xuất thân từ phong trào vị tha hiệu quả (effective altruism) — một triết lý đề cao việc làm điều tốt nhất cho số đông trong tương lai xa.

Điều gì tiếp theo cho Việt Nam?

Với các doanh nghiệp và nhà đầu tư Việt Nam đang theo dõi làn sóng AI, thương vụ IPO của Anthropic là một chỉ dấu quan trọng về sức khỏe thực sự của ngành.

Khi các mô hình mã nguồn mở và giá rẻ ngày càng phổ biến, doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng công nghệ AI với chi phí thấp hơn đáng kể so với việc phụ thuộc vào các API đắt đỏ của những ông lớn như Anthropic hay OpenAI.

Thời điểm IPO dự kiến vào mùa thu năm nay sẽ là phép thử thực sự cho câu chuyện định giá nghìn tỷ USD của ngành AI toàn cầu.