Cartopolis: Bản đồ 3D tương tác mô phỏng toàn bộ Trái Đất chạy trực tiếp trên trình duyệt

Cartopolis là một dự án mã nguồn mở đầy tham vọng, mang đến một bản sao 3D có thể đi bộ của thế giới thực, được dựng từ dữ liệu công khai và chia sẻ giữa tất cả những ai đang xem cùng lúc. Dự án chạy được trên trình duyệt, máy tính để bàn và cả thiết bị Android, hoàn toàn miễn phí và có thể tự triển khai (self-host).

Dự án vừa xuất hiện trên diễn đàn công nghệ Hacker News với tên gọi "Cartopolis, interactive globe-sized 3D world", thu hút sự chú ý của cộng đồng lập trình viên nhờ cách tiếp cận độc đáo: biến bản đồ thành một không gian xã hội nơi con người có thể trò chuyện với nhau.

Một bản đồ xã hội của thế giới thực

Điểm khác biệt của Cartopolis so với các nền tảng bản đồ thông thường nằm ở tính xã hội. Người dùng không chỉ xem bản đồ mà còn có thể quan sát cách một địa điểm được hình thành, đồng thời trò chuyện trực tiếp với những người đang có mặt tại đó. Đây là sự kết hợp giữa bản đồ 3D, mạng xã hội và dữ liệu không gian mở.

Toàn cảnh thành phố 3D trong Cartopolis

Theo mô tả của nhóm phát triển, Cartopolis hướng tới nhiều nhóm đối tượng khác nhau: cư dân, cộng đồng, chính quyền địa phương và các nhà quy hoạch, kiến trúc sư. Mỗi nhóm đều có thể tận dụng nền tảng này cho mục đích riêng — từ việc tìm hiểu về khu phố mình đang sống, đến việc mô phỏng và thảo luận các phương án quy hoạch đô thị.

Công nghệ đằng sau: Rust, GPU và dữ liệu mở

Về mặt kỹ thuật, Cartopolis là một dự án khá "nặng ký". Để chạy được, người dùng cần cài đặt Rust, một trình biên dịch C và driver GPU. Các tài nguyên đồ họa được lưu trữ qua Git LFS, do đó cần chạy lệnh git lfs install trước khi clone mã nguồn.

Dữ liệu của dự án được tổ chức thành các pipeline riêng biệt trong thư mục crates/atlas. Mỗi pipeline đảm nhiệm một loại dữ liệu khác nhau, bao gồm:

• Bản đồ, bầu trời, thời tiết và định tuyến — áp dụng cho bất kỳ vị trí nào trên Trái Đất
• Chi tiết đăng ký — gồm các tòa nhà đo đạc thực tế cùng hồ sơ của chúng, địa hình, vật thể đường phố, ảnh hàng không và dữ liệu giao thông công cộng
• Dữ liệu cấp thành phố — được bổ sung ở những nơi chính quyền địa phương công bố công khai

Hiện tại, mức độ chi tiết cao nhất được áp dụng cho Hà Lan — quốc gia quê hương của dự án. Ở những khu vực khác trên thế giới, mặt đất sẽ được hiển thị dạng phẳng và các tòa nhà được lấy từ OpenStreetMap.

Hệ thống kênh rạch được mô phỏng trong thế giới 3D

Trải nghiệm liền mạch từ trình duyệt đến thiết bị di động

Một trong những điểm mạnh của Cartopolis là khả năng chạy đa nền tảng: trình duyệt web, máy tính để bàn và Android. Ứng dụng khởi động ở chế độ ngoại tuyến (offline), sau đó người dùng có thể đăng nhập vào một máy chủ thông qua menu ☰ ▸ Sign in… để tham gia vào thế giới chia sẻ chung.

Về mặt giấy phép, mã nguồn của Cartopolis được phát hành theo MIT OR Apache-2.0, khá cởi mở với cộng đồng. Tuy nhiên, dữ liệu, avatar và phông chữ đi kèm có các điều khoản riêng, được liệt kê đầy đủ trong tệp LICENSE-THIRD-PARTY.md.

Dự án được sinh tự động bằng cargo shots từ tệp cấu hình docs/shots.toml — một minh chứng cho cách tiếp cận kỹ thuật chỉn chu và có hệ thống của nhóm phát triển.

Ý nghĩa với cộng đồng công nghệ Việt Nam

Đối với các lập trình viên và nhà phát triển tại Việt Nam, Cartopolis là một ví dụ thú vị về việc kết hợp giữa đồ họa 3D thời gian thực, dữ liệu không gian mở và kiến trúc phần mềm hiện đại với Rust. Bởi dự án hỗ trợ tự triển khai, các nhóm phát triển trong nước hoàn toàn có thể dựng riêng một phiên bản phục vụ mục đích nghiên cứu, giáo dục hoặc quy hoạch đô thị.

Nhà ga giao thông được mô phỏng trong không gian 3D

Nếu cộng đồng mã nguồn mở Việt Nam đóng góp thêm dữ liệu địa phương — chẳng hạn như dữ liệu tòa nhà, giao thông công cộng hay ảnh hàng không tại Hà Nội, TP.HCM — Cartopolis có tiềm năng trở thành một công cụ hữu ích cho các dự án thành phố thông minh trong tương lai.