Internet sắp có thêm hàng trăm tên miền mới: .meow, .fart và cuộc chiến ngầm tại ICANN

Internet vận hành nhờ mèo và nội dung người lớn. Giờ đây nó sắp trở nên "nhiều mèo" và "nhiều nội dung người lớn" hơn nữa.

Trong năm nay, bất kỳ ai cũng có thể đăng ký một tên miền cấp cao nhất (TLD) hoàn toàn mới — phần nằm bên phải dấu chấm trong URL, ví dụ như .com hay .org. Hiện đã có hơn một nghìn đuôi tên miền như vậy: .app cho ứng dụng, .shop cho mua sắm, .dev cho lập trình viên, .nyc cho người New York, .porn cho nội dung người lớn, và .horse cho... ai mà biết. Và trong năm 2026, lần đầu tiên kể từ năm 2012, bất kỳ ai cũng có thể phát minh ra một đuôi tên miền mới — kể cả đúng nghĩa đen là .word.

ICANN — tổ chức đứng sau dấu chấm

Tổ chức quản lý tên miền và địa chỉ IP toàn cầu (ICANN) là cơ quan đặt ra các quy tắc cho tên miền và địa chỉ IP. Thoạt nhìn, đây là những quy tắc kỹ thuật nhàm chán mà hầu hết mọi người không biết đến, bởi vì internet "cứ thế mà chạy". Bạn gõ nike.com, bạn thấy logo swoosh. Nhưng đằng sau đó là những bài toán khó mà hàng nghìn người dành hàng nghìn giờ để tranh luận.

Khi Ukraine đề nghị ICANN chặn toàn bộ lưu lượng đến các tên miền cấp cao nhất của Nga như .ru vào năm 2022, ICANN đã từ chối. Không kiểm duyệt là một trong những nguyên tắc cốt lõi: đảm bảo tính ổn định và an toàn của internet, nhưng không kiểm soát nội dung.

Vào tháng 6, tại Seville (Tây Ban Nha), ICANN86 — cuộc họp trực tiếp lần thứ 86 kể từ ICANN01 tại Singapore năm 1999 — quy tụ hơn 1.000 người đến từ hơn 100 quốc gia. Không chỉ có quan chức chính phủ, mà còn có đại diện các ông lớn công nghệ như Google và Amazon, các nhà đăng ký tên miền như GoDaddy và Porkbun, các cơ quan Liên Hợp Quốc như WIPO, cùng vô số luật sư và dân công nghệ "đeo kính, để râu".

Đây là cuộc họp quan trọng vì là lần gặp mặt trực tiếp cuối cùng trước khi cửa sổ đăng ký TLD mới đóng lại vào ngày 12 tháng 8.

Kinh doanh đuôi tên miền — mô hình "hái ra tiền" thầm lặng

Giới trong ngành gọi những chuỗi ký tự trở thành TLD là "string". Năm 2012, .app được xem là một string tốt đến mức Google đã trả 25 triệu USD để sở hữu nó trong một cuộc đấu giá của ICANN, vượt mặt hàng chục ứng viên khác bao gồm cả Amazon.

Sở hữu TLD nghĩa là Google có thể bán các tên miền .app như cash.app với phí đăng ký hàng năm. Điều này biến Google thành một registry (nhà quản lý tên miền), khác với registrar (nhà đăng ký tên miền). Registry bán tên miền thông qua registrar cho người dùng cuối.

Khi bạn mua jitterbug.app từ GoDaddy với giá 27,99 USD, registry của Google thu 14 USD bán buôn, ICANN thu 20 xu phí giao dịch, và GoDaddy giữ phần chênh lệch.

Verisign — registry sở hữu .com — kiếm 1,5 tỷ USD mỗi năm chỉ nhờ duy trì hoạt động của hệ thống. Đáng nể ở chỗ: họ báo cáo thời gian hoạt động (uptime) đạt 100% trong suốt 28 năm qua. Warren Buffett cũng nhận ra điều này và đầu tư vào Verisign năm 2012, khi giá cổ phiếu chỉ bằng khoảng một phần tám so với hiện tại.

Cuộc đua đầy FOMO với những cái tên kỳ quặc

Toàn bộ sự việc được thúc đẩy mạnh mẽ bởi nỗi sợ bỏ lỡ (FOMO). Không ai biết khi nào ICANN sẽ tổ chức vòng tiếp theo — họ đã lên kế hoạch cho vòng này hơn một thập kỷ — và một khi ai đó đã sở hữu một string, bạn không thể giành lại được nữa. Khi cửa sổ đăng ký đóng vào tháng 8, ICANN sẽ công bố đã nhận được hơn 1.600 hồ sơ.

Các ứng viên tên miền mới tại ICANN

Một ứng viên từ vòng trước kể lại rằng các công ty đã bay khắp thế giới, gặp mặt trực tiếp để tránh rò rỉ kỹ thuật số, tránh dùng Gmail vì sợ Google do thám. Thay vì email hay gọi video, cô đã bay đến London rồi Madrid. "Chúng tôi làm mọi thứ trực tiếp. Mọi người trở nên hơi kỳ quặc và đáng sợ, cực kỳ hoang tưởng."

Nhiều ứng viên thậm chí không chịu nói thẳng liệu họ có nộp đơn hay không, vì sợ thu hút đối thủ cạnh tranh. Nhưng không phải ai cũng kín đáo như vậy.

Vaughn Liley bỏ học năm 15 tuổi để bán máy fax tận cửa từng nhà. Giờ đã ngoài 50, ông nói mình có nhiệt huyết và đạo đức làm việc của một chàng trai 18 tuổi. Liley từng làm marketing cho tên miền gây tranh cãi .xxx, thuê cả hai ngôi sao phim người lớn Ron Jeremy và Stormy Daniels làm người phát ngôn thương hiệu. "Tôi thực sự từng bị TMZ đuổi theo khắp sân bay LAX."

Vào đêm xảy ra vụ cháy Palisades tháng 1 năm 2025, Liley lại bay đến LA — lần này là đến trụ sở ICANN để xin bật đèn xanh cho một thông báo gây chấn động: công ty Nova Registry (nay đổi tên thành Link Freedom Group) của ông dự định nộp đơn cho 200 tên miền cấp cao nhất trong năm 2026, mang tên SuperNova200.

ICANN thu 227.000 USD phí đăng ký cho mỗi string. Số tiền khoảng 36 triệu USD mà Nova cần để trang trải các khoản phí này — và còn nhiều hơn nữa cho các cuộc đấu giá — đến từ tài khoản cá nhân của Yoni Belousov, một nhà đầu tư tên miền ẩn dật làm nghề từ năm 14 tuổi.

Những ứng viên đáng chú ý

• .agent — cộng đồng muốn danh tính của các tác nhân AI được quản lý bởi một tập đoàn, chứ không phải bất kỳ phòng thí nghiệm lớn nào
• .doge và .ape — công ty tên miền crypto D3 hợp tác làm TLD cho các meme coin và NFT
• .salesforce — Salesforce âm thầm tiết lộ kế hoạch đăng ký
• .self — tên miền do cộng đồng quản lý vì chủ quyền dữ liệu
• .furry — một hackerspace nộp đơn cho cộng đồng furry
• .tree — mô hình "mua tên miền, trồng một cái cây" nghe có mùi tẩy xanh

Cộng đồng tên miền tại ICANN86

.meow — tên miền cho cộng đồng queer

Aeryn Van Daele đang đùa khi lần đầu nêu ra ý tưởng đăng ký .meow, một tên miền cấp cao nhất cho cộng đồng queer. Van Daele, CEO của tổ chức dotMeow Foundation do người queer sở hữu và điều hành, bắt đầu kể lại câu chuyện sáng lập thì Lauren Thomas, quản lý dự án của dotMeow, cắt ngang. "Thực tế là," Thomas nói, Van Daele và đồng sáng lập TQ Hirsch khi đó đang "say mềm thực sự".

Hai người gặp nhau đi uống rượu. Đêm hôm đó, Hirsch kể lại ý tưởng cho Thomas, người này bảo Hirsch nhắn tin cho Van Daele qua Signal để ý tưởng .meow không bị mất đi vì cơn say. Đó là một trong những ý tưởng lúc say hiếm hoi mà sáng hôm sau còn thấy hay hơn.

Không giống .gay và .lgbt từ vòng năm 2012, .meow là một ám chỉ tinh tế hơn với cộng đồng queer. Trang web của họ gọi đó là "một tín hiệu đoàn kết tinh tế, một cái nháy mắt dành cho những ai hiểu chuyện". Tất nhiên, bất kỳ ai cũng có thể đăng ký tên miền .meow. Internet suy cho cùng chỉ là "những đường ống đầy mèo", như Van Daele nói. Toàn bộ lợi nhuận bán tên miền sẽ tài trợ cho người và dự án queer — dù là ủng hộ queer có chủ đích hay chỉ là những người yêu mèo vô tình mua.

Để gây đủ tiền nộp đơn và ra mắt .meow, nhóm của Van Daele và Thomas đã chạy một chiến dịch Kickstarter. Với hỗ trợ tài chính từ Chương trình Hỗ trợ Ứng viên của ICANN, Thomas ước tính dotMeow sẽ trả khoảng 55.000 USD để nộp đơn. Chiến dịch gây quỹ cộng đồng đã huy động được khoảng 137.000 USD — 150% mục tiêu.

Lauren Thomas, quản lý dự án dotMeow

Bộ quy tắc 439 trang và tương lai internet

Ở quy mô lớn hơn, ICANN thực chất tồn tại hai phần: ICANN Org (khoảng 450 nhân viên) và ICANN Community (hàng nghìn người đi khắp thế giới dự các cuộc họp). Mục đích của Org là đưa Community lại với nhau để đạt đồng thuận về chính sách.

Cuốn Applicant Guide Book — phiên bản tiếng Anh dài 439 trang — là bộ quy tắc cho các TLD mới. Có rất nhiều quy định: mọi đuôi hai chữ cái đều bị loại (chúng thuộc về các quốc gia như .co của Colombia, .me của Montenegro, .ai của Anguilla — quốc đảo nhỏ này kiếm được gần một nửa doanh thu năm ngoái từ việc bán tên miền). Bạn không thể sở hữu thương hiệu của người khác, và một số string đặc biệt bị cấm như .icann hay .www.

Điều đáng chú ý là năm 2012 chỉ có một ứng viên nhận hỗ trợ tài chính qua Chương trình Hỗ trợ Ứng viên của ICANN. Năm nay, con số đó là 56, bao gồm nhiều ứng viên từ các nước Nam bán cầu. Chiến dịch Kickstarter của dotMeow thu hút gần 2.000 người ủng hộ tại 40 quốc gia, trên mọi châu lục có nhiều người hơn chim cánh cụt.

Sự đa dạng địa lý này khẳng định mục tiêu của ICANN: hỗ trợ một internet thống nhất, toàn cầu, và tránh một "splinternet" bị chia cắt thành các mạng lưới có tường bao như RuNet của Nga.

ICANN chính thức tiếp nhận quyền kiểm soát Hệ thống Tên miền từ chính phủ Mỹ vào ngày 30 tháng 9 năm 2016. Việc chấm dứt mối quan hệ trực tiếp với chính phủ Mỹ không có nghĩa là "trao internet cho Nga, Trung Quốc và Iran" như một số chính trị gia lo ngại. Trớ trêu thay, việc "trao đi" quyền kiểm soát của Mỹ đối với root zone có thể chính là điều cho phép một internet toàn cầu hóa tồn tại lâu dài.

Như Esther Dyson, chủ tịch hội đồng quản trị đầu tiên của ICANN, từng nói: mục đích của ICANN là bảo tồn một "khoảng trống quyền lực" trên internet — được kiểm soát phân tán bởi tất cả mọi người, thay vì bởi một chính phủ hay công ty nào.

Tại phiên họp cuối tuần, tôi viết xuống một dòng ghi chú — lần này bằng giấy: Liệu tôi có thích điều hành một TLD không? Công việc vừa mang tính kỹ thuật vừa sáng tạo, và liên quan đến hai thứ tôi quan tâm nhất: ngôn từ và internet. Và nếu tôi có 250.000 USD, có lẽ tôi sẽ liều mình đầu tư hết vào .woof.