Quỹ Simons khởi động chương trình 15 triệu USD giúp giới toán học thích ứng kỷ nguyên AI

Quỹ Simons vừa công bố một loạt sáng kiến mới nhằm giúp cộng đồng toán học thích ứng với sự trỗi dậy nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực này.

Theo thỏa thuận hợp tác, Quỹ Simons cùng Anthropic và OpenAI sẽ cam kết đóng góp tổng cộng 15 triệu USD dưới dạng tài trợ và nguồn lực. Quỹ Simons sẽ chịu trách nhiệm quản lý và phân bổ khoản tài trợ, bao gồm thông qua một lời kêu gọi đề xuất mở, để hỗ trợ các hội thảo và sáng kiến giúp nhà nghiên cứu đánh giá những kết quả đạt được nhờ AI, học và sử dụng các công cụ mới, chia sẻ quan điểm cũng như định hình các tiêu chuẩn chung cho việc ứng dụng AI.

"Khi trí tuệ nhân tạo đang nhanh chóng định hình lại bối cảnh nghiên cứu, chúng tôi muốn giúp cộng đồng toán học cùng nhau xây dựng con đường tốt nhất phía trước. Đã đến lúc nhìn nhận toán học như một tổng thể — không phải một tập hợp các chứng minh và định lý, mà là sự hiểu biết tập thể được dẫn dắt bởi sự tò mò của con người", Chủ tịch Quỹ Simons, David Spergel, phát biểu.

Chủ tịch Quỹ Simons David Spergel

Công cụ AI và tài nguyên tính toán cho nhà nghiên cứu

Bên cạnh khoản tài trợ, Anthropic và OpenAI cũng sẽ cung cấp các công cụ AI cùng tài nguyên tính toán cho những nhà nghiên cứu được Quỹ Simons hỗ trợ. Phạm vi này không chỉ giới hạn ở toán học mà còn mở rộng sang lĩnh vực khoa học cơ bản.

Các giải thưởng và nguồn lực sẽ do chính cộng đồng dẫn dắt, tận dụng cam kết hàng thập kỷ của quỹ trong việc hỗ trợ và thúc đẩy toán học. Quỹ Simons là một trong những đơn vị đầu tiên hậu thuẫn cho việc ứng dụng học máy vào khoa học, bao gồm tài trợ phát triển trợ lý chứng minh Lean — công cụ đã cách mạng hóa cách các nhà toán học làm việc và mở ra khả năng chứng minh có sự hỗ trợ của AI. Ngoài ra, quỹ cũng đã tổ chức nhiều hội thảo, bài giảng và dự án hợp tác nhằm quy tụ giới toán học cùng khám phá và thảo luận về vai trò của AI trong lĩnh vực này.

Trợ lý chứng minh Lean và tác động đến toán học

Cộng đồng phải là bên dẫn dắt

Theo ông Spergel, đây là thời điểm để cộng đồng toán học cùng nhau đoàn kết. Ông nhấn mạnh rằng chính cộng đồng — chứ không phải bất kỳ công ty hay tổ chức đơn lẻ nào — nên là bên dẫn dắt các cuộc thảo luận về cách đánh giá, tiếp nhận và sử dụng những công cụ này.

"Mục tiêu của chương trình là hỗ trợ cộng đồng toán học."

Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh AI ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nghiên cứu khoa học nói chung và toán học nói riêng. Các công cụ như trợ lý chứng minh đang giúp kiểm chứng các kết quả phức tạp nhanh hơn, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về việc đảm bảo độ tin cậy và tính minh bạch của các chứng minh do máy hỗ trợ.

Đối với cộng đồng nghiên cứu và sinh viên công nghệ tại Việt Nam — những người đang ngày càng tiếp cận nhiều hơn với các mô hình AI và công cụ mã nguồn mở — chương trình này là ví dụ điển hình cho cách các tổ chức lớn đang tìm cách cân bằng giữa việc tận dụng sức mạnh của AI và duy trì vai trò chủ động của con người trong nghiên cứu khoa học.

Quỹ Simons cho biết thêm rằng các sáng kiến liên quan như hội nghị ICM — hội nghị toán học lớn nhất thế giới — dự kiến sẽ dành nhiều sự chú ý cho chủ đề AI trong thời gian tới.