Home Assistant tuyên bố: "Ông lớn công nghệ đã phá hỏng cloud, chúng tôi rời cuộc chơi"

Logo Home Assistant với tên gọi mới

Nền tảng nhà thông minh mã nguồn mở Home Assistant vừa công bố quyết định đổi tên dịch vụ Home Assistant Cloud thành Home Assistant Link — một động thái mang tính biểu tượng nhưng ẩn chứa tuyên ngôn mạnh mẽ về triết lý phát triển.

"Chúng tôi đổi tên Home Assistant Cloud thành Home Assistant Link, đơn giản vì chúng tôi ghét cloud," nhà sáng lập Paulus Schoutsen nói với The Verge trong một cuộc phỏng vấn trước thời điểm công bố. "Các ông lớn công nghệ đã phá hỏng cloud, nên chúng tôi rút lui."

Đổi tên, nhưng không đổi bản chất

Việc đổi tên chủ yếu mang tính biểu tượng. Các tính năng của dịch vụ vẫn giữ nguyên, chỉ có một số cải tiến ở tầng back-end nhằm tăng tốc độ và độ ổn định. Tuy nhiên, cái tên mới giải quyết một hiểu nhầm phổ biến: nhiều người dùng mới tưởng rằng Home Assistant chạy trên cloud.

Thực tế, Home Assistant vận hành trên phần cứng cục bộ (local) và điều khiển nhà thông minh ngay tại nhà bạn. Nhược điểm là một khi rời khỏi mạng nội bộ, bạn không thể điều khiển thiết bị từ xa. Với mức phí 6,50 USD/tháng, Home Assistant Link cung cấp cách truy cập từ mọi nơi, kèm tùy chọn tích hợp Alexa, Google Assistant, chuyển giọng nói thành văn bản và sao lưu mã hóa.

"Bạn không cần phải tin tôi sẽ không lạm dụng dữ liệu của bạn, vì đơn giản là tôi không có dữ liệu của bạn." — Paulus Schoutsen

Home Assistant Link không truy cập vào dữ liệu người dùng

Theo Schoutsen, Link khác biệt với nhiều dịch vụ cloud ở chỗ không có quyền truy cập dữ liệu người dùng. Toàn bộ lưu lượng của Link được mã hóa, và dịch vụ do Nabu Casa — đối tác thương mại của Home Assistant — vận hành. Khoản doanh thu này tài trợ cho quá trình phát triển nền tảng, với 60% lợi nhuận chuyển cho Open Home Foundation, tổ chức phi lợi nhuận đứng sau Home Assistant.

Cloud đang phá hỏng nhà thông minh

Với Home Assistant, các sản phẩm phụ thuộc cloud là "điều cấm kỵ". Schoutsen chỉ ra hàng loạt ví dụ đau lòng: Nest ngắt kết nối cloud cho các mẫu thermostat đời đầu, smart TV âm thầm gửi dữ liệu người dùng lên cloud, và Weber khai tử máy chủ của June Oven.

"Giờ bạn có một chiếc lò nướng ngu ngốc từng có giá 1.500 USD. Thật điên rồ. Người ta quen dần với điều đó rồi thất vọng vì nó."

Ông thừa nhận cloud không hoàn toàn xấu — chuyển giọng nói thành văn bản, sao lưu và AI hoạt động tốt hơn khi trực tuyến. Vấn đề nằm ở những sản phẩm ngừng hoạt động khi mất cloud. Schoutsen kêu gọi các nhà sản xuất cam kết cung cấp khả năng điều khiển cục bộ mặc định, dùng tiêu chuẩn mở như Matter, Zigbee, Z-Wave, MQTT, ESPHome, không khóa các tính năng cơ bản sau cloud và cho phép người dùng kiểm soát dữ liệu của chính mình.

"Mong muốn của tôi là thấy một nhãn dinh dưỡng trên hộp sản phẩm, cho biết sản phẩm đó có phụ thuộc cloud hay không," ông nói, đồng thời cho biết đội ngũ đang xây dựng cơ sở dữ liệu giúp người tiêu dùng tìm được sản phẩm không lệ thuộc cloud hoàn toàn.

Home Assistant Green — thiết bị hub khởi đầu cho nền tảng

Kế hoạch đưa Home Assistant ra đại chúng

Lập trường chống cloud này có thể hấp dẫn nhóm người tiêu dùng ngày càng lo ngại về quyền riêng tư dữ liệu. Nhưng Home Assistant vẫn còn chặng đường dài để trở thành nền tảng phổ thông. Schoutsen cho biết nền tảng này đã được cài đặt tại khoảng 2,7 triệu hộ gia đình — vẫn chỉ là con số nhỏ so với Amazon Alexa, Google Home, Samsung SmartThings hay Apple Home.

Rào cản lớn nhất chính là độ phức tạp. Home Assistant làm được rất nhiều thứ, nghĩa là người dùng có vô số lựa chọn — và điều đó dễ gây choáng ngợp.

"Nếu bạn muốn thử làm gì đó với Home Assistant, câu trả lời chưa bao giờ là không. Chúng tôi muốn mọi thứ đều khả thi, nghĩa là trải nghiệm người dùng phức tạp hơn, và điều đó khiến người ta e ngại."

Trong vài năm qua, đội ngũ đã nỗ lực xóa bỏ những rào cản này mà không cắt giảm tính năng. Triết lý của họ được Schoutsen tóm gọn: "hạ thấp mức sàn mà không hạ thấp mức trần". Kế hoạch bao gồm:

• Ra mắt hub kế nhiệm Home Assistant Green với thiết lập dễ dàng hơn, "giống như cài đặt một hub Philips Hue"
• Tích hợp cửa hàng cộng đồng HACS vào Home Assistant ngay trong tháng tới, giúp tìm và cài đặt các tích hợp dễ dàng hơn
• Cải thiện UX với bảng điều khiển đơn giản, trực quan hơn

Ngoài ra, Nabu Casa đang phát triển chương trình "No Device Left Behind" (Không bỏ lại thiết bị nào) — tạo ra các thiết bị giúp đưa công nghệ analog hoặc lỗi thời (âm ly, điều hòa, inverter pin mặt trời, TV cũ) vào nền tảng thông qua giao thức serial, IR và Modbus.

AI — mảnh ghép giải quyết bài toán phức tạp

Schoutsen nhìn nhận AI là động lực lớn cho Home Assistant. "AI sẽ giải quyết vấn đề phức tạp, và điểm yếu lớn nhất của chúng tôi đang trở thành điểm mạnh lớn nhất."

Với vai trò nền tảng mở, rộng khắp, có khả năng tập hợp dữ liệu và điều khiển từ mọi thiết bị trong nhà, Home Assistant có thể trở thành nền tảng lý tưởng cho các AI agent. Người dùng sẽ sớm để agent tự cấu hình phần mềm thay mình — điều mà trước đây đòi hỏi phải hiểu về YAML.

"Mọi người không muốn phần mềm, họ chỉ muốn giải pháp mà phần mềm mang lại."

Schoutsen thừa nhận agent đặt ra lo ngại về quyền riêng tư, nhưng khẳng định Home Assistant giữ dữ liệu tại nhà và người dùng có thể chọn agent nào để tin tưởng — kể cả agent chạy cục bộ.

Suy cho cùng, Home Assistant có thể không cần tự đổi mới để chinh phục đại chúng, nếu nó trở thành tầng nền tảng kết nối ngôi nhà với AI agent hoặc nền tảng bạn chọn. "Nếu bạn chỉ cần một chiếc hộp trong nhà chạy Home Assistant, kết nối toàn bộ dữ liệu với agent hay Apple Home, thì quá tuyệt. Đó là chiến thắng cho Home Assistant."