Mosqitter biến bẫy muỗi thành mạng lưới giám sát bằng AI

Mosqitter — startup 30 nhân sự có trụ sở tại bang Pennsylvania (Mỹ) — đang chuyển hướng từ việc chỉ diệt muỗi sang xây dựng mạng lưới giám sát dựa trên trí tuệ nhân tạo. Hệ thống của hãng có thể nhận diện loài muỗi, theo dõi biến động số lượng và đưa ra cảnh báo sớm về nguy cơ dịch bệnh.

Công ty khởi đầu bằng các thiết bị bẫy muỗi không dùng hóa chất, mô phỏng hơi ấm, mùi cơ thể và nhịp thở của con người để dụ muỗi cái. Đến nay, Mosqitter vận hành hơn 5.000 thiết bị trên năm châu lục, tăng mạnh so với chỉ hơn 250 chiếc vào năm 2022.

Bối cảnh dịch bệnh ngày càng phức tạp

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nhiệt độ tăng, mô hình mưa thay đổi và giao thông toàn cầu đang mở rộng phạm vi sinh sống của muỗi mang mầm bệnh. Số ca mắc sốt xuất huyết (dengue) toàn cầu đã tăng hơn gấp đôi chỉ trong một năm, từ 6,5 triệu ca năm 2023 lên mức kỷ lục 14,6 triệu ca năm 2024.

Trước thực tế đó, Mosqitter cho rằng diệt muỗi đơn thuần là chưa đủ. Anastasiia Romanova, đồng sáng lập kiêm CEO, chia sẻ với TechCrunch rằng công ty muốn mang đến giải pháp kiểm soát muỗi bền vững hơn cho một thị trường vẫn phụ thuộc nhiều vào hóa chất.

Cách Mosqitter ứng dụng AI

Mosqitter khởi đầu nghiên cứu và phát triển tại Ukraine năm 2019, chính thức ra thị trường năm 2021. Công ty tập trung vào hành vi của muỗi: chỉ muỗi cái mới hút máu, và chúng tìm máu trước khi đẻ trứng theo chu kỳ khoảng ba tuần, mỗi lần 100–200 trứng.

"Chúng tôi nhận thấy cơ hội: nếu bắt được muỗi cái đúng lúc chúng sắp đẻ trứng, chúng ta có thể giảm quần thể muỗi và ngăn chúng sinh sôi", Romanova nói.

Thiết bị của hãng kết hợp nhiều yếu tố dẫn dụ: hơi ấm tương tự nhiệt độ da người, mùi mô phỏng mùi da, ánh sáng và ở dòng cao cấp Grand còn có CO2 mô phỏng hơi thở con người.

Phần AI của Mosqitter nằm ở khâu nhận diện. Hệ thống thị giác máy tính phân tích đặc điểm sinh học để phân biệt các loài muỗi. Quy trình gồm ba lớp: đưa ảnh qua mạng nơ-ron, đối chiếu kết quả với dữ liệu bên ngoài, và để các nhà côn trùng học xác thực. Sau đó hệ thống gán điểm tin cậy dựa trên mức độ khớp giữa các đánh giá.

"Bạn có thể hình dung như ba thẩm phán cùng phân tích một vụ án và đưa ra phán quyết", Romanova mô tả.

Ngoài hình ảnh, Mosqitter còn nạp dữ liệu môi trường như thời tiết, gió và độ ẩm vào hệ thống. Công ty cho biết khi thu thập thêm dữ liệu, họ sẽ dùng các đầu vào này để dự báo biến động quần thể muỗi và nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn.

Hai dòng sản phẩm và hệ thống giám sát Febris

Danh mục hiện tại của Mosqitter xoay quanh hai thiết bị:

• Mosqitter Grand: sản phẩm chủ lực, thiết kế cho không gian lớn và khu vực công cộng.
• Mosqitter Mini: hướng đến không gian nhỏ trong nhà, cũng có thể dùng làm thiết bị giám sát di động.

Tháng tới, startup sẽ chính thức giới thiệu Febris Monitoring System — lớp dữ liệu giám sát quần thể muỗi và đánh giá nguy cơ lây lan bệnh do muỗi truyền.

Romanova nhấn mạnh:

"Điều rất quan trọng cần hiểu là Febris không chẩn đoán bệnh. Chúng tôi không thể khẳng định chắc chắn một con muỗi cụ thể mang virus dengue. Điều chúng tôi có thể nói là loài muỗi cụ thể đó đang hiện diện, và biết được điều này giúp chỉ ra nguy cơ tiềm ẩn gia tăng liên quan đến các bệnh mà loài đó có thể truyền."

Chiến lược thị trường và doanh thu

Mosqitter đang tìm kiếm đối tác B2B toàn cầu, đặc biệt là các nhà phân phối có mạng lưới bán hàng sẵn có và quan hệ với chính phủ, nhà bán lẻ. Khác với các sản phẩm phần cứng, Febris nhắm đến khách hàng tổ chức: chính phủ, cơ quan y tế công cộng và kiểm soát muỗi, sân bay, chính quyền địa phương và trường đại học cần giám sát muỗi liên tục.

Brazil — quốc gia có gánh nặng sốt xuất huyết cao — là một thị trường mở rộng trọng điểm, nơi Mosqitter đã xây dựng sản xuất và bán hàng tại chỗ. Các thị trường quan trọng khác gồm Mỹ, Hy Lạp, Ấn Độ, Ukraine và Nigeria, mỗi nơi áp dụng cách tiếp cận bán hàng khác nhau. Tại Mỹ, hãng bán trực tiếp Mosqitter Mini qua Amazon và website riêng; tại Hy Lạp, hãng hợp tác với một công ty kiểm soát dịch hại lâu đời. Mosqitter cũng đang làm việc với Cơ quan An ninh Y tế Vương quốc Anh để triển khai Febris tại các địa điểm như sân bay Heathrow và Gatwick.

Về giá, Mosqitter Mini có giá 199 USD, trong khi hệ thống chuyên nghiệp Grand có giá 1.999 USD. Công ty kiếm tiền từ bán phần cứng, còn Febris bổ sung nguồn doanh thu định kỳ từ giám sát, bảng điều khiển, phân tích và dịch vụ dữ liệu.

Romanova cho biết Mosqitter đang trên đà đạt doanh thu hơn 1 triệu USD trong năm 2026. Doanh thu từ Febris mới bắt đầu xuất hiện, nhưng công ty dự báo mảng dữ liệu có thể mang về hơn 3,5 triệu USD trong năm tới, dựa trên giá trị các hợp đồng đang đấu thầu.

Startup đang gọi vốn 5 triệu USD chia làm hai giai đoạn — 1 triệu USD trước, sau đó 4 triệu USD — gắn với các cột mốc phát triển Febris. Tính đến nay, Mosqitter đã huy động được 1,9 triệu USD.

Xuất xứ cái tên

Có một câu chuyện thú vị đằng sau tên gọi. Trái với suy đoán của nhiều người, "Mosqitter" không phải là ghép của "mosquito" (muỗi) và "quitter" (người bỏ cuộc), theo đồng sáng lập Olga Diachuk. Cái tên kết hợp "mosquito" và "eater" (kẻ ăn muỗi) — cách đặt tên hợp lý hơn khi công ty còn tập trung chủ yếu vào việc bắt muỗi.