DesktopFly: con ruồi 3D trên macOS đánh hơi mã nguồn vibecode

Công nghệ21 tháng 8, 2026·6 phút đọc

Một bản fork của dự án desktop-fly bổ sung khả năng "ngửi" các dấu hiệu agent như AGENTS.md hay CLAUDE.md trong ổ đĩa, rồi dẫn con ruồi 3D bay tới cửa sổ chứa dự án. Chuyển động của ruồi do mô phỏng 668 neuron thật từ bản đồ kết nối não ruồi giấm FlyWire điều khiển.

DesktopFly: con ruồi 3D trên macOS đánh hơi mã nguồn vibecode

Một dự án mã nguồn mở mới trên macOS cho thấy mô phỏng thần kinh có thể trở thành thứ giải trí hằng ngày trên màn hình làm việc. Con ruồi giấm 3D không di chuyển theo kịch bản, mà hành xử dựa trên mô phỏng hoạt động của các neuron thật trong não ruồi.

Con ruồi 3D trên desktopCon ruồi 3D trên desktop

Con ruồi "ngửi" được mã nguồn

Bản gốc desktop-fly của DenisSergeevitch đưa một con ruồi giấm 3D sống trên desktop macOS. Bản fork mới thêm một giác quan: khứu giác dành cho code.

Công cụ quét ổ đĩa để tìm các dấu hiệu agent (agent marker) như AGENTS.md, CLAUDE.md, thư mục .cursor/rules, .kiro/steering và khoảng 40 loại khác. Mọi thứ trên màn hình dẫn tới những tệp này đều trở thành nguồn mùi: cửa sổ trình soạn thảo hoặc terminal đang mở dự án, một dòng trong cửa sổ Finder phía trước, hay biểu tượng thư mục trên desktop.

Dự án đang mở tỏa mùi mạnh nhất, biểu tượng đã đóng yếu nhất. Phạm vi lan tỏa tăng theo lượng vibecode chứa bên trong: một cụm sáu kho mã có dấu hiệu được ngửi thấy khắp màn hình, còn một thư mục yếu chỉ tỏa mùi ở gần. Các neuron điều hướng dẫn ruồi bò tới đó; khi mùi ở xa, cả quần thể neuron bật lên đủ mạnh để nó cất cánh bay.

Cửa sổ não ruồi với các neuron phát xungCửa sổ não ruồi với các neuron phát xung

Phần nào là dữ liệu thật

Cửa sổ não hiển thị 23.210 vị trí thân neuron lấy từ FlyWire v783, tô màu theo nhóm tế bào, với các xung thần kinh nhấp nháy đúng vị trí. Hai điểm vàng phát sáng là Giant Fiber, tức neuron ra lệnh bỏ chạy.

Một mạch gồm 668 neuron với khoảng 19.000 kết nối synapse thật chạy dưới dạng mô phỏng LIF (leaky-integrate-and-fire, neuron tích phân rò) ở tần số 1 kHz. Các nhóm chính gồm:

  • LC4 (104) và LPLC2 (210): neuron thị giác phát hiện vật đang áp sát
  • DNp01 / Giant Fiber (2): neuron ra lệnh bỏ chạy
  • DNa01 và DNa02 (4): neuron điều hướng; DNp09 (2): đi tới
  • DNg11 (6): chải chuốt; MDN (4): bò lùi
  • DNp02/DNp04/DNp11 (6): neuron vỗ cánh khi thoát
  • Cùng 330 đối tác mạnh nhất, gồm neuron cảm nhận tư thế và neuron cảm nhận gió

Hành vi bỏ chạy không được lập trình sẵn. Con trỏ chuột tiến lại gần trở thành tín hiệu áp sát đưa vào tế bào LC4/LPLC2. Ruồi chỉ cất cánh khi Giant Fiber thực sự phát xung qua các synapse thật. Khoảng 1.200 synapse ức chế liên tục đẩy ngược, nên chuột tiến chậm thì ruồi chịu được, còn cú lao nhanh kích hoạt bỏ chạy trong khoảng 4 ms, giống con vật thật.

Phần thân ruồi là mô hình dựng thủ công, vì FlyWire chỉ có bản đồ não chứ không có hình học cơ thể. Nó có dáng đi ba chân, cánh vỗ nhìn thấy được, bay theo độ cao, chải chuốt và tư thế ngủ.

Cài đặt và điều khiển

Yêu cầu macOS 13 trở lên và Xcode Command Line Tools (Swift 5.9+). Công cụ không cần quyền truy cập đặc biệt nào: mọi thứ nó cảm nhận, gồm con trỏ, khung cửa sổ, cú nhấp, trạng thái nhiệt, đều không cần cấp quyền.

git clone https://github.com/DenisSergeevitch/desktop-fly.git
cd desktop-fly
./build.sh
./DesktopFly

Một biểu tượng 🪰 xuất hiện trên thanh menu, thoát từ đó. Ruồi đi lại trên lớp phủ trong suốt, không chặn chuột hay bàn phím. Menu cho phép tạm dừng, bật tắt cửa sổ não, thử phản ứng bỏ chạy, chuyển sang màn hình khác, thêm hoặc bớt ruồi, và làm tất cả hoảng sợ.

Cửa sổ não có thể tương tác: rê chuột vào thì dừng xoay, nhấp vào một vùng sẽ kích thích khoảng 60 neuron gần nhất trong 400 ms. Nhấp vào Giant Fiber thì ruồi bỏ chạy, nhấp vào DNg11 thì nó chải chuốt, nhấp vào DNa01/02 một bên thì nó quay đầu.

Hệ sinh thái trên desktop

Ruồi coi mép trên cửa sổ là gờ đá để đậu và đi lại, bám theo cửa sổ khi bạn kéo, giật mình khi cửa sổ đóng dưới chân. Một cửa sổ bật lên gần đó đưa vào đường dẫn tín hiệu vật áp sát, và mạch neuron tự quyết định có bỏ chạy khỏi hộp thoại hay không. Cú nhấp chuột tính là chạm nền; gõ phím được cảm nhận như rung động, chỉ biết lúc nào có phím bấm chứ không biết phím nào.

Ruồi còn có nhịp sinh học: hoạt động mạnh lúc bình minh và hoàng hôn, nghỉ trưa, im lặng ban đêm. Đêm rảnh rỗi thì nó ngủ, thở chậm, ngưỡng phản ứng cao hơn; tỉnh dậy thì chải chuốt. Nhiệt độ cũng ảnh hưởng: máy Mac nóng thì ruồi nhanh hơn.

Mô phỏng và đo đạc

Phần tác giả nói rõ: bản đồ kết nối chỉ cho biết dây nối, không cho biết sinh lý. Động lực học LIF, dấu chất dẫn truyền (ACh dương, GABA âm, Glu âm), tăng cường qua khe nối trên đường LC tới GF và gió tới GF, độ trễ synapse, và cách chuyển con trỏ thành tín hiệu áp sát đều là lựa chọn mô hình chuẩn đặt lên đồ thị thật. Mọi thứ sau các neuron cảm giác, tức ai nối với ai và mạnh cỡ nào, đều là dữ liệu FlyWire.

Mã nguồn dùng giấy phép MIT. Các tệp trong thư mục data/ lấy từ FlyWire (FAFB v783) và dùng giấy phép CC BY-NC 4.0, tức không dùng cho mục đích thương mại. Có thể dựng lại dữ liệu từ bản gốc nếu tải gói khoảng 60 MB và chạy etl.py. Dự án cũng có ba công cụ kiểm tra: bất biến của mạch, 17 bài kiểm tra hành vi từ đầu tới cuối, và xuất ảnh chụp ruồi hoặc não.

Góc nhìn

Điểm đáng học ở dự án này là cách đóng gói một mô phỏng khoa học nặng thành một tiện ích nhẹ, không cần quyền hệ thống. Với lập trình viên Việt Nam quan tâm mô phỏng thần kinh, đây là ví dụ cụ thể về việc đưa dữ liệu connectome vào một ứng dụng desktop thực tế, thay vì chỉ dừng ở bài báo.

Phần quét dấu hiệu agent cũng gợi ý một hướng nhỏ: các tệp cấu hình cho công cụ AI lập trình đang xuất hiện rải rác trong kho mã. Một công cụ biết phát hiện và lập chỉ mục chúng có thể hữu ích cho nhóm đang vận hành nhiều dự án cùng lúc.

Nguồn: github.com · Quy trình biên tập

Chia sẻ:FacebookX