Kính VR của Meta có thể cứu cả nền tảng thực tế ảo?

Trong nhiều năm qua, ngành công nghiệp thực tế ảo liên tục hứa hẹn rằng một ngày nào đó headset sẽ nhường chỗ cho những chiếc kính gọn nhẹ. Meta vừa biến lời hứa đó thành sản phẩm thương mại với chiếc Meta VR Glasses có giá 1.299 USD, và theo cây bút Sean Hollister của The Verge, đây có thể là bước ngoặt thực sự của cả thị trường.

Người dùng đeo kính VR của Meta

Không phải headset, cũng chẳng phải kính AR

Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở thiết kế. Meta VR Glasses không phải một chiếc headset VR kín mít, cũng không phải kính AR trong suốt theo nghĩa truyền thống. Nó là sự dung hòa giữa hai hướng tiếp cận đó.

• Trọng lượng chỉ khoảng 100 gram, nhẹ hơn khoảng 5 lần so với headset VR thông thường
• Không bao kín khuôn mặt, người dùng vẫn giữ được tầm nhìn ngoại vi thực tế
• Phần giữa mắt hiển thị hình ảnh qua luồng video passthrough, xung quanh là viền dày, và vùng rìa ngoài cùng cho phép nhìn thẳng ra môi trường thật bằng mắt thường

Cách bố trí này giải quyết một loạt rào cản tâm lý mà headset truyền thống mắc phải. Nhiều người không thoải mái khi đeo VR ở nhà vì cảm giác bị cô lập khỏi con cái hay thú nuôi. Không ít phụ nữ phản hồi rằng VR là lựa chọn bất khả thi bởi tóc dài hoặc trang điểm. Các headset hiện nay thường cân bằng trọng lượng bằng cách kẹp đầu giữa dây sau và đệm trước, gây khó chịu mỗi lần đeo vào.

Kính thì khác. Nó tựa lên vành tai và lơ lửng trước mắt, không đè lên đầu.

Bài toán trường nhìn và chất lượng hiển thị

Ngành công nghiệp từ lâu mặc định rằng kính tương lai phải trong suốt. Nhưng kính hiển thị trong suốt hiện tại vẫn chưa đủ chín. Dù thấu kính trông giống kính thường và cho trường nhìn tương tự, vùng hiển thị thực tế bên trong lại nhỏ hơn nhiều. Khi người dùng xoay đầu sang trái hoặc phải, các vật thể ảo biến mất ngay cả khi mắt vẫn đang hướng về phía chúng.

Lịch sử phát triển khá rõ ràng: Google Glass năm 2013 chỉ đạt 15 độ chéo, HoloLens năm 2015 đạt 34 độ, HoloLens 2 bốn năm sau đạt 52 độ, kính Xreal One Pro hiện tại đạt 57 độ, và Xreal Aura dự kiến chạm mốc 70 độ chéo vào mùa thu này.

Nhưng 70 độ chéo thực chất chỉ tương đương khoảng 60 độ ngang nhân 40 độ dọc. Trong khi đó, con người có khoảng 120 độ tầm nhìn hai mắt, còn các headset như Meta Quest 3 hay Steam Frame đạt khoảng 110 độ ngang.

Kính AR trong suốt từng được kỳ vọng thay thế headset

Meta VR Glasses chọn con đường khác: dùng passthrough vision thay vì thấu kính trong suốt. Kết quả là trường nhìn 70 độ ngang nhân 66 độ dọc — theo tác giả, cảm giác khác biệt lớn hơn nhiều so với con số. Điểm mấu chốt là trường nhìn thật và trường nhìn ảo trùng khớp: bất cứ nơi nào người dùng nhìn vào trong thấu kính, vật thể ảo đều có thể lấp đầy khung hình đó, thay vì bị cắt cụt đột ngột.

Thiết bị còn đạt độ phân giải góc 37ppd, cao hơn hầu hết thiết bị AR và VR hiện có, giúp đọc chữ dễ dàng hơn hẳn.

Điều gì còn thiếu?

Ở mức 70 độ nhân 66 độ, người dùng không có được cảm giác đắm chìm hoàn toàn. Một số người sẽ lập luận rằng Meta VR Glasses không phải VR đích thực, bởi khó cảm thấy mình đang "ở trong" thế giới ảo khi nhìn thấy quá ít game.

Tuy nhiên, tác giả cho rằng cảm giác đó không giống như bị thu hẹp tầm nhìn kiểu đường hầm, đặc biệt khi thiết bị có khả năng theo dõi bàn tay vượt xa trường nhìn hiển thị.

Câu hỏi đáng suy ngẫm: liệu có tồn tại khái niệm "đủ" về trường nhìn?

Vấn đề của thực tế ảo có lẽ chưa bao giờ nằm ở cảm giác đắm chìm. Vấn đề thực sự là thuyết phục đủ số người rằng việc đeo bất kỳ loại thiết bị lên đầu nào cũng đáng giá.

Headset Steam Frame vẫn là dạng kính bảo hộ kín

Steam Frame nặng khoảng 450 gram là bước tiến đúng hướng, nhưng vẫn chỉ dành cho nhóm người dùng cuồng nhiệt. Một chiếc kính VR nặng khoảng 100 gram, cho phép nhìn rõ thế giới thật xung quanh, sẽ dễ bán hơn rất nhiều.

Tín hiệu cho thị trường Việt Nam

Với mức giá 1.299 USD, Meta VR Glasses vẫn là sản phẩm cao cấp, chưa dễ tiếp cận với phần đông người dùng Việt Nam — đặc biệt khi so với các mẫu Meta Quest 3 đang được bán phổ biến trong nước. Tuy nhiên, hướng đi này rất đáng chú ý.

Meta gọi đây là "kỷ nguyên mới của thực tế ảo", và Phó Chủ tịch mảng thiết bị đeo Alex Himel khẳng định tương lai của mọi sản phẩm họ làm đều là kính AR. Nếu Meta VR Glasses thành công, rất có thể Meta sẽ dần từ bỏ dòng headset kín trong tương lai.

Điều đó đồng nghĩa các ông lớn khác như Apple, Samsung hay Valve nhiều khả năng sẽ sớm học theo công thức này. Với người dùng Việt Nam, một thế hệ kính VR nhẹ, thoáng và dễ chịu hơn có thể sẽ xuất hiện với mức giá cạnh tranh hơn trong vài năm tới.