Giới nghiên cứu AI hút thuốc để thể hiện niềm tin vào công nghệ

Một số nhà nghiên cứu trí tuệ nhân tạo tại Thung lũng Silicon được cho là đã bắt đầu hút thuốc lá như một cách thể hiện niềm tin mãnh liệt rằng AI sẽ sớm chữa khỏi ung thư cho họ. Giám đốc công nghệ Palantir gọi đây là "chứng loạn thần tập thể", còn giới chuyên gia y tế thì thẳng thắn cảnh báo đây là canh bạc vô cùng nguy hiểm.

Canh bạc đầy nghịch lý

Theo thông tin từ cuộc phỏng vấn gần đây trên chương trình Face the Nation của đài CBS, Giám đốc công nghệ Palantir, Shyam Sankar, đã đưa ra một tuyên bố gây sửng sốt. Ông cho rằng nhiều nhà nghiên cứu AI đã chuyển sang hút thuốc như một cách "ra hiệu" với đồng nghiệp về mức độ cam kết của họ với ngành này.

"Rất nhiều nhà nghiên cứu AI đã bắt đầu hút thuốc như một cách thể hiện với các nhà nghiên cứu khác rằng họ tin vào AI đến nhường nào", Sankar nói.

Logic đằng sau hành vi kỳ lạ này, theo lời Sankar, là niềm tin rằng AI sẽ sớm tìm ra phương thuốc chữa ung thư, nên việc hút thuốc chỉ là "đặt cược" rằng công nghệ sẽ giải quyết mọi hậu quả sức khỏe phát sinh. Ông mô tả đây là "chứng loạn thần tập thể" và "ảo tưởng xã hội", những thứ đang cản trở các cuộc thảo luận thực chất về tình trạng của AI.

Triết lý đằng sau sự ảo tưởng

Sankar cho rằng nguyên nhân sâu xa là triết lý "vị tha hiệu quả" (effective altruism) – trường phái tư tưởng đặc trưng của Thung lũng Silicon. Triết lý này tập trung vào việc đưa ra những quyết định mang lại lợi ích lớn nhất cho nhiều người nhất, với tầm nhìn dài hạn.

"Có một thế lực vô hình đang dẫn dắt câu chuyện xung quanh an toàn AI, và đó thực sự là sự kết hợp giữa một giáo phái ngày tận thế và hội chứng cứu thế mang tên vị tha hiệu quả", ông nhận định.

Theo Sankar, chỉ có khoảng 2.000 nhà nghiên cứu AI tại Mỹ, và phần lớn trong số họ theo đuổi thế giới quan này. Ông ví niềm tin của họ như việc "lấp đầy khoảng trống hình Chúa trong trái tim bằng vị thần máy móc AGI", và việc hút thuốc để đặt cược rằng vị thần đó sẽ cứu họ khỏi ung thư chẳng khác nào hành động khổ hạnh của các tu sĩ.

Cảnh báo từ giới y tế

Từ góc độ thực tế, đây không phải là ý tưởng hay ho chút nào. Một cựu nhà nghiên cứu ung thư (đề nghị giấu tên) nói với The Register:

"Chúc may mắn cho họ với cách tiếp cận này. Càng chúc may mắn hơn cho bạn bè và gia đình không hút thuốc của họ, những người đang phải hít khói thuốc thụ động."

Vị chuyên gia này nhấn mạnh rằng ngay cả khi có AI hỗ trợ, việc phát triển và đưa một loại thuốc ung thư mới vào hệ thống y tế toàn cầu có thể mất vài năm. Và ngay cả khi đó, vẫn chưa chắc liệu khối u có phát triển khả năng kháng thuốc hay không.

Khoảng cách giữa lời hứa và thực tế

Khả năng phát hiện thuốc và phương pháp điều trị bằng AI đã được thổi phồng từ lâu. Giám đốc điều hành Google DeepMind, Demis Hassabis, thậm chí từng dự đoán năm 2025 sẽ là năm con người bắt đầu dùng thuốc do AI thiết kế. Điều đó vẫn chưa thành hiện thực, và không có dấu hiệu nào cho thấy nó sẽ sớm xảy ra.

Câu chuyện này phản ánh một nghịch lý đáng lo ngại trong giới công nghệ: trong khi lo ngại rằng AI có thể tiêu diệt nhân loại bị thổi phồng quá mức, thì thiệt hại thực tế lại có thể đến từ chính những người tin tưởng mù quáng vào công nghệ – những người sẵn sàng tự gây ung thư cho bản thân như một hành động thể hiện đức tin.

Đối với độc giả Việt Nam đang theo dõi làn sóng AI toàn cầu, câu chuyện này là lời nhắc nhở rằng dù AI có tiềm năng to lớn trong y tế và nghiên cứu thuốc, việc đặt cược sinh mạng của bản thân vào những lời hứa chưa thành hiện thực là điều cực kỳ thiếu khôn ngoan.