Dùng vòng theo dõi điện tử để xử kẻ gắn thiết bị định vị lên xe chở thẻ Pokémon

Một người đàn ông 72 tuổi ở bang Ohio (Mỹ) vừa lĩnh án vì gắn thiết bị theo dõi GPS lên xe tải giao thẻ Pokémon để rình vị trí các lô hàng khan hiếm. Điểm đáng chú ý nằm ở hình phạt: trong 90 ngày đầu của bản án quản chế, chính ông ta sẽ bị giám sát bằng vòng theo dõi điện tử.

Câu chuyện là lời nhắc nhở rằng các thiết bị định vị giá rẻ, dễ mua đang biến việc theo dõi người khác thành một hành vi phạm pháp chỉ trong vài thao tác — và cái giá phải trả có thể đến từ chính công nghệ đó.

Kẻ theo dõi bị theo dõi

Theo hồ sơ tòa án, ông Kent Kubasta, cư dân Medina, Ohio, đã gắn một thiết bị của hãng Spytec lên xe của một nữ tài xế. Người này phát hiện thiết bị khi đang giao hàng cho một siêu thị Walmart vào ngày 18 tháng 6. Trong tài liệu tố tụng, cô được mô tả là "nhà vận chuyển/nhà cung cấp thẻ Pokémon".

Ban đầu Kubasta phủ nhận cáo buộc sử dụng thiết bị theo dõi trái phép, nhưng sau đó từ bỏ quyền xét xử và nhận tội. Hồ sơ cho biết ông gắn thiết bị lên xe nhằm bám theo các chuyến giao thẻ bài trong khu vực.

Bản án và cái giá 905,50 USD

Kubasta bị tuyên 12 tháng quản chế (hình thức mà Ohio gọi là "community control") dưới sự giám sát cơ bản. Cụ thể:

• Bị giám sát bằng GPS trong 90 ngày đầu tiên
• Cấm liên lạc với nữ tài xế
• Nộp phí giám sát 25 USD/tháng
• Chịu tiền phạt 500 USD cùng toàn bộ án phí
• Tổng chi phí lên tới 905,50 USD

Nếu vi phạm các điều khoản, ông có thể phải ngồi tù tới 6 tháng.

Đáng chú ý là hồ sơ tòa án không nêu rõ Kubasta định làm gì với dữ liệu vị trí thu được. Tuy nhiên, vụ việc diễn ra giữa lúc nhu cầu thẻ Pokémon đang ở mức cực cao, khi các nhà sưu tầm thường xuyên xếp hàng dài trước cửa hàng mỗi khi có hàng mới về.

Thị trường thẻ bài đang nóng đến mức một số thẻ siêu hiếm được bán với giá sáu, thậm chí bảy chữ số. Nhưng phần lớn người sưu tầm vẫn theo đuổi chúng mà không cần đặt tài xế giao hàng dưới vòng giám sát.

Bối cảnh: cơn sốt thẻ Pokémon

Pokémon khởi đầu năm 1996 với hai trò chơi trên máy Game Boy của Nintendo, xoay quanh việc bắt và chiến đấu với các sinh vật. Từ đó, nó phát triển thành một thương hiệu truyền thông trị giá hàng tỷ USD, trải dài qua trò chơi điện tử, thẻ bài, phim hoạt hình, ứng dụng di động và đồ chơi.

Bản mở rộng Trading Card Game mới nhất ra mắt ngày 16 tháng 9 gồm hơn 150 thẻ, trong đó có 30 biến thể Pikachu hiếm, mỗi gói booster đều có ít nhất một thẻ đặc biệt.

Ông Randy Kendall, quản lý cửa hàng Operation Fandom ở Wooster — nơi đơn khiếu nại được nộp — nói với Fox 8 rằng Pokémon "đang là thứ hot nhất hiện nay" và thẻ bài nằm trong nhóm sản phẩm bán chạy nhất của cửa hàng.

Góc nhìn từ Việt Nam: theo dõi người khác là hành vi có thể bị xử lý hình sự

Với người dùng công nghệ tại Việt Nam, câu chuyện này đáng để lưu tâm ở góc độ pháp lý. Các thiết bị định vị mini như AirTag, thiết bị GPS gắn xe hay thậm chí một chiếc điện thoại cũ đều có thể bị lợi dụng để theo dõi người khác. Không ít vụ việc ở Việt Nam liên quan đến việc gắn thiết bị định vị lên xe của người thân, đối tác làm ăn hoặc người yêu cũ để "theo dõi hành tung".

Về mặt pháp luật, việc theo dõi người khác trái phép có thể cấu thành tội xâm phạm quyền riêng tư, và tùy mức độ có thể bị xử lý hành chính hoặc hình sự. Các chuyên gia an ninh mạng cũng khuyến nghị người dùng:

• Kiểm tra kỹ xe, túi xách và vật dụng cá nhân nếu nghi ngờ bị theo dõi
• Sử dụng ứng dụng quét thiết bị Bluetooth không xác định gần đó
• Không tự ý gỡ bỏ thiết bị mà nên báo cơ quan chức năng để bảo toàn chứng cứ

Điều trớ trêu trong vụ Kubasta là công nghệ đã bị dùng cho mục đích sai trái, rồi chính công nghệ đó lại được dùng để trừng phạt chính người vi phạm. Một kết cục khá "hiệu quả" — theo đúng nghĩa của nó.