Những mẫu laptop Linux tốt nhất năm 2026: System76, Framework và nhiều hơn nữa

Hệ điều hành Linux có thể chạy trên gần như mọi loại máy tính. Nhắc đến bộ vi xử lý Intel Pentium 4 ra mắt năm 2000, bạn có thể ngạc nhiên khi biết nó vẫn được Debian Linux hỗ trợ đến tận bây giờ. Tuy nhiên, đó chắc chắn không phải là cỗ máy bạn muốn dùng để làm việc trong thời điểm hiện tại. Dù Linux có thể chạy ở hầu hết mọi nơi, nó vẫn hoạt động tốt hơn trên một số mẫu laptop so với những mẫu khác.

Laptop Linux chạy hệ điều hành mã nguồn mở

Trước đây, để cài đặt Linux, người dùng từng phải vượt qua vô số rào cản và đối mặt với trải nghiệm đầy bực bội khi cố gắng khiến mọi thứ hoạt động trên phần cứng vốn được thiết kế cho Windows hoặc macOS. May mắn thay, những ngày tháng đó phần lớn đã lùi vào quá khứ. Tôi đã cài Linux lên mọi chiếc laptop mình từng thử nghiệm kể từ năm 2020. Gần như tất cả đều hoạt động rất tốt, nhưng một số máy dễ thiết lập hơn những máy khác.

Ngoài khả năng hỗ trợ phần cứng cũ, Linux còn mang lại nhiều lợi ích khác cho người dùng như quyền kiểm soát cao hơn đối với hệ điều hành chạy trên nhân Linux, bảo mật và khả năng chống mã độc tốt hơn, không có phần mềm rác (bloatware) và hiệu năng nhanh hơn. Đây không chỉ là lựa chọn dành cho lập trình viên mà còn phù hợp với cả người dùng phổ thông.

Với hầu hết mọi người, một chiếc laptop được cài sẵn Linux là lựa chọn tốt nhất. Nhiều nhà sản xuất phần cứng hiện nay đã xuất xưởng những mẫu laptop chạy Linux ngay từ đầu. Bài viết này sẽ giới thiệu những mẫu tốt nhất trong số đó.

Lựa chọn tốt nhất cho hầu hết mọi người: System76 Lemur Pro

System76 gần đây đã cập nhật mẫu Lemur Pro với chip mới cùng một vài thay đổi nhỏ. Tôi sẽ sớm thử nghiệm máy này, nhưng không nghĩ mình sẽ thay đổi khuyến nghị dành cho nó. Lemur Pro từ lâu đã là chiếc laptop Linux yêu thích của tôi, và phiên bản mới nhất nhiều khả năng sẽ tiếp tục giữ vị trí đó. Máy đạt sự cân bằng tốt nhất giữa kích thước, trọng lượng, sức mạnh và giá cả, ngay cả khi giá của phiên bản mới đã tăng lên.

Với chiều rộng chỉ hơn 12 inch và trọng lượng 2,5 pound (khoảng 1,13 kg), phiên bản 14 inch cực kỳ dễ mang theo. Phiên bản 16 inch có kích thước 14,1 x gần 10 inch. Bản 14 inch tiêu chuẩn được trang bị Intel Core Ultra 5 325, có tùy chọn nâng cấp lên Core Ultra X7 358H — con chip sau là mặc định cho phiên bản 16 inch. Điều tôi chưa hài lòng ở mẫu mới là RAM bị cố định ở 32 GB. Bạn vẫn có thể gắn tối đa 8 TB lưu trữ vào mỗi trong hai khe SSD.

Lemur Pro mang lại hiệu năng rất ổn định, đủ sức đáp ứng mọi tác vụ thường ngày của hầu hết người dùng. Máy thậm chí xử lý được cả chỉnh sửa video nhẹ và các tác vụ nặng khác, dù không có card đồ họa rời — muốn có điều đó, bạn nên chọn Pangolin Pro (xem bên dưới). Dù vậy, tôi khá ấn tượng với GPU tích hợp Arc B390 trên phiên bản Ultra X7.

Cổng kết nối khá đầy đủ với hai cổng USB 3.2 Type-C (một trong số đó là Thunderbolt 4), một cổng USB-A, jack tai nghe/micro 3,5 mm, đầu đọc thẻ MicroSD và cổng HDMI 2.0. Thời lượng pin cũng rất ấn tượng, kéo dài cả ngày trong hầu hết trường hợp sử dụng. Bàn phím tuy không phải sở thích của tôi nhưng gõ khá dễ chịu.

Như mọi laptop System76, máy được cài sẵn bản phân phối Pop!_OS của hãng (bạn cũng có thể chọn Ubuntu, nhưng tôi rất khuyên dùng thử Pop!_OS). Giao diện Cosmic Desktop của Pop!_OS dựa trên Gnome, nhưng khác với Gnome, Pop!_OS rất dễ tùy biến và có thể điều chỉnh theo ý thích. Ngoài Arch Linux, Pop!_OS là bản phân phối tôi yêu thích nhất.

Thay thế MacBook tốt nhất: Tuxedo InfinityBook Pro 14

Tuxedo InfinityBook Pro 14 với màn hình chống chói

Tuxedo InfinityBook Pro 14 là mẫu laptop mỏng nhẹ, thanh thoát dành riêng cho thế giới mã nguồn mở. Tuxedo có trụ sở tại Đức (đó là lý do giá tính bằng euro), và giống như System76, hãng có bề dày lịch sử trong việc cung cấp dịch vụ hỗ trợ Linux tuyệt vời.

InfinityBook Pro là mẫu laptop thường ngày của Tuxedo, được trang bị chip AMD Ryzen 7 H 255. Tôi chưa thử nghiệm phiên bản AMD của Tuxedo, nhưng đã thử con chip này trên các laptop Linux khác và thấy hiệu năng rất tốt. Cần lưu ý rằng H 255 không có NPU hoạt động, nên không lý tưởng cho AI cục bộ, nhưng đủ mạnh cho các tác vụ từ trung bình đến nặng. Tôi đã phát lại video 8K từ GoPro mà không gặp trở ngại nào. Máy có thể cấu hình tối đa 96 GB RAM và 8 TB lưu trữ mỗi khe ổ (có hai khe SSD), dù tất nhiên với giá linh kiện như hiện nay, chi phí sẽ không hề nhỏ.

Thông số hiệu năng rất vững vàng, nhưng điểm nổi bật thực sự của InfinityBook là màn hình nhám tuyệt đẹp với độ phân giải 2.880 x 1.800 pixel. Với độ sáng 400 nits, máy đủ sáng để làm việc ở bất cứ đâu, và lớp phủ nhám chống chói giúp bạn nhìn rõ màn hình ngay cả dưới ánh nắng gắt. Trong thử nghiệm phiên bản Intel, InfinityBook Pro có đủ sức mạnh cho hầu hết tác vụ, và tôi kỳ vọng chip AMD cũng mang lại kết quả tương tự. Pin hoạt động ổn định, kéo dài cả ngày, và các công cụ tùy chỉnh điện năng của hãng là tốt nhất tôi từng dùng. Hệ điều hành tùy chỉnh của Tuxedo (dựa trên Kubuntu) mang đến trải nghiệm Linux tuyệt vời, cùng kho tài liệu và trợ giúp phong phú cho người dùng mới.

Dễ sửa chữa và nâng cấp nhất: Framework Laptop 13

Framework Laptop 13 là chiếc máy yêu thích cá nhân của tôi. Nó không phải lựa chọn số một vì không phù hợp với tất cả mọi người (thiếu cổng kết nối và không có cảm giác cao cấp như Lemur Pro), nhưng nó làm được mọi thứ tôi cần, có thời lượng pin tốt, và tôi đặc biệt thích khả năng hoán đổi cổng kết nối theo nhiều cấu hình khác nhau. Chính tôi đang gõ bài này trên một chiếc Framework chạy Arch Linux.

Framework Laptop 13 với thiết kế mô-đun, dễ thay thế linh kiện

Dòng Laptop 13 có vài phiên bản khác nhau. Tôi từng thử nghiệm bản phát hành thứ hai của mẫu 13 inch và rất thích, nhưng kể từ đó chúng tôi đã đánh giá các bản mới hơn như Framework 13 AMD, Framework 16 inch và mẫu nhỏ hơn Framework 12. Tất cả đều là những chiếc laptop Linux tuyệt vời vì Framework chính thức hỗ trợ Ubuntu và Fedora Linux, đồng thời có một diễn đàn hữu ích nơi người dùng đã khiến gần như mọi bản phân phối Linux có thể nghĩ ra đều chạy được trên máy Framework.

Dòng DIY Framework Laptop 13 hiện tại có thể cấu hình với bộ xử lý AMD hoặc Intel (dù Intel thường xuyên hết hàng). Mẫu AMD Ryzen đi kèm chip AI 300 Series, khởi điểm từ Ryzen 5, với các tùy chọn nâng cấp lên Ryzen AI 7 và thậm chí Ryzen AI 9 HX 370. Cấu hình Intel bắt đầu với Core Ultra 5 125H, có thể nâng lên Core Ultra 7 155 hoặc 165H. Dù chọn bộ xử lý nào, bạn đều có thể nâng lên tối đa 96 GB RAM DDR5-5600 và chọn ổ lưu trữ lên tới 8 TB.

Tôi đã thử nghiệm laptop Framework với Ubuntu (được hãng hỗ trợ chính thức) và Arch Linux (được cộng đồng hỗ trợ), cả hai đều hoạt động tuyệt vời. Điều duy nhất tôi chưa hài lòng ở Framework cũng giống như nhiều laptop Linux khác: thời lượng pin có thể tốt hơn. Tôi đạt khoảng bảy đến tám giờ khi dùng thông thường, và ít hơn nhiều khi chỉnh sửa video hay làm các tác vụ nặng. Một điểm trừ nữa là chất lượng hoàn thiện của máy chưa được cao cấp như các sản phẩm System76 hay Tuxedo, nhưng điều đó có thể thay đổi với Framework 13 Pro sắp ra mắt.

Lựa chọn của quản trị viên hệ thống: System76 Pangolin Pro

System76 Pangolin Pro với màn hình lớn và nhiều cổng kết nối

System76 Pangolin Pro là mẫu laptop 16 inch dùng chip AMD với đủ cổng kết nối để bạn không cần mang theo bộ chuyển đổi. Chip Ryzen 7 có đủ sức mạnh cho hầu hết tác vụ; máy thậm chí không hề "toát mồ hôi" khi phát lại video 8K, dù quạt có quay nhanh hơn khi xuất video đó về 4K. Như bạn có thể đoán, điểm chuẩn trong các tác vụ đồ họa nặng vẫn kém hơn bất kỳ máy nào có card rời — tuy nhiên bạn có thể cắm eGPU qua cổng OcuLink — nhưng hiệu năng tổng thể của Ryzen AI 7 là khá tốt.

Bạn có thể cấu hình Pangolin Pro với tối đa 96 GB RAM và 16 TB lưu trữ nếu vừa trúng số, nhưng bản tiêu chuẩn có mức giá dễ chịu hơn với 16 GB RAM và 500 GB lưu trữ.

Thời lượng pin tốt so với kích thước — máy trụ được cả ngày trong hầu hết thử nghiệm của tôi. Bàn phím gõ khá dễ chịu. Bàn di chuột quá khổ đôi khi vướng víu, nhưng không phải vấn đề nghiêm trọng; bạn chỉ cần chú ý vị trí đặt lòng bàn tay, nếu không có thể vô tình nhấp chuột phải.

Máy có rất nhiều cổng kết nối, gồm hai cổng USB-C (một 4.0, một 3.2 Gen 2), ba cổng USB-A, đầu đọc thẻ microSD, cổng Ethernet, cổng HDMI và cổng OcuLink nói trên để dock hoặc dùng card đồ họa ngoài. Khó có thể phàn nàn về danh sách này, đặc biệt khi bạn có thể cắm card đồ họa khi cần, dù tôi ước hai cổng USB-C nằm ở hai bên đối diện của máy.

Pop!_OS Linux của System76 từ lâu đã mang lại trải nghiệm Linux mà tôi coi là một trong những tốt nhất. Cosmic Desktop cùng các ứng dụng tùy chỉnh mà hãng cung cấp đem lại sự ổn định "cắm là chạy" mà bạn cần để dùng Linux hằng ngày mà thậm chí không nhận ra mình đang dùng Linux.

Hiệu năng mạnh mẽ nhất: Kubuntu Focus Zr Gen 1

Kubuntu Focus Zr Gen 1 là một cỗ máy mạnh mẽ, nhưng với kích thước 15 x 12 inch, độ dày hơn một inch và trọng lượng 8 pound (khoảng 3,6 kg), đây không phải mẫu laptop bạn có thể mang đi lại thoải mái. Nhưng nếu công việc của bạn đòi hỏi sức mạnh tính toán nghiêm túc — từ học máy (chạy TensorFlow), mô hình ngôn ngữ lớn cục bộ, xử lý dữ liệu lớn cho đến chỉnh sửa video cao cấp — thì Zr Gen 1 cung cấp sức mạnh dồi dào.

Bên trong, Zr Gen 1 trang bị Intel Core Ultra 9 275HX với 24 nhân, card đồ họa RTX 5090, 24 GB RAM GDDR7 (có thể mở rộng lên 192 GB) và hai ổ SSD (một 1 TB và một 2 TB; bạn có thể gắn tối đa bốn ổ, một trong số đó là PCIe Gen 5x4 NVMe). Ngoài GPU rời, máy còn có GPU tích hợp để bạn có thể tắt card rời nhằm tối đa hóa thời lượng pin. Tôi dành khoảng 90% thời gian với card rời tắt và chỉ bật lên khi chỉnh sửa ảnh, video.

Màn hình là tấm nền LCD 18 inch rộng rãi (2.560 x 1.600 pixel, mật độ 168 dpi) với độ sáng tối đa hơn 500 nits và lớp phủ nhám giúp sử dụng dễ dàng ngay cả trong ánh sáng mạnh. Đây là một trong những tấm nền LCD tốt nhất tôi từng dùng gần đây, và game thủ sẽ hài lòng với tần số quét 240 Hz. Bạn cũng có thể cắm tới bốn màn hình ngoài. Nhờ kích thước lớn, Zr có đủ chỗ cho bàn phím full-size kèm bàn phím số. Bàn phím có thể tùy chỉnh, với hệ thống đèn nền LED 65.536 màu theo ý thích.

Kubuntu Focus mang đến trải nghiệm Linux rất ổn định. Mỗi bản cập nhật đều được kiểm thử và xác thực trên phần cứng trước khi phát hành. Phần cứng của hãng được kiểm thử ít nhất ba năm, và nếu phát hiện vấn đề, công ty sẽ phối hợp với các nhà phát triển thành phần cốt lõi để khắc phục trước khi sản phẩm đến tay khách hàng. Phiên bản phần mềm ổn định cuối cùng được giữ nguyên cho đến khi phiên bản tiếp theo vượt qua mọi bài kiểm tra và không còn lỗi. Kubuntu Focus làm điều này ngay cả ở cấp độ ứng dụng, kiểm thử từ công cụ phát triển như JetBrains đến phần mềm tiêu dùng như Dropbox, Steam, Zoom, Slack và nhiều hơn nữa. Kết quả là mức độ ổn định của Linux mà bạn khó có thể tự đạt được.

Nếu ngân sách eo hẹp

Một trong những ưu điểm của Linux là nó yêu cầu ít tài nguyên hơn và duy trì hỗ trợ phần cứng cũ lâu hơn nhiều so với Windows hay macOS. Điều đó có nghĩa bạn không cần chi một khoản tiền lớn cho laptop mới; bạn có thể "hồi sinh" một chiếc máy cũ hoặc mua laptop qua sử dụng. Thực tế, tôi chưa từng mua laptop mới để chạy Linux. Tôi đã mua đồ cũ nhiều năm, lần lượt dùng qua các dòng X-series của Lenovo (bắt đầu từ X220, lên đến T14 thì chuyển sang Framework), cùng với những mẫu Dell XPS cũ và một số laptop Asus cũng rất tốt cho Linux.

Thông số bạn cần phụ thuộc vào công việc của bạn. Nếu chỉnh sửa video hoặc chơi game, bạn nên chọn một trong những mẫu ở trên. Nếu chỉ cần làm việc văn phòng thông thường, chỉnh sửa vài tấm ảnh và xem video 4K, bạn có thể dùng bộ xử lý Intel Core i5 thế hệ 12 trở lên, 8 GB RAM (càng nhiều càng tốt) và một ổ SSD đủ lớn để lưu dữ liệu. Nếu muốn dùng hệ thống AMD, hãy chọn Ryzen 5 dòng 9000 hoặc dòng 200.

Những điều cần cân nhắc khi mua laptop Linux

Mua laptop Linux đòi hỏi nghiên cứu kỹ hơn so với Windows hay macOS. Ngoài thông số, bạn cần đảm bảo phần cứng tương thích với Linux. Ngày nay gần như mọi thứ đều chạy khá tốt với Linux, nhưng vẫn có một số ngoại lệ.

Hãy chuẩn bị tinh thần "vật lộn" với card đồ họa Nvidia. Hãng này chưa từng hỗ trợ Linux nhiệt tình và có lẽ sẽ không bao giờ làm vậy. Tôi luôn tránh xa, nhưng nếu bạn muốn GPU rời từ Nvidia, hãy nghiên cứu kỹ — wiki của Arch Linux là điểm khởi đầu tốt.

Về bộ xử lý, Intel nói chung có hỗ trợ Linux tốt hơn AMD, dù điều này đang thay đổi, dựa trên các khuyến nghị dùng AMD ở trên. Tôi đã dùng Linux trên AMD khá lâu mà không gặp vấn đề gì (dù hệ thống của tôi hơi cũ, điều này cũng có lợi).

Một điều khác cần cân nhắc là bản phân phối Linux bạn sẽ dùng. Bản phân phối (distro) thực chất là hệ điều hành được xây dựng trên nhân Linux, và có rất nhiều lựa chọn. Nếu chưa có bản yêu thích hoặc thậm chí chưa biết distro là gì, tôi gợi ý Pop!_OS của System76 — hãng cũng sản xuất nhiều mẫu laptop trong bài này. Pop!_OS mang lại (cho đến nay) trải nghiệm người dùng tốt nhất tôi từng thấy trên laptop Linux. Nó cân bằng tuyệt vời giữa tính dễ dùng cho người mới và kho tính năng mạnh mẽ cho người dùng chuyên sâu, kèm tài liệu hướng dẫn đầy đủ giúp bạn thiết lập mà không gặp trở ngại nào. Tôi đã dùng nó trên mọi laptop trong bài viết này.