Thị trường smartphone lao dốc vì khủng hoảng bộ nhớ đẩy giá tăng vọt

Lượng xuất xưởng smartphone toàn cầu đã giảm ít nhất một phần năm trong quý III, khi cơn khủng hoảng bộ nhớ do AI gây ra tiếp tục giáng đòn lên thêm một thị trường phần cứng tiêu dùng khác.

Mức giảm chưa từng thấy

Các ước tính sơ bộ từ IDC và Omdia lần lượt ghi nhận mức giảm 22% và 20% so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo IDC, chi phí bộ nhớ đã tăng khoảng 350% kể từ năm ngoái và vẫn đang tiếp tục leo thang. Điều này gây áp lực lớn lên biên lợi nhuận của các nhà sản xuất, buộc họ phải nâng giá bán và cắt giảm danh mục thiết bị ở phân khúc phổ thông.

IDC ước tính các hãng đã xuất xưởng 255,3 triệu chiếc smartphone vào các kênh phân phối, đồng thời cảnh báo đà suy giảm còn lâu mới kết thúc.

"Cú lao dốc mạnh mà ngành đã chuẩn bị tinh thần cuối cùng đã ập đến trong quý III năm nay. Tuy nhiên, điều tồi tệ nhất vẫn còn ở phía trước," bà Nabila Popal, giám đốc nghiên cứu cấp cao phụ trách thiết bị toàn cầu của IDC, nhận định.

Bà Popal cho biết các chỉ báo hiện tại cho thấy thị trường vẫn chưa chạm đáy. Lạm phát giá bộ nhớ đang bắt đầu chậm lại, với mức tăng nhẹ hai chữ số theo quý trong quý III, so với mức tăng 50–100% ở các quý trước. Song chi phí các linh kiện quan trọng khác vẫn ở mức cao, càng làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm.

Samsung và Apple ngày càng chiếm ưu thế

Omdia ước tính lượng xuất xưởng vào khoảng 255 triệu chiếc, khá sát con số của IDC dù mức giảm theo năm có khác biệt.

Theo Omdia, thị trường thu hẹp càng khiến cục diện cạnh tranh trở nên phân cực. Samsung và Apple hiện chiếm khoảng 45% lượng xuất xưởng toàn cầu, tăng khoảng 8 điểm phần trăm so với một năm trước, trong khi chi phí leo thang giáng đòn nặng nề nhất vào các phân khúc nhạy cảm về giá.

Omdia vẫn dự báo lượng xuất xưởng smartphone toàn cầu sẽ giảm 12% trong cả năm 2026, tiếp đó giảm thêm 6% vào năm tới. Trước đó, hãng từng dự báo các thiết bị có giá trên 400 USD sẽ chống chọi tốt hơn và có thể đạt mức tăng trưởng về lượng xuất xưởng.

"Chúng tôi không kỳ vọng cuộc khủng hoảng bộ nhớ hiện nay sẽ được giải tỏa trước năm 2028, sớm nhất là vậy, vì khoảng cách giữa cung và cầu vẫn còn rất lớn. Dấu hiệu cải thiện đầu tiên mà chúng tôi chờ đợi là khi giá bộ nhớ ổn định trở lại (về cơ bản là ngừng tăng), và chúng ta vẫn chưa tới được thời điểm đó," ông Runar Bjorhovde, nhà phân tích chính của Omdia, nói với The Register.

Điều gì đang đẩy giá lên?

Nguyên nhân gốc rễ nằm ở nhu cầu bộ nhớ khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu phục vụ AI. Các ông lớn công nghệ đang đổ hàng tỷ USD vào hạ tầng tính toán AI, và mỗi cụm máy chủ đều ngốn một lượng lớn chip nhớ. Nguồn cung bộ nhớ vốn có hạn bị hút về phía đó, khiến lượng hàng dành cho thiết bị tiêu dùng trở nên eo hẹp và đắt đỏ.

Hệ quả là các hãng điện thoại buộc phải xoay xở theo nhiều cách. Omdia từng chỉ ra một số biện pháp mà nhà sản xuất áp dụng để bù đắp chi phí bộ nhớ tăng cao, bao gồm chuyển sang tấm nền màn hình, cảm biến hoặc module tần số vô tuyến (RF) rẻ hơn.

Triển vọng phía trước

IDC cũng cho rằng rất khó có khả năng phục hồi trước năm 2028 và dự báo một sự dịch chuyển lâu dài sang mức chi phí cao hơn. Theo hãng này, những nhà sản xuất biết điều chỉnh sản phẩm và giá bán sẽ có lợi thế nhất trong việc giành thị phần.

Omdia nhận định việc đầu tư vào quan hệ đối tác phân phối và các thiết bị cao cấp có thể quyết định ai sẽ trụ vững và mạnh hơn khi chi phí hạ nhiệt. Các đợt ra mắt flagship mới, chương trình khuyến mãi và nhu cầu mùa lễ hội trong quý IV khó có thể bù đắp hoàn toàn áp lực dai dẳng từ phía nguồn cung.

Đáng chú ý, Omdia cho rằng người mua có thể dần quen với việc trả nhiều tiền hơn, từ đó mở ra cơ hội lớn hơn cho các thiết bị giá trị cao.

Ý nghĩa với người dùng Việt Nam

Với thị trường Việt Nam, nơi phân khúc smartphone tầm trung và phổ thông chiếm phần lớn nhu cầu, đợt tăng giá này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến túi tiền của người tiêu dùng. Các mẫu máy dưới 5 triệu đồng vốn là lựa chọn quen thuộc của đông đảo người dùng có thể bị cắt giảm cấu hình hoặc đội giá đáng kể.

Người mua máy mới trong thời gian tới có thể cân nhắc giữ thiết bị cũ lâu hơn, hoặc chuyển sang các dòng máy đã ra mắt vài năm nhưng vẫn đáp ứng đủ nhu cầu sử dụng hằng ngày.