Three.js tiến gần chất lượng ánh sáng của engine AAA
Một bài viết tổng hợp chi tiết tiến độ đưa Three.js đạt chất lượng ánh sáng tương đương các game engine AAA, từ G-buffer, lightmap, probe, SSR, SSGI đến TAAU. Nhiều hạng mục đã có trong Three.js hoặc đang review, nhưng mảnh ghép lớn nhất là tích hợp ánh sáng gián tiếp vào BRDF vẫn còn thiếu.

Một bài viết tổng hợp mới trên ben3d.ca ghi lại tiến độ đưa Three.js đạt chất lượng ánh sáng ngang tầm các game engine AAA. Tác giả so sánh từng công đoạn của pipeline đề xuất với những gì các tựa game lớn yêu cầu, và chỉ ra chính xác phần nào đã có trong Three.js, phần nào đang được review và phần nào còn phải xây từ đầu.
Điểm đáng chú ý: phần lớn các công đoạn đã có trong Three.js, đang được review hoặc đã có bản nháp. Nút thắt lớn nhất nằm ở việc đưa ánh sáng gián tiếp vào BRDF (hàm tô bóng của vật liệu) — thứ mà mọi vật liệu đều cần để ánh sáng phản xạ tuân theo đúng Fresnel, độ nhám và độ kim loại.
Pipeline hai phần: thiết lập và mỗi khung hình
Pipeline chia làm hai giai đoạn. Phần thiết lập nạp đầy ba bộ nhớ đệm: lightmap cho các mesh tĩnh, lưới light probe cho vật thể động, và reflection probe cho từng căn phòng. Lightmap tốn công nhất, còn lưới probe chỉ cần nướng một lần.
Mỗi khung hình sau đó đọc các bộ nhớ đệm này rồi bổ sung phần xử lý trong không gian màn hình (screen-space). Đầu ra của TRAA — hoặc của TAAU khi bật upscaling — lại trở thành đầu vào cho SSR và SSGI của khung hình kế tiếp.
Bài viết nhấn mạnh rằng các mảnh ghép này lâu nay được đề xuất và review riêng lẻ, mỗi cái theo giá trị của chính nó. Mục tiêu của loạt bài là ghép chúng thành một bức tranh thống nhất, để mỗi pull request được đánh giá cả về vị trí nó nằm trong tổng thể lẫn việc nó làm được gì.
G-buffer: nền tảng của mọi hiệu ứng screen-space
SSR, GTAO và các bộ khử nhiễu đều chạy trong không gian màn hình trước khi tính ánh sáng, nên chúng cần một mô tả từng pixel về bề mặt nhìn thấy được — tức G-buffer. Renderer forward như Three.js có lợi thế: lượt render chính tô bóng trực tiếp từng vật liệu, nên G-buffer chỉ cần chứa những gì các hiệu ứng screen-space thực sự đọc.
WebGPURenderer đã render được G-buffer prepass với nhiều render target, và các ví dụ SSR hiện dùng nó. Tuy nhiên, có hai khoảng trống: cách bố trí bộ nhớ và độ chính xác của vector pháp tuyến.
Sơ đồ pipeline ánh sáng trong Three.js
Độ chính xác pháp tuyến là điểm Three.js đang lưu quá thô. SSR rất nhạy với sai số pháp tuyến: một tia phản xạ lệch khỏi pháp tuyến hơi sai sẽ đáp xuống một vị trí lệch thấy rõ ở cuối đường trace dài. Với pháp tuyến RGB8, các bề mặt cong mượt bị ép về một tập hướng lượng tử hóa hạn chế, khiến phản xạ xuất hiện vệt banding và chùm.
Các G-buffer AAA giải quyết bằng mã hóa octahedral: gấp khối cầu hướng lên một khối tám mặt, trải phẳng thành hình vuông, rồi lưu hai tọa độ. Three.js đã thêm packNormalToOctahedral() và unpackOctahedralToNormal() trong PR #35480. Kết quả: sai số trung bình 0,011° với RG16F và chỉ 0,0013° với RG16 snorm, so với 0,17° của RGB8 — chính xác hơn 15 lần (half float) và hơn 100 lần (snorm) với cùng 4 byte.
Phản xạ dùng pháp tuyến RGB8 bị banding, còn octahedral RG16F thì mượt
Chiếu sáng toàn cục: lightmap và light probe
Theo yêu cầu của game, ánh sáng phản xạ phải được nướng vào lightmap cho mọi thứ không di chuyển, và cần một lưới probe để chiếu sáng vật thể động mà không bị rò sáng qua tường.
Phần runtime của lightmap đã có trong Three.js nhiều năm: mọi vật liệu chuẩn đều nhận lightMap từ bộ UV thứ hai. Thứ còn thiếu là mọi thứ để tạo ra nó — bộ mở UV (unwrapper), bộ nướng (baker), bộ giải và cách lưu trữ, phân phối kết quả. Những thứ này giờ đã tạo thành một pipeline nướng sáng hoàn chỉnh chạy ngay trong trình duyệt, đủ lớn để có bài viết riêng (Phần 4).
Với vật thể động, LightProbeGrid đặt một lưới probe khắp cảnh, mỗi probe lưu ánh sáng tới dưới dạng spherical harmonics bậc L2, rồi chiếu sáng từng vật thể từ các probe xung quanh. Tốc độ đã tăng mạnh: nhờ gom nhóm việc chụp probe (bake nhanh gấp 4 lần, sau đó gấp đôi tiếp), hiện tại nhanh khoảng 8 lần so với đầu tháng 9 và hỗ trợ ánh sáng đa phản xạ. Profiling cho thấy nút thắt nằm ở CPU khi gửi render pass chứ không phải GPU, nên việc chụp gom nhóm render 8 probe mỗi pass bằng một array camera: lưới độ phân giải 12 giảm từ 5,6 giây xuống 1,2 giây. Việc tích phân spherical harmonics chính xác cũng giảm sai số từ 2,4% xuống 0,08%.
Sponza được chiếu sáng bằng LightProbeGrid
Rò sáng của probe là vấn đề khác: probe ở một bên tường có thể chiếu sáng vật thể bên kia, khiến phòng tối phát sáng nhờ phòng sáng bên cạnh. DDGI giải quyết bằng cách lưu khoảng cách tới bề mặt gần nhất theo mọi hướng và bỏ qua các probe không nhìn thấy điểm đang chiếu sáng. Bản nháp PR cho LightProbeGrid dùng trọng số hiển thị kiểu DDGI, có thể dùng nội suy tứ diện (trộn 4 probe) thay vì kiểm tra cả 8 probe: trên Sponza chỉ thêm khoảng 10% thời gian render, so với 30% khi dùng 8 probe.
SSR, SSGI và các khoảng trống còn lại
Với SSR (phản xạ không gian màn hình), Three.js đã tiến xa: SSRNode importance-sample toàn bộ lobe GGX với Fresnel chính xác, kiểm tra và tinh chỉnh điểm trúng, dùng nhiễu Houston Stratified (HHW) thay texture blue noise, và tích lũy theo thời gian để phản xạ lồng trong phản xạ. Nhưng nó chưa khớp vào một cascade.
Ba khoảng trống chính:
- Trace Hi-Z: hiện SSRNode duyệt depth buffer tối đa 64 bước tới
maxDistance, tốn kém với tia dài và phải tinh chỉnh theo từng cảnh. Kim tự tháp Hi-Z cho phép tia đi xa hết mức màn hình mà không cần đặt khoảng cách tối đa. Bản thử nghiệm khớp từng bit với duyệt tuyến tính trên 48 ca test GPU, nhưng chưa thắng ròng vì chi phí dựng kim tự tháp. Trên GTX 1050, một cảnh test giảm từ 199 xuống 159 fps, cảnh khác từ 126 xuống 97. - Đầu ra coverage: hiện tia trượt tự lấy mẫu environment map bên trong SSR, và việc cộng SSR lên ảnh khiến phản xạ môi trường bị tính hai lần.
- Trace khung hình trước: SSR không thể thuộc về khối chiếu sáng trong khi lại đọc đầu ra của chính khối đó. Cách của DOOM là trace depth hiện tại nhưng đọc màu từ khung trước.
Với SSGI (chiếu sáng toàn cục không gian màn hình), SSGINode đã tồn tại, dựa trên tiếp cận bitmask của SSRT3, mở rộng tìm kiếm chân trời của GTAO để thu cả ánh sáng lẫn che khuất. Một lần tìm kiếm 24 mẫu depth mặc định cho ra cả texture GI và AO, ít nhiễu hơn nhiều so với một tia ngẫu nhiên đơn lẻ vì mỗi mẫu phủ cả một cung hướng.
Về probe phản xạ cục bộ, Three.js đã có đủ nguyên liệu — CubeCamera, PMREMGenerator, getParallaxCorrectNormal() — nhưng chỉ là một probe thủ công cho mỗi vật liệu, chưa có khái niệm tập probe trong cảnh, vùng ảnh hưởng hay pha trộn giữa chúng. Bản nháp box-projected reflection probe cho WebGPURenderer đã có. Ba phần còn thiếu: chuẩn hóa probe (theo cách của Call of Duty), truy cập nhanh nhiều probe qua cube array texture, và prefilter ở kích thước 128² thay vì tối thiểu 256² của PMREMGenerator.
TRAA, TAAU và mảnh ghép lớn nhất
TRAA đã ở trạng thái tốt với jitter Halton, tái chiếu bằng motion vector và variance clipping. Hai tinh chỉnh còn lại: lấy mẫu lịch sử Catmull-Rom để giữ ảnh sắc nét hơn, và nới rộng hộp clip lúc đứng yên từ 1σ lên 2σ — đo bằng harness TRAA, một cảnh tĩnh tăng 2,15 dB PSNR so với tham chiếu supersampled.
TAAU (khử răng cưa theo thời gian kèm upscaling) đã có trong TAAUNode, render ở 1/4 số pixel và tái dựng bằng lịch sử ở độ phân giải đầu ra. Đây là đòn bẩy hiệu năng lớn nhất trong khung hình hiện đại. Với tỉ lệ 0,5, ngân sách bộ nhớ giảm từ khoảng 76 byte xuống khoảng 39 byte mỗi pixel canvas: khung 4K giảm từ khoảng 626 MB xuống 322 MB, và chỉ tô bóng 1/4 số pixel.
Mảnh ghép lớn nhất còn thiếu là cách cắm cả hai cascade vào BRDF của vật liệu — thay đổi nhiều phần của Three.js hơn bất kỳ công đoạn nào khác trong bài.
Tác giả cũng ghi nhận vai trò của các maintainer Three.js: Michael Herzog (@Mugen87) đã review phần lớn các PR, nhiều lần thiết kế lại cho khớp với kiến trúc tổng thể của Three.js, còn mrdoob bày tỏ ủng hộ mạnh mẽ với nhiều đề xuất.
Góc nhìn
Với lập trình viên và studio nhỏ ở Việt Nam, đây là tín hiệu đáng theo dõi: Three.js đang tiến dần tới mức chất lượng ánh sáng mà trước đây chỉ engine native mới làm được, và quan trọng là nó chạy ngay trong trình duyệt. Điều đó mở ra khả năng làm sản phẩm 3D, showroom ảo hay game web với chất lượng hình ảnh cao mà không cần đầu tư vào engine bản quyền hay pipeline phức tạp.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng phần lớn các cải tiến này còn ở dạng PR, bản nháp hoặc đang review, và các con số về bộ nhớ là ước tính cho thiết kế đề xuất chứ không phải phân bổ đo được của addon hiện tại. Các dự án thực tế nên bám vào phần đã ổn định trong Three.js, đồng thời theo dõi các PR về mã hóa octahedral, LightProbeGrid và SSGI để đón đầu khi chúng được hợp nhất.
Nguồn: ben3d.ca · Quy trình biên tập
Bài viết liên quan

Công nghệ
Giới thiệu iesna.eu: Trình mô phỏng ô nhiễm ánh sáng trên trình duyệt sử dụng dữ liệu quang học thực tế
02 tháng 5, 2026

Công nghệ
Tạo hiệu ứng Colored Shadow Penumbra trong Unreal Engine 5: Đưa màu sắc vào vùng bán bóng
08 tháng 5, 2026

Công nghệ
Kỹ thuật lập trình Shader: Tái hiện bầu trời, hoàng hôn và khí quyển hành tinh
12 tháng 5, 2026