Chất kết dính sinh học từ cellulose: Giải pháp bền vững thay thế keo dán gốc dầu mỏ

Keo dán gốc dầu mỏ đang hiện diện ở khắp mọi nơi — từ việc kết dính gỗ và vách thạch cao trong các công trình xây dựng, đến nối các khớp nối của đồ nội thất, và thậm chí là dán nhãn lên các hộp đựng có thể tái chế. Tuy nhiên, chính những loại keo này lại là rào cản lớn cho quá trình tái chế, khiến nhiều vật liệu dù được phân loại đúng vẫn không thể tái sử dụng.

Vấn đề nan giải từ keo dán truyền thống

"Nhãn dán trên hộp đựng được giữ bởi keo gốc dầu mỏ. Và vì điều đó, dù bạn có bỏ hộp vào thùng tái chế, nó vẫn sẽ không được tái chế," — Patty Ferreira, CEO kiêm đồng sáng lập Silvis Materials, chia sẻ.

Vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến ngành bao bì mà còn tác động trực tiếp đến nền kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam — nơi ngành nhựa và bao bì đang phát triển mạnh nhưng tỷ lệ tái chế vẫn còn thấp. Nếu các nhãn dán không thể được tách khỏi bề mặt vật liệu, toàn bộ lô hàng sẽ phải đem đi chôn lấp hoặc đốt, thay vì tái chế thành nguyên liệu mới.

Giải pháp từ plant cellulose

Khi bắt đầu nghiên cứu về chất kết dính sinh học vào năm 2014, Ferreira xuất phát từ việc biến đổi vai trò hiện có của cellulose như một chất ổn định trong nhũ tương keo dán, đồng thời mô phỏng các đặc tính kết dính đã biết của nanocellulose (loại vật liệu đắt đỏ hơn). Ngày nay, công thức của Silvis có thể tạo ra keo dán từ hầu hết mọi loại cellulose thực vật.

• Nguồn nguyên liệu phong phú: Có thể sản xuất từ rơm rạ, mùn cưa, hoặc bã mía — vốn là phụ phẩm nông nghiệp dồi dào tại Việt Nam.
• Khả năng phân hủy sinh học: Sản phẩm phân hủy hoàn toàn mà không để lại vi nhựa.
• Hiệu suất vượt trội: Giảm tới 80% khí thải sản xuất và chỉ dùng một nửa năng lượng so với keo gốc dầu mỏ.

Đưa giải pháp vào thực tế

Chương trình MIT Startup Exchange (STEX) đang hỗ trợ Silvis hợp tác với các công ty đóng gói và xây dựng để thử nghiệm sản phẩm. Đây là bước quan trọng để kiểm chứng độ bền, khả năng chịu nhiệt và chi phí sản xuất khi áp dụng ở quy mô công nghiệp.

Với các nhà sản xuất bao bì tại Việt Nam, việc chuyển sang keo dán sinh học có thể giúp họ:

• Đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe về môi trường của EU và Bắc Mỹ.
• Giảm chi phí xử lý chất thải nhờ khả năng phân hủy dễ dàng.
• Nâng cao hình ảnh thương hiệu trong mắt người tiêu dùng có ý thức bảo vệ môi trường.

Triển vọng trong tương lai

Nếu thành công trong việc thương mại hóa, chất kết dính cellulose có thể tạo ra cuộc cách mạng không chỉ trong ngành bao bì mà còn ở lĩnh vực xây dựng và nội thất — hai ngành đang tìm kiếm các vật liệu thân thiện hơn với môi trường. Với nguồn phụ phẩm nông nghiệp dồi dào như rơm rạ và bã mía, Việt Nam có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng này.

Hành trình từ phòng thí nghiệm đến thị trường còn dài, nhưng những nỗ lực của Silvis Materials đã mở ra hy vọng về một tương lai nơi những đồ vật quen thuộc như nhãn dán, thùng carton hay tấm ván ép — đều có thể "sạch" từ trong ra ngoài.