Firefox 157 chính thức bật JPEG XL: Bước ngoặt lớn cho định dạng ảnh hiện đại

Mozilla đã thông báo kế hoạch kích hoạt giải mã JPEG XL theo mặc định trên Firefox 157 cho tất cả các nền tảng. Đây là một cột mốc quan trọng, đưa Firefox trở thành trình duyệt thứ hai sau Safari hỗ trợ định dạng ảnh tiên tiến này một cách mặc định, mở ra kỷ nguyên mới cho việc nén ảnh chất lượng cao trên web.

Theo thông báo trên diễn đàn dev-platform của Mozilla, JPEG XL đã được phát triển trong thời gian dài với cờ image.jxl.enabled – hiện chỉ bật mặc định trên kênh Nightly và có hộp kiểm trong Firefox Labs từ phiên bản 152. Từ Firefox 157 trở đi, công tắc này sẽ được bật cho mọi người dùng trên Windows, macOS, Linux và Android.

Mozilla Firefox logo

JPEG XL là gì và vì sao quan trọng?

JPEG XL (chuẩn ISO/IEC 18181) là định dạng ảnh thế hệ mới được thiết kế để thay thế JPEG truyền thống, mang lại tỷ lệ nén tốt hơn khoảng 60% ở cùng chất lượng hình ảnh. Điểm mạnh của nó không chỉ nằm ở khả năng nén vượt trội mà còn ở việc hỗ trợ đầy đủ các tính năng hiện đại: màu sắc rộng (wide gamut), kênh alpha trong suốt, ảnh động (animation) và hiển thị dần dần (progressive rendering).

"Đây là một bước đi chiến lược của Mozilla nhằm mang lại trải nghiệm web nhanh hơn và tiết kiệm băng thông hơn cho người dùng" – Trích thông báo từ nhóm phát triển Firefox.

Khác với các định dạng như WebP hay AVIF, JPEG XL sử dụng bộ giải mã jxl-rs được viết hoàn toàn bằng Rust – ngôn ngữ nổi tiếng về an toàn bộ nhớ. Việc sử dụng Rust không chỉ giúp tăng hiệu suất mà còn giảm thiểu rủi ro lỗ hổng bảo mật liên quan đến bộ nhớ, đặc biệt quan trọng khi xử lý các tệp ảnh độc hại.

Hiệu năng vượt trội so với đối thủ

Một trong những lo ngại lớn nhất khi phát triển JPEG XL là hiệu năng giải mã. Tuy nhiên, những cải tiến gần đây đã giải quyết triệt để vấn đề này:

• jxl-rs 0.6.0 được phát hành với hỗ trợ giải mã đa luồng hoàn toàn.
• Kết quả benchmark 5 định dạng ảnh cho thấy Firefox "nhỉnh hơn Safari (dùng thư viện C++ libjxl)" trên cùng một thiết bị.
• Với ảnh lớn, tốc độ gần tương đương các định dạng khác của Firefox; tuy nhiên vẫn có khoảng cách lớn hơn đối với ảnh nhỏ.

Đặc biệt, Firefox 157 sẽ có hỗ trợ đầy đủ tính năng mà không phải trình duyệt nào cũng có: bao gồm cả animation và progressive rendering. Safari dù đã hỗ trợ JPEG XL từ phiên bản 17.0 (năm 2023) nhưng lại thiếu cả hai tính năng quan trọng này. Trong khi đó, Chrome vẫn giữ JPEG XL sau cờ #enable-jxl-image-format và chưa có kế hoạch bật mặc định.

Chất lượng được kiểm chứng kỹ lưỡng

Trước khi bật mặc định, đội ngũ Mozilla đã tiến hành kiểm thử cực kỳ chi tiết:

• Bộ kiểm thử wpt (Web Platform Tests) bao phủ độ chính xác giải mã ở nhiều bit depth, kênh alpha, CMYK, quản lý màu sắc, định hướng ảnh và các công cụ mã hóa.
• Khoảng 30 bài kiểm tra gtests cho các trường hợp đặc biệt: giải mã theo khối (chunked/incremental), đếm khung hình animation, giảm kích thước trong lúc giải mã, và xử lý tệp hỏng.
• Các bài mochitests kiểm tra progressive rendering và telemetry.
• Đội ngũ fuzzing sẽ tiếp tục "tấn công" bộ giải mã mới để đảm bảo không có lỗ hổng bảo mật trước khi bật mặc định.

JPEG XL test image

Hạn chế duy nhất: HDR vẫn hiển thị dưới dạng SDR

Điểm trừ duy nhất của JXL trên Firefox là ảnh HDR sẽ được hiển thị như SDR (Standard Dynamic Range) – giống hệt tất cả các định dạng khác mà Firefox hỗ trợ. Tuy nhiên, tone mapping của Firefox cho JXL được đánh giá là "tốt hơn nhiều" so với các định dạng khác, giúp người dùng không cảm thấy màu sắc bị rửa trôi khi xem ảnh HDR.

Ý nghĩa đối với người dùng Việt Nam

Đối với người dùng tại Việt Nam – nơi hạ tầng mạng đang phát triển nhanh nhưng chưa đồng đều, việc Firefox hỗ trợ JPEG XL mặc định mang lại lợi ích thiết thực:

• Tải trang nhanh hơn với dung lượng ảnh nhỏ hơn từ 50-60% so với JPEG truyền thống.
• Tiết kiệm data di động cho người dùng phổ thông sử dụng mạng 3G/4G.
• Trải nghiệm ảnh chất lượng cao trên các trang báo, blog và shop bán hàng trực tuyến khi họ bắt đầu áp dụng định dạng mới.

Firefox profile picture

Tương lai của JPEG XL

Mặc dù Chrome vẫn chưa sẵn sàng bật mặc định, việc Firefox tham gia cùng Safari tạo ra "khối lượng tới hạn" cho JPEG XL. Nếu thành công, JPEG XL có thể dần thay thế JPEG cũ trong vòng 5-10 năm tới, tương tự như cách WebP và AVIF đã làm trước đó. Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi ngày càng nhiều websites, ứng dụng và dịch vụ cloud tại Việt Nam đang tìm kiếm giải pháp tối ưu hóa hình ảnh cho mobile-first.

Firefox 157 dự kiến phát hành vào tháng 4/2025. Người dùng có thể tải về từ trang chủ Mozilla hoặc cập nhật từ các bản phát hành trước.