Kỹ sư OpenAI bị cáo buộc dùng chatbot để lên kế hoạch gài thiết bị nghe lén trong phòng họp ban lãnh đạo

Một kỹ sư của OpenAI vừa bị cáo buộc gài thiết bị nghe lén tinh vi trong phòng họp ban lãnh đạo tại văn phòng San Francisco, và điều đáng chú ý là anh ta dường như đã dùng chính các công cụ AI của công ty để lên kế hoạch cho hành vi này.

Theo đơn khiếu nại hình sự được công bố hôm thứ Ba, Abdulrahman Alfozan — một công dân Ả Rập Xê Út 35 tuổi, thường trú nhân Mỹ — đã dành nhiều tuần để truy vấn một "trợ lý năng suất" và một "AI chatbot" nhằm chuẩn bị cho hoạt động do thám bị cáo buộc. Anh ta còn dùng công cụ nội bộ của OpenAI để hỏi về các cuộc họp được lên lịch trong phòng hội nghị mục tiêu.

Chi tiết vụ việc

Theo cáo trạng, Alfozan bị cáo buộc đã che giấu thiết bị ghi âm trong một tờ giấy vệ sinh và gắn nó sau màn hình bên trong phòng hội nghị dành cho lãnh đạo cấp cao. Thiết bị này được mô tả là "tinh vi" — một bo mạch phát triển Seeed XIAO ESP32-S3 Sense chỉ bằng ngón tay cái, có cảm biến camera tháo rời, micro kỹ thuật số và thẻ nhớ microSD, hiện bán với giá khoảng 13,99 USD.

Điều đáng nói là anh ta dường như đã sử dụng một tài khoản chatbot gắn với vợ mình để đặt các câu hỏi kỹ thuật về cách thiết lập thiết bị ghi âm bí mật — một chi tiết cho thấy mức độ toan tính của kế hoạch.

"Hiện tại, chúng tôi không có dấu hiệu nào cho thấy cá nhân này truy cập hoặc đánh cắp trái phép trọng số mô hình, mã nguồn hay dữ liệu khách hàng", OpenAI tuyên bố trên X.

Phát hiện và điều tra

OpenAI phát hiện thiết bị vào ngày 30 tháng 9 trong một cuộc quét chống do thám định kỳ. Đội ngũ an ninh sau đó đã liên hệ với FBI và truy vết được Alfozan thông qua nhật ký trò chuyện cùng đoạn phim giám sát.

Đáng chú ý, khi khám một chiếc túi Alfozan để quên không giám sát ở phòng máy in vào ngày 5 tháng 10, đội an ninh còn tìm thấy một thiết bị nghe lén thứ hai đã mã hóa. Các thiết bị này đều được mã hóa nên đội an ninh không thể đọc dữ liệu bên trong.

Alfozan gia nhập OpenAI từ tháng 7 năm 2025 và bị sa thải vào thứ Sáu tuần trước, trùng thời điểm bị bắt. Anh ta từng làm việc tại một startup logistics và tại Meta, đồng thời được cho là thành viên của một nhóm kỹ sư Ả Rập Xê Út tại Thung lũng Silicon chuyên cung cấp dịch vụ tư vấn.

Bối cảnh và lo ngại về an ninh

Phòng hội nghị bị nhắm tới chỉ có thể được đặt bởi lãnh đạo và trợ lý điều hành, thường dùng cho các cuộc họp nội bộ ban lãnh đạo, các phiên kỹ thuật và sản phẩm, cùng các buổi giới thiệu với đối tác và quan chức chính phủ.

Giám đốc FBI Kash Patel cho biết Alfozan nhằm mục đích "bí mật thu thập các thông tin liên lạc nhạy cảm về công nghệ siêu trí tuệ của công ty", dù cả cơ quan công tố lẫn OpenAI đến nay chưa đưa ra thông tin nào về động cơ tiềm ẩn.

Nếu bị kết tội với cáo buộc "sử dụng thiết bị điện tử, cơ khí hoặc thiết bị khác để chặn thông tin liên lạc bằng lời nói", Alfozan có thể đối mặt với mức án lên tới 5 năm tù giam.

Góc nhìn cho độc giả Việt Nam

Vụ việc này là lời cảnh tỉnh cho các doanh nghiệp công nghệ, đặc biệt là các công ty AI đang nắm giữ tài sản trí tuệ giá trị cao. Nó cho thấy mối đe dọa an ninh nội bộ ngày càng phức tạp, khi chính các công cụ AI phục vụ năng suất lại có thể bị lợi dụng để lên kế hoạch cho hành vi xâm phạm.

Với các startup và doanh nghiệp Việt Nam đang phát triển sản phẩm AI, đây là bài học về tầm quan trọng của việc kiểm soát truy cập theo phân quyền, giám sát hoạt động trò chuyện với công cụ nội bộ, và duy trì các cuộc quét chống do thám định kỳ tại khu vực làm việc nhạy cảm.