Kỷ niệm 20 năm nhận séc thưởng từ Donald Knuth
Một lập trình viên chia sẻ câu chuyện cách đây 20 năm anh phát hiện lỗi trong cuốn sách "Computer Modern Typefaces" của Donald Knuth và nhận được tấm séc thưởng nổi tiếng. Lỗi nằm ngay từ chữ đầu tiên ở trang 1, và sau đó anh còn nhận thêm một tấm séc nữa dù lần này đã sai.
Đối với giới khoa học máy tính, việc nhận được một tấm séc từ Donald Knuth — cha đẻ của ngôn ngữ TeX và bộ sách huyền thoại The Art of Computer Programming — luôn là một niềm vinh dự khó tả. Knuth nổi tiếng với chính sách thưởng cho bất kỳ ai tìm ra lỗi trong các cuốn sách của ông, dù chỉ là lỗi chính tả hay lỗi in ấn.
Mới đây, một tác giả đã chia sẻ lại kỷ niệm tròn 20 năm kể từ khi nhận được một trong những lá thư "giá trị nhất" cuộc đời mình: Donald Knuth xác nhận lỗi anh báo cáo là đúng, và gửi tặng tấm séc danh giá.
"Thật khó tin khi nghĩ rằng mình có thể kiếm được một tấm séc như vậy. Sách của ông đã được hàng nghìn người rà soát — những người thông minh hơn tôi, kiên nhẫn hơn tôi."
Lỗi nằm ngay chữ đầu tiên của trang 1
Điều thú vị là lỗi mà tác giả tìm thấy không nằm ở một cuốn sách nổi tiếng như The TeXbook hay The Art of Computer Programming. Nó nằm trong cuốn "Computer Modern Typefaces" — một cuốn ít được đọc hơn nhiều trong bộ Computers & Typesetting. Tuy vậy, bất kỳ ai từng mở cuốn sách này đều có thể đã lướt qua lỗi đó.
Bởi vì nó nằm ngay trang số 1, ở đoạn văn đầu tiên, và ở từ đầu tiên.
Séc thưởng từ Donald Knuth
Trường "Memo" trên tấm séc ghi "E1" — một cách đánh mã cho biết cuốn Computer Modern Typefaces là tập E trong bộ Computers & Typesetting, và lỗi nằm ở trang 1. Chính sự trùng hợp tưởng như hiển nhiên này lại khiến lỗi tồn tại lâu đến vậy: nhiều người đọc sẽ không bao giờ nghĩ rằng trang đầu tiên lại có thể chứa lỗi.
Tác giả cho biết anh đã không báo cáo ngay lập tức. Anh kiểm tra đi kiểm tra lại trong nhiều tháng trời, sợ rằng mình sẽ bị cười nhạo. Anh thậm chí còn kể với "thiên tài" của trường đại học mình đang theo học, nhưng người này không mấy quan tâm và gạt phắt đi sự phấn khích của anh.
Không phải séc thật, mà là "ngân hàng tưởng tượng"
Séc từ Ngân hàng San Serriffe
Điều đáng chú ý là Knuth đã ngừng phát séc thật từ nhiều năm nay, vì lo ngại ai đó có thể lợi dụng các con số trên séc để làm điều xấu. Thay vào đó, người nhận được trao một chứng nhận tưởng tượng của Ngân hàng San Serriffe — một ngân hàng hư cấu đúng chất Knuth, với lối chơi chữ tinh tế.
Vậy vì sao trong danh sách những người nhận thưởng, tác giả lại xuất hiện với dòng "0x$1.20", tức 2,88 USD ở hệ thập phân?
Câu trả lời nằm ở một lần báo lỗi khác, vài năm sau đó. Lần này tác giả đã sai. Knuth thậm chí còn viết hẳn vài đoạn giải thích vì sao anh sai. Nhưng vì Knuth tính một câu nói đùa trong báo cáo lỗi của anh là một gợi ý hữu ích, ông vẫn gửi tặng thêm một tấm séc trị giá 0,32 USD.
Vì sao câu chuyện này vẫn được yêu thích
Với cộng đồng lập trình viên, "séc thưởng Knuth" từ lâu đã trở thành một phần huyền thoại của ngành khoa học máy tính. Nó phản ánh một nét văn hóa rất đặc biệt: sự tôn trọng tuyệt đối dành cho độ chính xác, và niềm vui khi phát hiện ra sai sót — dù là nhỏ nhất.
"Sách của ông đã được hàng nghìn người rà soát. Những người thông minh hơn tôi. Những người kiên nhẫn hơn tôi."
Câu chuyện cũng nhắc nhở rằng: ngay cả những tài liệu kỹ thuật được coi là chuẩn mực cũng có thể chứa lỗi, và đôi khi lỗi ấy nằm ở nơi ai cũng nhìn thấy nhưng chẳng ai để ý.
