Lầu Năm Góc mời Elon Musk và Palmer Luckey tham gia định hướng tương lai chiến tranh

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth vừa công bố Dự án Meridian, một nghiên cứu kéo dài 120 ngày về tương lai chiến tranh trong bối cảnh công nghệ phát triển chóng mặt. Dự án do Elon Musk, nhà sáng lập Anduril Palmer Luckey và cựu Chủ tịch Hạ viện Newt Gingrich đồng chủ trì.

Đáng chú ý, cả Musk lẫn Luckey đều đang điều hành những doanh nghiệp bán đúng loại công nghệ mà dự án này nhiều khả năng sẽ đề xuất, làm dấy lên lo ngại về xung đột lợi ích.

Dự án Meridian là gì?

Trong bài phát biểu "State of the Force" hôm thứ Tư, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã khởi động một nỗ lực mới nhằm nghiên cứu cách chiến tranh sẽ diễn ra khi công nghệ tiến bộ nhanh chóng. Sáng kiến này mang tên Dự án Meridian.

Các nhân vật đồng chủ trì dự án bao gồm:

• Elon Musk — CEO Tesla, SpaceX và xAI
• Palmer Luckey — nhà sáng lập công ty quốc phòng Anduril
• Newt Gingrich — cựu Chủ tịch Hạ viện Mỹ

Họ sẽ làm việc cùng các chuyên gia đến từ giới học thuật và hoạch định chính sách, tất cả đặt dưới sự điều hành của Giám đốc công nghệ Bộ Quốc phòng Mỹ Emil Michael.

Nhiệm vụ của họ là "nghiên cứu các chiến trường tương lai" cùng "vũ khí và công nghệ mà binh sĩ có thể sử dụng" trên những chiến trường đó, theo lá thư công bố dự án của Hegseth.

Thời hạn 120 ngày và mục tiêu

Nhóm nghiên cứu — hiện chưa rõ có bao nhiêu thành viên — sẽ có 120 ngày để trình bày kết quả và đề xuất "các giải pháp khả thi để bắt đầu phát triển, thử nghiệm và triển khai" công nghệ tiên tiến. Mục tiêu cuối cùng là duy trì vị thế cường quốc quân sự hàng đầu của Mỹ.

Cùng ngày, Hegseth cũng công bố thành lập Bộ Chỉ huy Chiến tranh Tự động (Autonomous Warfare Command), nhằm đẩy nhanh quá trình phát triển và triển khai các hệ thống tự động và máy bay không người lái.

Một chi tiết đáng chú ý trong thông báo của Lầu Năm Góc là nghiên cứu này sẽ được thực hiện thông qua một tổ chức đối tác, nhưng thông báo không nêu rõ tổ chức đó là ai hay do ai đứng đầu.

Khi TechCrunch liên hệ xin bình luận, Bộ Quốc phòng Mỹ chỉ chuyển tiếp thông cáo báo chí và cho biết họ "không có gì thêm để cung cấp ngoài phát biểu của Bộ trưởng".

Vì sao Musk và Luckey được chọn?

Việc Musk và Luckey tham gia dự án này không có gì đáng ngạc nhiên. Musk được cho là đã nối lại quan hệ thân thiết với chính quyền, gần đây có buổi ăn trưa với Tổng thống Mỹ cùng nhiều lãnh đạo hàng đầu về AI để bàn về tương lai của trí tuệ nhân tạo.

Dự án Meridian dường như đánh dấu lần đầu tiên Musk chính thức trở lại quỹ đạo của chính quyền kể từ khi rời Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) vào năm ngoái.

Về phần mình, các công ty của cả hai đều có quan hệ chặt chẽ với chính phủ Mỹ:

• SpaceX của Musk phóng vệ tinh cho chính phủ Mỹ và vận hành mạng lưới vệ tinh hỗ trợ các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh quốc gia.
• Anduril của Luckey chuyên sản xuất hệ thống quân sự tự động và máy bay không người lái, mới đây được trao hợp đồng sản xuất tên lửa tầm xa, máy bay chiến đấu bán tự động, cùng cung cấp phần cứng và tích hợp cho hệ thống tình báo di động của Lục quân Mỹ.

Lo ngại về xung đột lợi ích

Chính quyền Trump đã biến công nghệ quân sự tiên tiến thành ưu tiên quốc gia, cả về phát triển lẫn mua sắm, đồng thời tìm đến các công ty được Thung lũng Silicon hậu thuẫn để hiện thực hóa mục tiêu này.

Tuy nhiên, giới phê bình có thể lập luận rằng việc đưa Musk và Luckey vào Dự án Meridian trực tiếp phục vụ lợi ích kinh doanh của họ, bởi họ sẽ tìm kiếm các giải pháp mà chính công ty mình đang bán.

Đây không phải lần đầu tiên mối quan hệ giữa các ông trùm công nghệ và chính phủ Mỹ gây tranh cãi. Với Việt Nam và nhiều quốc gia đang theo dõi sát xu hướng ứng dụng AI cùng hệ thống tự động vào quốc phòng, diễn biến này cho thấy một mô hình hợp tác giữa nhà nước và doanh nghiệp tư nhân đang định hình lại ngành công nghiệp quốc phòng toàn cầu.