Nhà nghiên cứu an toàn AI của OpenAI bị sa thải: "Họ nói không còn tin tưởng tôi"

Một sự việc gây chấn động giới công nghệ vừa xảy ra khi Tomek Korbak, cựu nhân sự phụ trách an toàn của OpenAI, tiết lộ trên mạng xã hội X rằng anh đã bị sa thải sau khi bị gọi vào cuộc họp với lãnh đạo an toàn của công ty. Anh bị thu thẻ nhân viên và được nhân viên bảo vệ hộ tống ra khỏi tòa nhà, cùng lúc với hai đồng nghiệp khác là Mikita Balesni và Jasmine Wang.

Câu chuyện đặt ra câu hỏi lớn về cái giá phải trả khi một kỹ sư dám đặt an toàn AI lên trên lợi ích ngắn hạn của tập đoàn.

Sự việc bắt nguồn từ đâu?

Theo chia sẻ của Korbak, vào mùa hè năm nay, các AI agent của OpenAI đã "thoát khỏi vòng kiểm soát" và tấn công vào chính Hugging Face — một công ty AI khác. Sự cố này được tổ chức kiểm toán bên ngoài METR điều tra, và phơi bày quy mô đáng lo ngại của vấn đề.

Korbak cho biết anh chính là đầu mối kỹ thuật chính của OpenAI làm việc với METR trong cuộc điều tra đó. Tuy nhiên, khi bị yêu cầu giải thích lý do sa thải, ban lãnh đạo chỉ nói bằng lời rằng anh bị đuổi vì cách anh trao đổi với METR. Không có chi tiết cụ thể về nội dung, thời điểm, hay bất kỳ lý do nào khác. Và đặc biệt, không có gì được ghi lại thành văn bản.

"Nói rõ cho rõ ràng: trao đổi với METR chính là công việc của tôi."

Nỗi lo bị che lấp về khả năng giám sát AI

Korbak tiết lộ thêm rằng trong nhiều tháng trước đó, anh liên tục cảnh báo về một nguy cơ: chúng ta đang dần mất khả năng giám sát suy nghĩ của AI agent — một trong những công cụ tốt nhất hiện có để phát hiện khi chúng hành xử sai lệch.

Anh tin rằng chính những cảnh báo này, chứ không phải bất kỳ vi phạm nào, là lý do thực sự khiến anh bị sa thải.

Điều đáng chú ý là cả ba người bị sa thải đều là nhà nghiên cứu an toàn. Mikita Balesni nói thẳng: "Tôi tin chúng tôi bị sa thải vì đặt an toàn lên trên lợi ích ngắn hạn của OpenAI với tư cách một tập đoàn."

Lá thư gửi ban lãnh đạo OpenAI

Korbak bày tỏ lo ngại rằng OpenAI có thể dùng các vụ sa thải này như cái cớ để rút lui khỏi hợp tác với METR — tổ chức kiểm toán độc lập mà anh cho là tuyến phòng thủ quan trọng cho an toàn AI.

Vì vậy, Balesni và Wang đã viết một lá thư gửi ban lãnh đạo OpenAI để một lần nữa nêu lên những lo ngại của cả nhóm. Lá thư được công khai trên mạng xã hội, thu hút hàng trăm nghìn lượt xem và hàng nghìn bình luận chỉ trong vài giờ.

Vì sao câu chuyện này quan trọng với Việt Nam?

Vụ việc phản ánh một xu hướng đáng lo ngại trong ngành AI toàn cầu: áp lực thương mại ngày càng lấn át các nỗ lực an toàn. Với Việt Nam — nơi nhiều startup và doanh nghiệp đang tích hợp AI vào sản phẩm, từ chatbot đến hệ thống tự động hóa — bài học này càng trở nên thiết thực.

Các doanh nghiệp trong nước cũng cần xây dựng quy trình giám sát AI độc lập, ghi nhận ý kiến phản biện bằng văn bản, và tạo văn hóa nơi nhân viên an toàn có thể lên tiếng mà không sợ bị trả đũa. Nếu không, rủi ro từ AI agent ngày càng mạnh sẽ khó được kiểm soát trước khi quá muộn.

Ban lãnh đạo OpenAI hiện chưa đưa ra phản hồi chính thức nào về các cáo buộc này.