OSINT: Cách truy vết tội phạm mạng từ email và tên tài khoản
Bài viết tổng hợp các nghiên cứu điển hình về OSINT (tình báo nguồn mở) do OSINTsearch thực hiện, dùng email và tên tài khoản đã công bố trong hồ sơ tòa án, lệnh trừng phạt OFAC và báo chí để truy vết nhóm tội phạm mạng. Từ đó rút ra sáu bài học phương pháp luận, trong đó điểm cốt lõi là ngày tạo tài khoản và hồ sơ gốc mới là thứ neo kết luận, còn kết quả tìm kiếm chỉ mang tính minh họa.

OSINTsearch vừa công bố loạt nghiên cứu điển hình (case study) về OSINT (tình báo nguồn mở, tức thu thập và phân tích thông tin công khai) trong điều tra tội phạm mạng. Điểm đáng chú ý: mọi địa chỉ email và tên tài khoản được đem đi tra cứu đều đã xuất hiện công khai trước đó trong hồ sơ tòa án, danh sách trừng phạt của Bộ Tài chính Mỹ (OFAC) hoặc bài báo điều tra có nêu tên cụ thể. Đây là cách tiếp cận có thể kiểm chứng và lặp lại được, khác với những đồn đoán trên mạng.
Nguyên tắc: bắt đầu từ hồ sơ gốc
Phương pháp được nhóm này mô tả khá đơn giản. Trước tiên phải tìm một văn bản pháp lý hoặc bài báo chính thống có in ra chính xác định danh cần tra: bản cáo trạng, đơn khiếu nại, bản khai có tuyên thệ, bản án, mục OFAC hay bài điều tra có nêu tên nguồn. Những địa chỉ lan truyền trên mạng cho các bị cáo nổi tiếng nhưng không có nguồn sơ cấp nào xác nhận thì không được đem đi tìm.
Sau đó phải sao chép từng ký tự một. Nhà báo Brian Krebs từng in một địa chỉ với chữ "l" và một địa chỉ với chữ "i" cho cùng một tài khoản đăng ký, chỉ một chữ cái khác nhau là kết quả tra cứu đã khác.
Mỗi email được đưa qua công cụ tra email, kiểm tra khoảng 175 nền tảng và báo cáo các đăng ký tìm thấy, kèm hồ sơ nếu nền tảng công khai thông tin đó như tên hiển thị, tên tài khoản GitHub hay ngày tạo. Mỗi tên tài khoản được tra qua công cụ tìm username, quét khoảng 760 nền tảng. Cuối cùng, mọi ngày tháng đều phải đặt lên dòng thời gian của vụ việc: tài khoản được tạo trước khi tên tài khoản ra đời, trong thời gian nó được dùng, hay sau khi danh tính đã bị công bố.
Mười hai nghiên cứu điển hình
Loạt bài gồm sáu vụ việc cụ thể và sáu hướng dẫn kỹ thuật. Về vụ việc, có bản đồ tên tài khoản của Scattered Spider dựa trên 16 người bị buộc tội theo bản cáo trạng của Mỹ và vụ truy tố của cơ quan giao thông London; vụ Colton Grubbs bị tuyên 30 tháng tù năm 2018 mà từ email trên hồ sơ lần ra được tài khoản GitHub mang tên hiển thị "Colton Grubbs"; hay vụ Maksim Galochkin bị trừng phạt ngày 7/9/2023 và bị nêu tên trong ba bản cáo trạng, trong đó một tên tài khoản tự đặt được dùng lại cho bốn hộp thư.
Các hướng dẫn tập trung vào kỹ thuật: tìm tài khoản GitHub từ email để quy kết tác nhân (attribution), xây dựng "thang bằng chứng" có phân loại độ tin cậy cho các tên tài khoản trong hồ sơ OFAC và loạt bài về TeamPCP, LockBit; tìm ngày tạo tài khoản của các bí danh nổi tiếng như LockBitSupp hay spdr01; và xác định xem email dùng một lần có truy vết được không qua các bản khai trong vụ Fitzpatrick, Coelho, Buchanan và Rudometov.
Vài nhân vật trong số đó mới chỉ bị buộc tội, chưa bị kết án, và được coi là vô tội.
Sáu bài học xuyên suốt các vụ
Hộp thư cá nhân thường tiết lộ nhiều hơn hộp thư "nhân dạng". Các địa chỉ dùng để đóng vai thường không chỉ ra được ai. Địa chỉ Riseup dùng để đăng ký RaidForums trong vụ Fitzpatrick không cho kết quả đăng ký nào, phù hợp với vai trò chỉ dùng cho diễn đàn, trong khi Gmail cá nhân mà Google ghi nhận cho người này trả về 11 đăng ký. Tương tự ở vụ TeamPCP: địa chỉ gắn với tài khoản BreachForums "Express" không có đăng ký nào, còn Gmail mà Krebs gắn với tài khoản Microsoft mang tên Thomson trả về 24 kết quả.
Tên tài khoản tự đặt là dấu vân tay, còn từ điển thông thường chỉ là ngụy trang. Tên volhvb cho 11 kết quả khớp chính xác và không có kết quả gần đúng. Ngược lại, chuỗi phổ biến như "Express" cho 316 kết quả khớp chính xác, còn bí danh "mango" của TrickBot cho 439. Một kết quả trùng với từ thông dụng chỉ là điểm khởi đầu, không bao giờ là câu trả lời.
Email neo kết luận tốt hơn tên tài khoản. NeroWolfe, tên một thám tử hư cấu, cho 113 kết quả khớp chính xác, nhưng chỉ một tài khoản GitHub lần ra từ một địa chỉ email cụ thể là có neo vào hồ sơ công khai và mang đúng nhân dạng mà Krebs gắn với Khoroshev.
Ngày tháng phân biệt chủ sở hữu với kẻ chiếm chỗ. Ngày tạo tài khoản là trường thông tin duy nhất chủ tài khoản không thể tự gõ. Trên bí danh lockbitsupp, một tài khoản Steam của một game thủ không liên quan có từ năm 2004, trước khi LockBit tồn tại. Một tài khoản Codeforces xuất hiện năm ngày sau khi bản cáo trạng được công bố, còn TikTok và Twitch theo sau vào tháng 12/2025 — nhiều khả năng là kẻ chiếm chỗ hoặc mạo danh.
Hồ sơ gốc neo, tìm kiếm chỉ minh họa. Hồ sơ HackerOne trên tên deadcatx3 hiển thị "ruben thomson", đúng như Krebs đưa tin. Điều đó chỉ có ý nghĩa vì trước đó đã có văn bản công khai nối tên tài khoản với tên người. Chính Krebs cũng viết về quá trình dựng lại vụ LockBit rằng dòng thời gian ấy "không chứng minh" NeroWolfe chính là LockBitSupp.
Phải biết văn bản nào có in định danh. Bản cáo trạng Khoroshev không in địa chỉ email nào, còn đơn khiếu nại trong vụ IntelBroker chỉ ghi "West Email Account-1". Trong khi đó mục OFAC của Khoroshev in hai địa chỉ. Ở các vụ Scattered Spider, cơ quan Anh và châu Âu công bố tên, tuổi, quê quán và mức án nhưng không có bí danh, hộp thư hay tên tài khoản.
Đạo đức điều tra
Nhóm tác giả đặt ra các quy tắc rõ ràng. Chỉ dùng hồ sơ công khai và chỉ với người đã bị buộc tội, kết án hoặc trừng phạt. Không nêu danh tính người chưa thành niên và nạn nhân. Không công bố tên tài khoản mà hồ sơ chưa từng in ra, chỉ mô tả chung chung. Không nêu tên người không liên quan trùng tên tài khoản. Và quan trọng nhất: kết quả bằng không không phải bằng chứng — một lần tra không thấy đăng ký chỉ nói lên điều lần tra đó tìm thấy, không có nghĩa tài khoản không tồn tại.
Góc nhìn
Với các kỹ sư và đội bảo mật Việt Nam, loạt bài này đáng đọc như một ví dụ về tư duy bằng chứng trong điều tra số. Các công cụ tra email hay username chỉ trả về việc một chuỗi có được đăng ký hay không, cùng vài trường thông tin do người dùng tự nhập — không đủ để quy kết. Giá trị thực sự nằm ở quy trình: xuất phát từ nguồn sơ cấp, ghi lại mọi giả định, đặt ngày tháng lên dòng thời gian và phân loại độ tin cậy của từng kết quả.
Chiều ngược lại cũng có ích: chính các kỹ thuật này cho thấy dấu vết số của một người để lại nhiều hơn tưởng tượng, từ địa chỉ email dùng đăng ký đến ngày tạo tài khoản ở nền tảng ít ngờ tới. Doanh nghiệp có thể dùng cách tiếp cận tương tự để rà soát dấu vết lộ lọt của chính mình và của nhân sự, nhưng cần đi kèm quy định nội bộ rõ ràng về phạm vi và mục đích thu thập, tránh biến công cụ điều tra thành công cụ xâm phạm đời tư.
Nguồn: osintsearch.org · Quy trình biên tập


