siltop: Công cụ giám sát hệ thống "nhìn thấu" chip Apple Silicon ngay trên terminal

Huy hiệu giấy phép MIT hoặc Apache 2.0

btop vốn được nhiều người dùng yêu thích nhờ giao diện đẹp mắt, nhưng trên các dòng Mac dùng chip M-series, nó lại không thể cho biết điều mà người dùng thực sự muốn biết: chip đang làm gì? Không có số watt, không có thông tin GPU, không có xung nhịp từng nhân. Từ sự bất tiện đó, một lập trình viên đã tự tay xây dựng siltop — một công cụ giám sát hệ thống gọn gàng nhưng "nhìn thấu" được phần cứng.

Vì sao lại cần thêm một công cụ giám sát?

Câu trả lời nằm ở khoảng trống giữa các công cụ hiện có. btop đẹp nhưng không thấy được con chip. asitop và powermetrics thì thấy rõ chip nhưng lại yêu cầu quyền sudo. macmon nhẹ nhàng nhưng chỉ dừng ở mức SoC. siltop được định vị ở giữa: mặc định càng gọn gàng càng tốt, nhưng đào sâu được tới mức cần thiết khi có sự cố.

Cụ thể, siltop cung cấp mức tiêu thụ điện của từng thành phần (CPU, GPU, ANE, DRAM), xung nhịp theo từng cụm nhân (E-core, P-core, Super core), nhiệt độ và quạt tản nhiệt, mức tiêu thụ năng lượng và GPU theo từng tiến trình — tất cả đều không cần sudo. Bên cạnh đó còn có khả năng xuất dữ liệu dạng JSON, NDJSON, Prometheus hoặc CSV để phục vụ script và thanh trạng thái.

Huy hiệu hỗ trợ Apple Silicon M1 đến M5

Dữ liệu thật, không "đoán mò"

Điểm cốt lõi làm nên giá trị của siltop là tính trung thực của dữ liệu. Mọi con số đều lấy trực tiếp từ các API của macOS: SMC cho quạt, nhiệt độ và công suất hệ thống; IOReport cho xung nhịp và năng lượng CPU/GPU; Mach và sysctl cho CPU, bộ nhớ và tiến trình. Không dùng ps, không gọi powermetrics, không "cào" dữ liệu từ nguồn khác.

Triết lý này thể hiện rõ ở một chi tiết nhỏ nhưng quan trọng: nếu máy không cung cấp một chỉ số nào đó, siltop sẽ hiển thị dấu gạch ngang (—) thay vì bịa ra một số 0. Ví dụ, MacBook Air không quạt sẽ không hiện quạt, máy để bàn không pin sẽ không hiện pin, và tiến trình mà kernel không cho phép đọc sẽ hiện dấu —. Đây chính là điều mà nhiều công cụ khác bỏ qua, khiến người dùng dễ hiểu nhầm rằng máy đang không tiêu tốn tài nguyên.

Đặc biệt, siltop còn đưa ra một dòng nhận định bằng ngôn ngữ thông thường ngay cả trước khi bạn cần đọc bất kỳ biểu đồ nào, chẳng hạn "All normal" (Mọi thứ bình thường), "Busy: rustc using 9.1 cores" (Đang bận: rustc dùng 9,1 nhân) hay "Hot: fans at 80%" (Đang nóng: quạt chạy 80%), kèm theo bằng chứng phía sau.

Hiệu năng ấn tượng

Viết bằng Rust và chỉ là một tệp nhị phân gốc khoảng 3 MB, siltop khởi động gần như tức thì. Theo số đo thực tế trên máy M5 Pro với chu kỳ lấy mẫu 1 giây, nó chỉ tiêu tốn khoảng 1,3% một nhân CPU — bằng một nửa so với btop (2,5%) và ngang ngửa macmon (1,4%). Công cụ chỉ vẽ lại khi có thay đổi, và khi tạm dừng (phím p) thì ngừng lấy mẫu hoàn toàn.

Giao diện siltop phiên bản tối

Trải nghiệm người dùng

Về mặt hiển thị, siltop dùng biểu đồ Braille trên một trục thời gian tuyến tính chung, nhờ đó mọi bảng thông tin đều thẳng hàng, và phím z cho phép phóng to trục thời gian. Giao diện có hai chế độ: Work để đào sâu vào chi tiết và Glance cho cửa sổ nhỏ luôn hiển thị. Bố cục tự thích ứng từ kích thước 80×24 trở lên, kèm 5 preset gán cho phím 1–5 và chế độ zen (Z) chỉ giữ lại biểu đồ.

Phần quản lý tiến trình cũng khá đầy đủ: bảng tiến trình có lọc trực tiếp, sắp xếp theo mọi cột, xem dạng cây, nhóm theo ứng dụng, cùng thẻ chi tiết (thread, file đang mở, cổng) với bộ chọn tín hiệu, renice và QoS chạy nền. Một điểm đáng chú ý về an toàn: lệnh kill sẽ bị từ chối nếu pid đã được tái sử dụng kể từ lúc bạn chọn tiến trình đó.

Công cụ hỗ trợ đầy đủ chuột, nhiều kiểu phím tắt quen thuộc, gồm cả hồ sơ phím của htop và btop, cùng một trang cài đặt có thể tìm kiếm.

Vượt ra ngoài bảng điều khiển

siltop không chỉ phục vụ việc xem trực tiếp. Nó còn có --json và --json-stream cho script và thanh trạng thái, lệnh siltop line cho tmux và SketchyBar, cảnh báo qua shell hook, dòng thời gian kèm báo cáo, ghi và phát lại phiên làm việc, endpoint Prometheus, bài kiểm tra hiệu năng duy trì và chế độ xem nhiều máy Mac cùng lúc qua ssh.

Cài đặt và quyền riêng tư

Cài đặt khá đơn giản với Homebrew:

brew install cloaky233/tap/siltop && siltop --demo

Lệnh --demo cho phép chạy thử một phiên 60 giây dựng sẵn nên không cần phần cứng thật, rất tiện để khám phá trước khi dùng chính thức. Ngoài ra còn có tùy chọn tải tệp nhị phân dựng sẵn hoặc cài từ mã nguồn (yêu cầu Rust 1.98 trở lên).

Về quyền riêng tư, siltop không có kết nối mạng riêng, không liên kết thư viện HTTP, không thu thập telemetry. Nếu người dùng bật kiểm tra cập nhật, nó chỉ gọi curl tới API GitHub Releases tối đa một lần mỗi ngày và chỉ gửi phiên bản trong User-Agent. Công cụ không cần sudo, không gửi bất kỳ thông tin nào về bạn hay chiếc Mac của bạn.

Dự án phát hành theo giấy phép kép MIT/Apache 2.0 và đặc biệt kêu gọi người dùng gửi báo cáo lỗi kèm kết quả của lệnh siltop doctor, nhất là từ các dòng chip hoặc máy Mac chưa được kiểm thử — tác giả cho biết vẫn chưa có dữ liệu từ các máy M1/M2 Ultra và M5 Max.