LibreOffice 26.8 ra mắt: Ưu tiên dữ liệu cục bộ, không cần AI

Bộ ứng dụng văn phòng mã nguồn mở LibreOffice vừa phát hành phiên bản 26.8 với một tuyên bố gây chú ý trong bối cảnh toàn ngành công nghệ đang đổ xô vào AI: "không có trí tuệ nhân tạo". Bản cập nhật này tập trung vào việc hoàn thiện các tính năng văn phòng truyền thống, tăng cường hỗ trợ ngôn ngữ và khẳng định mạnh mẽ quan điểm về quyền riêng tư dữ liệu người dùng.

Theo công bố từ The Document Foundation (TDF), tổ chức đứng sau dự án LibreOffice, phiên bản 26.8 là một bản phát hành định kỳ sáu tháng. Điểm nhấn lớn nhất của lần này không nằm ở các tính năng đột phá, mà ở lập trường triết lý rõ ràng giữa thời đại mà các hãng phần mềm lớn liên tục nhồi nhét AI vào mọi sản phẩm.

"Không trí tuệ nhân tạo" – Tuyên ngôn mạnh mẽ giữa thời đại công nghệ

Ngay trong tài liệu giới thiệu chính thức, TDF đã nêu rõ: "LibreOffice 26.8 mang đến kiểu chữ chuyên nghiệp, hỗ trợ sâu hơn cho hệ thống chữ viết của thế giới, và không có trí tuệ nhân tạo". Trong năm 2026, khi mà AI đã trở thành "món ăn tinh thần" bắt buộc của mọi sản phẩm công nghệ, đây được xem là một lựa chọn đầy bản lĩnh nhưng cũng không kém phần rủi ro.

Động thái này đến trong bối cảnh TDF đang có sự tách biệt ngày càng rõ với Collabora – đối tác lâu năm đóng góp phần lớn mã nguồn cho LibreOffice. Đáng chú ý, phiên bản Collabora CODE 26.04 (dựa trên mã nguồn LibreOffice) lại đặt tích hợp AI lên hàng đầu theo yêu cầu từ người dùng. Trong khi đó, TDF chọn con đường ngược lại hoàn toàn.

Giao diện LibreOffice 26.8 trên macOS với ribbon UI giống Microsoft Office

Giao diện LibreOffice 26.8 trên macOS với ribbon UI giống Microsoft Office, có thể tùy chỉnh màu sắc.

"Local-first" – Dữ liệu của bạn nằm trên máy của bạn

LibreOffice 26.8 là một ứng dụng chạy hoàn toàn cục bộ, có phiên bản riêng cho Windows, Linux và macOS. Điều đó có nghĩa là mọi thao tác, mọi dữ liệu đều xử lý trên máy tính cá nhân, không có bất kỳ sự đồng bộ hay lưu trữ đám mây nào ép buộc. Trong bối cảnh nhiều người lo ngại về quyền riêng tư và an ninh dữ liệu, quan điểm này được giới chuyên môn đánh giá cao.

"Phần mềm của bạn, dữ liệu của bạn, nằm trên máy tính của bạn, trong cơ sở vật chất của bạn. Đối với chúng tôi, đó là điều nên làm."

Trước đó, TDF cũng đã công khai phản đối việc sử dụng định dạng tệp Microsoft Office làm mặc định. Tuy nhiên, trong bộ tài liệu giới thiệu lần này, cả phiên bản định dạng .ODT (bản địa) lẫn .DOCX (Microsoft) đều được cung cấp, cho thấy sự thực dụng nhất định bên cạnh lập trường ý thức hệ.

Những cải tiến đáng chú ý trong phiên bản 26.8

Dù không có AI, phiên bản mới vẫn mang đến nhiều cải tiến thực chất về mặt kỹ thuật:

• Hỗ trợ ngôn ngữ và hệ thống chữ viết tốt hơn: Ít nhất 120 ngôn ngữ được hỗ trợ, cải thiện in ấn chuyên nghiệp và khả năng hiển thị nhiều bảng chữ cái khác nhau.
• Xử lý đoạn văn và định dạng được nâng cấp: Giúp bố cục văn bản chính xác hơn.
• Hỗ trợ ARIA: Cải thiện trải nghiệm cho người dùng sử dụng trình đọc màn hình, tăng cường khả năng tiếp cận.
• Giao diện linh hoạt: Nếu không thích ribbon kiểu Microsoft, người dùng vẫn có thể chuyển sang thanh công cụ cổ điển có thể di chuyển, đặc biệt hữu ích trên màn hình rộng.

So sánh phát hành ODT trên LibreOffice 26.2 và DOCX trên Microsoft Word 2016

So sánh phát hành định dạng ODT trên LibreOffice 26.2 (trái) và DOCX trên Microsoft Word 2016 (phải).

Vị thế độc đáo giữa thị trường phần mềm văn phòng

Trong thị trường mà các đối thủ như OnlyOffice, WPS Office hay Softmaker Office đều đang tìm chỗ đứng, LibreOffice vẫn giữ vai trò đặc biệt nhờ miễn phí hoàn toàn và là phần mềm mã nguồn mở. Với người dùng Việt Nam, việc sử dụng phần mềm văn phòng hợp pháp, miễn phí và không lo ngại về vấn đề bản quyền hay rò rỉ dữ liệu lên đám mây là một lợi thế rất lớn.

Ngoài ra, một trong những "mẹo" mà giới chuyên môn vẫn thường khuyên là người dùng Microsoft Office nên cài thêm LibreOffice để dự phòng. Khả năng khôi phục các tệp Word, Excel và PowerPoint bị hỏng của LibreOffice được đánh giá cao hơn nhiều so với các ứng dụng gốc của Microsoft. Đồng thời, các chuyên gia cũng cảnh báo người dùng nên gỡ bỏ OpenOffice và thay thế bằng LibreOffice càng sớm càng tốt, vì OpenOffice đã quá lỗi thời.

Tùy chọn chuyển giao diện thanh công cụ cổ điển trên LibreOffice 26.8

Nếu không thích ribbon, LibreOffice 26.8 vẫn cho phép chuyển sang thanh công cụ cổ điển có thể di chuyển.

Lo ngại về tương lai của TDF và Collabora

Tuy nhiên, không phải mọi điều đều hoàn hảo. Giới quan sát đánh giá việc TDF định vị mình như một đối thủ của Collabora là một quyết định đáng lo ngại, thay vì hợp tác với một công ty đang đóng góp nhiều lập trình viên nhất bên ngoài cho dự án. Khả năng cao trong tương lai, TDF sẽ phải đưa ra lựa chọn chiến lược rõ ràng hơn trong việc phân chia vai trò giữa phiên bản cộng đồng ổn định và phiên bản dành cho doanh nghiệp.

Trong một thế giới công nghệ ngày càng chạy theo xu hướng đám mây, AI và "sovereign cloud", LibreOffice trông có vẻ già cỗi và kém hấp dẫn. Nhưng xét về vai trò, những công cụ ưu tiên cục bộ như LibreOffice vẫn vô cùng quan trọng trong việc kéo dài tuổi thọ cho các máy tính cũ, thay vì buộc người dùng phải nâng cấp phần cứng liên tục. Như bài viết trên The Register đã kết luận: "Hãy bỏ ngoài tai những 'nhà lãnh đạo tư tưởng' – thế giới cần LibreOffice hơn bao giờ hết."