Chiếc Chromebook bị lãng quên đã khai sinh ra cả một kỷ nguyên máy tính

Có một chiếc laptop mà Google từng chế tạo nhưng chưa bao giờ gọi nó bằng cái tên mà cả thế giới ngày nay đều biết: Chromebook. Đó là chiếc Cr-48 — một thiết bị với thiết kế chẳng có gì đặc biệt, không logo rực rỡ, thậm chí chưa từng được thiết kế để bạn có thể mua. Vậy mà chính nó lại là cánh cổng mở ra một ý tưởng hoàn toàn mới về máy tính.

Trong tập mới nhất của podcast Version History do The Verge thực hiện, nhà báo Nilay Patel và YouTuber công nghệ nổi tiếng Marques Brownlee (MKBHD) đã cùng David Pierce nhìn lại lịch sử của ChromeOS và dòng Chromebook, đồng thời bàn luận xem liệu cách tiếp cận phần cứng máy tính của Google có thực sự đúng đắn hay không.

Cr-48: Khi Google không gọi nó là Chromebook

Điểm thú vị nhất về chiếc Cr-48 nằm ở chỗ nó không phải là một sản phẩm thương mại. Google phát hành nó như một chương trình thử nghiệm dành cho các nhà phát triển và người dùng thử nghiệm, nhằm thu thập phản hồi trước khi chính thức hóa ý tưởng.

• Không có thiết kế bắt mắt: Vỏ máy đen nhám, không logo nổi bật, không màu sắc thương hiệu.
• Không bán đại chúng: Người dùng chỉ có thể nhận máy thông qua chương trình Pilot của Google.
• Là bản thử nghiệm của một ý tưởng lớn: Toàn bộ hệ điều hành xoay quanh trình duyệt Chrome và điện toán đám mây.

Nói cách khác, Cr-48 không phải là một chiếc máy tính để bán, mà là một tuyên ngôn về tương lai của điện toán.

"Google thậm chí còn không gọi chiếc Chromebook đầu tiên là 'Chromebook'. Nó chỉ là cánh cổng dẫn tới một ý tưởng lớn về máy tính." — trích từ nội dung tập podcast.

ChromeOS và canh bạc điện toán đám mây

Ý tưởng cốt lõi đằng sau Cr-48 và ChromeOS rất đơn giản nhưng cũng đầy tham vọng: máy tính không cần cài đặt phần mềm phức tạp, mọi thứ diễn ra trên trình duyệt và lưu trữ trên đám mây.

Vào thời điểm Cr-48 ra mắt, đây là một canh bạc lớn. Người dùng khi đó quen với việc cài ứng dụng desktop, lưu file trên ổ cứng và làm việc ngoại tuyến. Một chiếc laptop gần như chỉ chạy trình duyệt bị xem là ý tưởng viển vông.

Thế nhưng, chính hướng đi này đã định hình lại cách hàng trăm triệu người dùng máy tính trên toàn thế giới làm việc ngày nay — từ Google Docs, Google Drive cho tới hàng loạt ứng dụng web hiện đại.

Vì sao Chromebook lại thành công tại thị trường giáo dục?

Điều thú vị là dù khởi đầu khiêm tốn, dòng Chromebook sau này lại tìm được chỗ đứng vững chắc, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục. Với mức giá rẻ, khả năng quản lý tập trung và bảo mật tốt, Chromebook trở thành lựa chọn phổ biến tại nhiều trường học ở Mỹ và châu Âu.

Tập podcast lần này nằm trong chuỗi chủ đề về công nghệ học đường mang tính biểu tượng. Trước đó, Version History đã dành một tập để nói về XO-1 của dự án One Laptop Per Child do Nicholas Negroponte khởi xướng, cùng câu chuyện về tựa game giáo dục The Oregon Trail và lý do vì sao gần như ai cũng từng phải sở hữu một chiếc máy tính đồ thị TI.

Góc nhìn cho người dùng Việt Nam

Với người dùng Việt Nam, câu chuyện về Cr-48 và ChromeOS cũng có nhiều điểm đáng suy ngẫm. Chromebook chưa từng phổ biến rộng rãi tại thị trường trong nước do hạn chế về ứng dụng ngoại tuyến và thói quen sử dụng phần mềm desktop. Tuy nhiên, khi làm việc trên đám mây, học trực tuyến và các công cụ như Google Workspace ngày càng trở nên phổ biến, mô hình của ChromeOS đang dần trở nên quen thuộc hơn với người dùng Việt.

Câu chuyện về một chiếc laptop "bị lãng quên" như Cr-48 cho thấy một bài học quen thuộc trong ngành công nghệ: những sản phẩm thử nghiệm tưởng chừng thất bại lại có thể là hạt giống của cả một xu hướng lớn.

Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về lịch sử Cr-48, có thể tham khảo các bài viết gốc từ The New York Times, PCMag và Ars Technica đã được nhắc đến trong tập podcast này.