"Phần mềm đã hết thời": Lập trình viên dùng AI tạo bản sao mã nguồn mở thách thức Adobe

Trong nhiều năm, những ai muốn né chi phí đắt đỏ và sự rườm rà của bộ Adobe Creative Suite vẫn có thể dùng vài lựa chọn miễn phí hoặc mã nguồn mở thay thế một phần tính năng. Giờ đây, một lập trình viên đang dùng AI để dịch ngược (reverse engineering) nhằm mô phỏng giao diện, cảm giác và chức năng của phần mềm Adobe nổi tiếng.

Từ công cụ AI cho nghệ sĩ đến bộ ứng dụng thay thế Adobe

Artcraft khởi đầu năm ngoái với định vị là "AI có thể điều khiển dành cho nghệ sĩ", cho phép chỉnh sửa chính xác sau khi tạo ảnh và video bằng AI. Tuy nhiên, cuối tuần qua, thương hiệu này công bố bước chuyển hướng sang một bộ bảy ứng dụng mã nguồn mở, tái tạo giao diện và công cụ có trong Photoshop, Illustrator, Premiere, Lightroom, After Effects, InDesign và Acrobat Pro của Adobe.

Khi công bố các ứng dụng mới trên Reddit hồi đầu tuần, lập trình viên Brandon Thomas cho biết anh đã dùng Claude Opus 5.5 của Anthropic để tạo ra những "bản thay thế sạch phòng" (clean-room replacements) cho phần mềm nguồn đóng của Adobe, viết bằng Rust (kèm phiên bản WebAssembly chạy được trên trình duyệt).

"Phần mềm đã hết thời" — tiêu đề gây chú ý mà Thomas dùng để công bố dự án của mình.

Tham vọng lớn, thiếu sót không ít

Dù các bình luận trên Hacker News và nhiều nơi khác đã chỉ ra vô số hạn chế hiện tại của phần mềm mới, Thomas vẫn đưa ra lời hứa đầy tham vọng rằng trạng thái "alpha siêu sớm" hiện nay sẽ sớm dẫn tới một sản phẩm có đầy đủ chức năng chẳng kém bất cứ thứ gì Adobe từng phát hành.

• Bộ ứng dụng gồm bảy công cụ tương ứng với các phần mềm chủ chốt của Adobe
• Viết bằng Rust, có phiên bản chạy trên trình duyệt qua WebAssembly
• Hiện ở giai đoạn alpha, chất lượng chưa hoàn thiện

Góc nhìn cho người dùng Việt Nam

Với cộng đồng sáng tạo nội dung, thiết kế và làm phim tại Việt Nam, chi phí bản quyền Adobe luôn là vấn đề đáng cân nhắc, đặc biệt với sinh viên và freelancer. Một bộ công cụ mã nguồn mở miễn phí có thể chạy trên trình duyệt, nếu đạt được độ ổn định cần thiết, sẽ mở ra lựa chọn đáng giá thay vì phải dựa vào phần mềm "lậu" — vốn tiềm ẩn rủi ro bảo mật và pháp lý.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các ứng dụng AI tạo sinh như trên vẫn đang ở giai đoạn rất sơ khai. Việc tạo ra giao diện giống Adobe là một chuyện, còn đạt được độ chính xác, hiệu năng và khả năng tương thích tệp tin như bản gốc lại là câu chuyện hoàn toàn khác.

Đây cũng là minh chứng rõ nét cho làn sóng dùng AI để tái tạo phần mềm phức tạp — một xu hướng có thể định hình lại cách ngành công nghiệp phần mềm vận hành trong những năm tới.