Erdosproblems.com đóng bình luận và bằng chứng do AI tràn lan
Trang web tập hợp các bài toán Erdős do Thomas Bloom tạo ra sẽ đóng phần bình luận và phần nộp bằng chứng, đồng thời bỏ trạng thái mở/đã giải. Lý do là làn sóng lời giải do AI sinh ra không kèm giải thích đang lấn át cộng đồng và làm nản những người thực sự quan tâm đến toán học.

Thomas Bloom, người tạo ra www.erdosproblems.com, vừa công bố một loạt thay đổi lớn cho trang web sau khi lấy ý kiến cộng đồng. Trang này vốn là nơi tập hợp và theo dõi các bài toán kiểu Erdős, từ bài dễ đến bài cực khó, kèm lịch sử nghiên cứu.
Điều đáng nói: trong chưa đầy một năm, AI chuyển từ gần như vô dụng sang góp phần giải được một số bài toán khó nhất. Kho bài toán dễ phát biểu trên trang tình cờ trở thành bệ phóng lý tưởng cho các mô hình, dù đó không phải mục đích ban đầu của Bloom.
Bốn thay đổi chính
Bloom cho biết các thay đổi dựa trên phản hồi công khai lẫn riêng tư, và trên một nguyên tắc: trang web phải giúp cộng đồng những người quan tâm toán học kiểu Erdős phát triển, chứ không chỉ phục vụ số đông ồn ào.
Những điều chỉnh được nêu gồm:
- Không còn phần nộp bằng chứng (proof claim): người dùng không thể gửi lời giải lên trang như trước.
- Không còn phần bình luận: kênh thảo luận dưới mỗi bài toán bị gỡ bỏ.
- Bỏ trạng thái mở/đã giải: trang không còn đánh dấu bài nào đã có lời giải.
- Tăng trọng số cho phần trình bày, giải thích (exposition), vì đây là thứ có giá trị lâu dài.
Vì sao lại thay đổi
Bloom chỉ ra mặt trái của làn sóng AI. Một số nhà toán học coi các bài toán kiểu Erdős là "dễ, mang tính giải trí". Nhiều người bỏ không nghĩ tiếp vì cho rằng mình không thể cạnh tranh với máy.
Nặng nhất là hàng loạt lời giải do AI tạo ra nhưng không kèm giải thích. Chúng hữu ích và cho biết điều mới, nhưng lại lấn chỗ và làm nản những người thực sự muốn hiểu bài toán.
Phản ứng từ cộng đồng
Một người dùng tự nhận "không phải ai trong giới toán học" bày tỏ sự tiếc nuối, cho rằng hai thay đổi đầu chỉ làm tiến bộ toán học khó thấy hơn. Người này từng hợp tác hiệu quả với hai người khác nhờ chức năng bình luận, và lo những hợp tác như vậy sẽ không còn.
Một số ý kiến khác lại thấy việc bỏ trạng thái mở/đã giải là hợp lý. Việc xác định một bài đã "xong" hay chưa thường mang tính chủ quan, và giao trách nhiệm đó cho một người là không ổn.
Con số đáng chú ý
Theo thống kê được nêu trong thảo luận, tính đến thời điểm đó có 291 bằng chứng được nộp. Trong đó 155 bằng chứng không có bình luận nào, 14 bằng chứng chỉ có bình luận của người nộp, và 112 bằng chứng có ít nhất một bình luận từ người khác.
Cũng có 14 bằng chứng nộp từ ngày 1 tháng 10, trong đó 7 không có bình luận. Có 77 bằng chứng không bình luận được nộp trước tháng 9. Tổng cộng 61 bài toán có nhiều hơn một bằng chứng.
Góc nhìn
Với lập trình viên và kỹ sư Việt Nam, câu chuyện này là bài học về thiết kế cộng đồng quanh sản phẩm AI. Khi chi phí sinh nội dung gần bằng không, kênh đóng góp mở sẽ nhanh chóng bị lấp đầy bởi nội dung khó kiểm chứng.
Cách xử lý ở đây là siết đầu vào và nâng giá trị phần giải thích. Doanh nghiệp xây công cụ nội bộ cũng gặp tình huống tương tự: nhiều đề xuất, nhiều bản vá do máy tạo, nhưng thiếu người chịu trách nhiệm giải thích và bảo trì.
Một điểm nữa đáng cân nhắc: chặn nội dung AI không làm nó biến mất. Nó chỉ chuyển sang nơi khác, ít người thấy hơn. Bài toán thật là xây quy trình đánh giá và ghi công cho người làm rõ vấn đề, không chỉ cho người đưa ra đáp án đầu tiên.
Nguồn: erdosproblems.com (bài gốc ngày 06 tháng 10, 2026) · Quy trình biên tập


