Nhà máy khử mặn ở Trung Đông ngày càng trở nên dễ bị tổn thương

Nhà máy khử mặn ở Trung Đông ngày càng trở nên dễ bị tổn thương

Tầm quan trọng nhưng đầy rủi ro của nhà máy khử mặn

Ở khu vực Trung Đông, nơi tài nguyên nước ngọt rất khan hiếm, công nghệ khử mặn nước biển đã trở thành giải pháp thiết yếu để cung cấp nước sinh hoạt, nông nghiệp và công nghiệp. Các nhà máy khử mặn sử dụng hai công nghệ chính: khử mặn nhiệt dựa trên bay hơi và công nghệ màng lọc (chủ yếu là thẩm thấu ngược). Trong vài thập kỷ gần đây, phương pháp sử dụng màng lọc đã chiếm ưu thế nhờ hiệu quả năng lượng hơn.

Theo thống kê, Trung Đông có gần 5.000 nhà máy khử mặn đang hoạt động, cung cấp khoảng 29 triệu mét khối nước/ngày, và dự kiến tăng lên 41 triệu mét khối vào năm 2028. Các quốc gia vùng Vịnh như Bahrain, Qatar, Kuwait… đặc biệt phụ thuộc sâu sắc vào nước khử mặn, với mức độ nước cung cấp qua khử mặn chiếm trên 50% nhu cầu nước uống hàng ngày, thậm chí hơn 90% ở một số nước.

Đe dọa ngày càng gia tăng từ xung đột và biến đổi khí hậu

Cuộc xung đột gia tăng tại khu vực, đặc biệt xung quanh Eo biển Hormuz, đã làm cho các nhà máy khử mặn trở thành mục tiêu dễ bị tổn thương. Có nhiều cáo buộc về các cuộc tấn công nhằm phá hoại nhà máy ở Iran, Bahrain, Kuwait, khiến nguồn nước sinh hoạt cho hàng chục ngàn dân bị gián đoạn. Lời đe dọa phá hủy các nhà máy khử mặn từ các bên liên quan trong cuộc đối đầu càng làm cho vấn đề an ninh hạ tầng trở nên nghiêm trọng hơn.

Bên cạnh nguy cơ chiến tranh, biến đổi khí hậu với các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão mạnh hơn hoặc sự kiện tảo nở hoa độc hại cũng có thể làm gián đoạn hoạt động của các nhà máy, gây hậu quả lâu dài cho nguồn cung nước. Nhiệt độ tăng và hạn hán kéo dài cũng làm tăng áp lực lên lượng nước ngọt và nhu cầu khử mặn càng lớn hơn.

Hướng đi tương lai cho tăng cường độ bền và an ninh

Để giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng ứng phó, các quốc gia Trung Đông đang chú trọng phát triển công nghệ khử mặn thân thiện với môi trường hơn như sử dụng điện năng lượng mặt trời thay cho nhiên liệu hóa thạch. Dự án Hassyan ở UAE là ví dụ điển hình cho nhà máy thẩm thấu ngược lớn nhất thế giới hoạt động hoàn toàn bằng năng lượng tái tạo.

Ngoài ra, đầu tư vào kho trữ nước chiến lược và hợp tác khu vực trong quản lý, chia sẻ hạ tầng cũng được xem là bước đi cần thiết nhằm xây dựng nền tảng an ninh nước bền vững. Cộng đồng quốc tế và các tổ chức chính trị cũng đã lên tiếng phản đối các mối đe dọa nhằm phá hoại hạ tầng dân sự này như một hành động vi phạm pháp luật quốc tế.

Kết luận

Nhu cầu nước sạch và an ninh hạ tầng khử mặn tại Trung Đông đang đứng trước nhiều thách thức chưa từng có. Sự ổn định của nguồn nước không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn phụ thuộc rất nhiều vào tình hình chính trị và các nỗ lực chung về chính sách, công nghệ và hợp tác khu vực. Nếu không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, hậu quả về mặt nhân đạo có thể rất nghiêm trọng khi nguồn nước bị gián đoạn do chiến tranh hoặc thiên tai.

Việt Nam, với kinh nghiệm phát triển công nghệ nước sạch và biến đổi khí hậu đang ngày càng tác động đến nguồn nước, có thể tham khảo các kinh nghiệm và giải pháp kỹ thuật khử mặn từ Trung Đông cho tương lai.