FBI: Lừa đảo giả danh cảnh sát và quan chức chính phủ gây thiệt hại 1,6 tỷ USD

FBI vừa công bố báo cáo cho thấy các vụ lừa đảo giả danh cảnh sát và quan chức chính phủ đã gây thiệt hại hơn 1,6 tỷ USD kể từ tháng 1/2025. Trung tâm Khiếu nại Tội phạm Internet (IC3) của FBI đã tiếp nhận gần 61.000 đơn khiếu nại trong khoảng thời gian từ tháng 1/2025 đến tháng 7/2026, tương đương mức thiệt hại trung bình hơn 26.000 USD mỗi vụ.

Các hình thức lừa đảo phổ biến

Hình thức phổ biến nhất là kẻ gian thuyết phục nạn nhân nộp tiền để "xóa tội danh" mà chúng ngụy tạo. Thông thường, chúng liên hệ qua các cuộc gọi không mong muốn, tuyên bố nạn nhân đã phạm tội hoặc có liên quan đến một vụ án, rồi đe dọa bắt giữ và tù tội nếu không thanh toán.

Một biến thể khác, chiếm khoảng 11% số đơn khiếu nại, là giả mạo thông báo nạn nhân chưa thực hiện nghĩa vụ bồi thẩm đoàn hoặc bỏ lỡ ngày ra tòa, sau đó đe dọa phạt tiền hoặc bắt giữ nếu không nộp tiền. Trong 6.833 đơn khiếu nại thuộc dạng này, thiệt hại lên tới gần 36 triệu USD.

Chiêu trò tinh vi nhắm vào từng nhóm nạn nhân

Một số kẻ lừa đảo đầu tư công sức tìm hiểu kỹ về mục tiêu, chẳng hạn như nghề nghiệp, để "may đo" kịch bản phù hợp. IC3 ghi nhận các trường hợp kẻ gian liên hệ với bác sĩ, y tá, tuyên bố giấy phép hành nghề của họ sắp hết hạn hoặc đã bị lợi dụng để phạm tội, rồi yêu cầu nộp tiền để gia hạn hoặc để "bảo vệ danh tiếng nghề nghiệp". Có 3.322 trường hợp nạn nhân báo cáo dạng lừa đảo này, với tổng thiệt hại vượt 37 triệu USD.

Một chiêu trò ít phổ biến hơn, chỉ xuất hiện trong 496 đơn khiếu nại, là giả mạo thông báo bằng lái xe hoặc hộ chiếu đã hết hạn và đòi tiền để gia hạn. Dù chỉ chiếm thiểu số, kẻ gian vẫn thu về 348.000 USD từ cách này.

Khi lừa đảo trở thành "phim trường" giả

Đáng chú ý nhất là chiêu trò nhắm vào người Mỹ thuộc các cộng đồng sắc tộc khác nhau, người nước ngoài và du học sinh quốc tế tại Mỹ. Thủ đoạn cơ bản vẫn tương tự các dạng trên: kẻ gian giả danh cơ quan thực thi pháp luật nước ngoài hoặc quan chức ngoại giao nước ngoài tại Mỹ, đe dọa hủy hộ chiếu quê hương hoặc dẫn độ nạn nhân.

Điểm khác biệt nằm ở mức độ dàn dựng công phu. Các vụ lừa đảo này đôi khi diễn ra qua cuộc gọi video, trong đó kẻ gian mặc đồng phục thực thi pháp luật của một quốc gia, thậm chí ngồi trong những bối cảnh được dựng như phim trường để mô phỏng cơ quan chính phủ thật.

IC3 cho biết đã nhận 1.809 đơn khiếu nại thuộc dạng này trong 19 tháng, với tổng thiệt hại vượt 140 triệu USD.

Điều đáng lo ngại là gần 10% tổng thiệt hại đến từ một chiêu trò chỉ chiếm chưa đầy 3% tổng số đơn khiếu nại — cho thấy mức độ thiệt hại trung bình mỗi vụ của dạng lừa đảo này cao hơn hẳn.

Cảnh báo trên toàn cầu

Lừa đảo giả danh lực lượng chức năng diễn ra phổ biến trên toàn thế giới, dù hình thức có thể khác nhau tùy quốc gia. Tại Hà Lan, chỉ trong nửa đầu năm 2026, cảnh sát đã nhận hơn 7.200 báo cáo về các vụ giả danh cảnh sát. Đáng chú ý, tội phạm ở đây không ẩn sau điện thoại hay bàn phím mà trực tiếp tiếp cận nạn nhân tại nhà, thường nhắm vào người cao tuổi, đề nghị "bảo vệ tài sản quý giá" trong khi giả danh cơ quan có thẩm quyền. Trên thực tế, chúng chỉ đơn thuần lấy đi trang sức, tiền mặt, thẻ ngân hàng và các vật có giá trị khác.

Các vụ việc như vậy đã gia tăng mạnh tại Hà Lan trong những năm gần đây, với cả những kẻ mới 14 tuổi cũng thử "kiếm chác" từ xu hướng này. Cảnh sát nước này đã tăng cường đầu tư vào các chiến dịch nâng cao nhận thức cộng đồng.

Lời khuyên từ FBI

FBI nhắc nhở người dân rằng cả FBI lẫn bất kỳ cơ quan thực thi pháp luật nào cũng không bao giờ gọi điện yêu cầu thanh toán hoặc đòi thông tin cá nhân, thông tin nhạy cảm. Người dân nên yêu cầu phía gọi cung cấp giấy tờ chứng minh thẩm quyền, đồng thời chủ động xác minh danh tính người gọi một cách độc lập — chẳng hạn gọi đến cơ quan liên quan bằng số công khai và hỏi tên cụ thể người đã liên hệ.

Đối với độc giả Việt Nam, các chiêu trò giả danh công an, viện kiểm sát hay cơ quan thuế cũng đã trở nên quen thuộc trong những năm gần đây. Nguyên tắc phòng tránh tương tự: không chuyển tiền theo yêu cầu qua điện thoại, không cung cấp thông tin cá nhân, và luôn xác minh độc lập qua kênh chính thức trước khi làm bất cứ điều gì. Khi nhận cuộc gọi đáng ngờ, người dân nên báo ngay cho cơ quan công an địa phương hoặc cơ quan chức năng để được hỗ trợ.

IC3 gần đây cũng báo cáo năm thiệt hại nặng nề nhất đối với tội phạm internet. Dữ liệu năm 2025 được công bố hồi tháng 4 cho thấy tổng thiệt hại lên tới 20,87 tỷ USD trên mọi loại hình tội phạm mạng — lần đầu tiên con số này vượt ngưỡng 20 tỷ USD.