PhotoCraft: bản sao Photoshop mã nguồn mở viết bằng Rust

Công nghệ07 tháng 10, 2026·5 phút đọc

Nhóm ArtCraft phát hành PhotoCraft, công cụ chỉnh sửa ảnh mã nguồn mở viết hoàn toàn bằng Rust, mô phỏng Photoshop từ đặc tả công khai. Dự án mở và lưu được file PSD nhiều lớp, chạy trên máy tính lẫn trình duyệt, nhưng vẫn ở giai đoạn alpha đầu.

PhotoCraft: bản sao Photoshop mã nguồn mở viết bằng Rust

PhotoCraft là một ứng dụng chỉnh sửa ảnh gốc, không dùng Electron hay web view. Toàn bộ giao diện và công cụ xử lý ảnh đều viết bằng Rust, chạy trực tiếp trên hệ điều hành.

Dự án do nhóm ArtCraft phát triển, công bố mã nguồn trên GitHub dưới giấy phép kép MIT hoặc Apache-2.0. Cách làm đáng nói: nhóm viết lại từ đầu dựa trên đặc tả công khai và hành vi quan sát được, không dùng mã, shader hay tài nguyên độc quyền nào của Adobe.

Giao diện PhotoCraft với bảng Curves và lớp điều chỉnhGiao diện PhotoCraft với bảng Curves và lớp điều chỉnh

Thay thế Photoshop ở mức nào?

PhotoCraft có 34 công cụ, gồm vùng chọn, cọ vẽ, tẩy, nhân bản, chữ, pen và năm công cụ hình khối. Ứng dụng hỗ trợ nhóm lớp, mặt nạ pixel và vector, mặt nạ cắt, lớp điều chỉnh, đối tượng thông minh (smart object) với bộ lọc không phá hủy, cùng 27 chế độ hòa trộn.

Phần màu sắc cũng được làm kỹ: tài liệu RGB, Grayscale, CMYK và Lab ở độ sâu 8, 16 và 32 bit mỗi kênh. Quản lý màu ICC viết thuần bằng Rust, có gán và chuyển hồ sơ màu, mô phỏng in mềm và cảnh báo vùng màu ngoài gam.

Bộ lọc có làm mờ, làm nét, giảm nhiễu, biến dạng, tạo vân và dựng hiệu ứng ánh sáng, tất cả xem trước trực tiếp trên khung vẽ. Ảnh lớn vẫn xử lý nhanh nhờ chia thành các ô 256x256 pixel dùng chung bộ nhớ khi chưa sửa (copy-on-write), giúp thao tác hoàn tác nhẹ và khung vẽ lớn không tốn nhiều bộ nhớ.

File PSD thật, không phải định dạng riêng

PhotoCraft đọc và ghi file PSD, PSB nhiều lớp. Bộ đọc ghi PSD là một thư viện độc lập, viết từ đặc tả công khai của Adobe và kiểm thử trên bộ file thực tế.

Khi mở rồi lưu lại, 307 trong 309 file kiểm thử của psd-tools cho kết quả hiển thị giống bản gốc. Với bộ trộn ag-psd và psd-tools, con số là 169 trên 170. Những phần chưa được mô hình hóa như khối dữ liệu thô hay mô tả phụ vẫn được giữ nguyên thay vì bị xóa.

Cần lưu ý: file lưu lại không giống từng byte so với bản gốc, vì PhotoCraft ghi lại tài nguyên ảnh, bản ghi lớp và ảnh tổng hợp. Chỉ thư viện photocraft-psd độc lập mới tái tạo chính xác từng byte với mọi file đọc được.

Động cơ đồ họa và khả năng chạy trên trình duyệt

Khung vẽ được dựng bằng wgpu, chạy trên Metal, Vulkan, DX12 và WebGPU. Có hai bộ dựng hình: một bản chạy trên CPU làm chuẩn tham chiếu, một bản chạy trên GPU, và cả hai được kiểm thử chéo lẫn nhau.

Nhờ đó, toàn bộ động cơ và giao diện có thể biên dịch sang WebAssembly và chạy ngay trong trình duyệt.

Minh họa tác phẩm công cộng được chỉnh sửa trong PhotoCraftMinh họa tác phẩm công cộng được chỉnh sửa trong PhotoCraft

Điều khiển bằng dòng lệnh và tác nhân AI

Mọi mục menu, công cụ và hộp thoại đều gọi một lệnh trong sổ đăng ký hơn 500 lệnh. Giao diện, công cụ dòng lệnh, kênh điều khiển JSON và máy chủ MCP dùng chung các lệnh này.

Nghĩa là bất cứ thao tác nào người dùng bấm chuột được, script hay tác nhân AI cũng làm được, kể cả chạy không giao diện để xử lý hàng loạt ảnh.

photocraft-cli run wave.psd \
--cmd filter.sharpen.smartSharpen --params '{"amount":80}' \
--out wave-final.png

Chưa dùng được thay Photoshop hằng ngày

Nhóm phát triển nói thẳng về tình trạng hiện tại: PhotoCraft đang ở bản alpha đầu. Phần lớn bề mặt tính năng của Photoshop đã có ở dạng nào đó, nhưng chưa thể thay thế công cụ làm việc chuyên nghiệp.

Khoảng trống lớn nhất gồm tính năng AI và tạo sinh, khoảng 20 công cụ còn thiếu, chiều sâu về chữ và quy trình chuyên nghiệp, cùng khả năng tương thích plug-in. Việc mỗi mục menu đều gắn với một lệnh chỉ chứng minh đã nối dây, không chứng minh hành vi đã đúng.

Dự án đã có hơn 1.700 bài kiểm thử, gồm kiểm thử vòng đọc ghi PSD, bộ sinh dữ liệu tổng hợp và kiểm tra đa độ sâu màu. Bản cài cho macOS, Windows, Linux và FreeBSD kèm theo mỗi bản phát hành trên GitHub, có cả AppImage, deb, rpm và Flatpak cho Linux.

PhotoCraft nằm trong bộ Crafting Apps của ArtCraft, cùng với VectorCraft vẽ vector, FilmCraft dựng video, LightCraft quản lý thư viện ảnh, PrintCraft đọc PDF và vài ứng dụng khác, tất cả viết thuần Rust.

Góc nhìn

Với lập trình viên Việt Nam, PhotoCraft là ví dụ đáng đọc về kiến trúc phần mềm đồ họa. Cách tách động cơ dữ liệu thuần, bộ lệnh và giao diện mỏng, rồi kiểm thử chéo bộ dựng hình CPU với GPU là mẫu thiết kế dùng lại được cho nhiều loại ứng dụng.

Việc mọi thao tác đi qua một sổ lệnh chung cũng mở đường tự động hóa xử lý ảnh hàng loạt, nhất là khi phải xử lý file PSD có sẵn từ khách hàng hay đối tác.

Tuy vậy, đừng vội thay Photoshop trong quy trình sản xuất. Bản alpha còn thiếu tính năng AI và plug-in, nên chỉ nên dùng để thử nghiệm hoặc cho các tác vụ đơn giản, và luôn giữ bản gốc trước khi lưu đè file PSD.

Nguồn: github.com · Quy trình biên tập

Chia sẻ:FacebookX