Người mù biến giấc mơ lắp ráp Lego thành hiện thực cho người khiếm thị

Matthew Shifrin, một người mù, đã mở ra một kỷ nguyên mới giúp người khiếm thị trên toàn cầu có thể tự mình lắp ráp các bộ Lego phức tạp nhờ những hướng dẫn tiếp cận đặc biệt được tạo ra bởi cộng đồng tình nguyện. Sáng kiến của anh không chỉ hỗ trợ đọc bằng chữ nổi Braille mà còn tận dụng công nghệ nhận dạng trí tuệ nhân tạo (AI) để nhận diện từng mảnh ghép Lego.

Hành trình tạo ra bộ hướng dẫn Lego dành cho người mù

Từ nhỏ, Shifrin rất thích chơi Lego, nhưng do không thể nhìn thấy, anh luôn phải phụ thuộc vào người khác để hoàn thành bộ đồ chơi. Khi được một người bạn tặng bộ hướng dẫn in chữ Braille cho một mô hình cung điện Trung Đông, anh bất ngờ có thể tự tay hoàn thành bộ Lego trên, mở ra trải nghiệm hoàn toàn mới. Từ đó, Shifrin quyết tâm mở rộng tiện ích này cho cộng đồng người khiếm thị.

Năm 2023, Shifrin sáng lập tổ chức phi lợi nhuận Bricks for the Blind, với đội ngũ hơn 30 cộng tác viên là người có thị lực bình thường và người khiếm thị để phát triển bộ hướng dẫn dành cho hàng trăm mô hình Lego, từ ô tô nhỏ 100 mảnh đến cầu treo lớn với 4.000 mảnh ghép.

Matthew Shifrin mày mò các mảnh Lego trong lúc lắp ráp

Công nghệ hỗ trợ và cộng đồng cùng phát triển

Hướng dẫn của Bricks for the Blind có thể được in ra bằng chữ nổi Braille, đọc trên thiết bị đầu cuối Braille hoặc nghe bằng phần mềm chuyển văn bản thành giọng nói (screen reader). Trong quá trình chuẩn bị phần Lego, người khiếm thị có thể cần người giúp phân loại mảnh ghép, nhưng cũng có thể sử dụng các ứng dụng nhận diện bằng AI để nhận biết các viên gạch Lego một cách tự động.

Nỗ lực của Shifrin đã thúc đẩy hãng Lego chính thức phát hành các bộ hướng dẫn có hỗ trợ Braille và âm thanh từ năm 2019, cũng như ra mắt “Lego Braille Bricks” - các viên gạch có các điểm nhô tương ứng các chữ cái, số và ký hiệu giúp người mù học chữ trong lúc chơi.

Ý nghĩa sâu sắc với cộng đồng người khiếm thị và gia đình họ

Matthew Shifrin đã nhận được rất nhiều phản hồi cảm động từ người dùng, trong đó có ông bà, phụ huynh mù muốn cùng xây dựng Lego với cháu con. Họ kể rằng giờ đây họ không còn bị loại khỏi trò chơi của con trẻ do thiếu khả năng nhận diện màu sắc hay hình ảnh hướng dẫn.

Một sinh viên sau khi mất thị lực ở tuổi 31 cho biết việc có thể tự tay xây dựng Lego đã giúp anh cảm thấy tự do và tìm lại niềm vui trong cuộc sống. Còn với những gia đình có cha mẹ hoặc con cái khiếm thị, bộ hướng dẫn giúp họ không chỉ xây dựng mô hình mà còn kết nối tình cảm qua hoạt động chơi chung.

"Sản phẩm của Matthew tạo ra một không gian mới về đổi mới và tiếp cận cho người mù, với một món đồ chơi mà trẻ con trên toàn thế giới đều yêu thích," giáo viên tại trường Perkins nhấn mạnh.

Cùng lắp ráp Lego bằng hướng dẫn Braille và âm thanh

Tầm quan trọng với thị trường Việt Nam và thế giới

Trong bối cảnh Việt Nam ngày càng chú trọng phát triển công nghệ tiếp cận cho người khuyết tật, mô hình Bricks for the Blind là minh chứng cho việc công nghệ hỗ trợ không chỉ giúp cải thiện kỹ năng mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống tinh thần. Việc áp dụng AI vào nhận diện Lego cũng mở ra nhiều hướng đi mới trong việc ứng dụng công nghệ hỗ trợ cho các sản phẩm trong nước và quốc tế.

Các nhà phát triển phần mềm, thiết kế trải nghiệm người dùng, cùng cộng đồng từ thiện tại Việt Nam có thể học hỏi mô hình sáng tạo và nhân văn này để phát triển các sản phẩm tiếp cận dành riêng cho người khuyết tật tại thị trường trong nước.

---

Việc mở rộng tiếp cận đồ chơi và hoạt động sáng tạo cho người khiếm thị không chỉ giúp họ hòa nhập xã hội, mà còn phát triển tiềm năng sáng tạo và kỹ năng thực hành. Câu chuyện của Matthew Shifrin với Bricks for the Blind là minh chứng rõ nét cho sức mạnh của sự sáng tạo công nghệ hướng tới sự bao dung và công bằng.