Tin tặc tấn công hệ thống làm lạnh siêu thị châu Âu, kích hoạt chế độ rã đông ở 50°C

Một cuộc tấn công mạng quy mô lớn đang gây rối loạn hệ thống làm lạnh tại nhiều chuỗi siêu thị lớn ở châu Âu, khiến các tủ đông và tủ mát bị ép chạy chế độ rã đông liên tục ở nhiệt độ lên tới 50°C. Sự cố không chỉ đe dọa nguồn thực phẩm tươi sống mà còn làm tê liệt hoạt động giao hàng và hệ thống nhãn giá điện tử trong cửa hàng.

Hệ thống tủ lạnh siêu thị bị tấn công mạng

Cuộc tấn công nhắm vào hạ tầng làm lạnh

Theo báo cáo từ La Dépêche, "một số" nhà bán lẻ lớn đã trở thành mục tiêu của cuộc tấn công mạng, tập trung vào hệ thống điều khiển làm lạnh do Danfoss sản xuất — thiết bị được các chuỗi siêu thị Pháp như Intermarché, Leclerc và Coopérative U sử dụng rộng rãi.

Ông Dominique Schelcher, Chủ tịch Coopérative U, đã xác nhận vào sáng thứ Hai rằng: "Một cuộc tấn công mạng đã ảnh hưởng đến các cơ sở sản xuất lạnh của nhiều cửa hàng trong mạng lưới của chúng tôi kể từ đêm qua." Ông cho biết các đội ngũ kỹ thuật đã được huy động để khắc phục sự cố và cam kết sẽ tiến hành điều tra, đồng thời mô tả vụ việc là "cực kỳ nghiêm trọng."

"Tấn công vào các thiết bị thiết yếu để bảo quản thực phẩm tươi và nguồn cung thực phẩm cho người dân Pháp là hành vi cực kỳ nghiêm trọng và chưa từng có tiền lệ. Điều này là không thể chấp nhận được."

Kịch bản tấn công: Rã đông ở 50°C

Điểm đáng chú ý của cuộc tấn công nằm ở cách tin tặc thao túng hệ thống. Thông thường, chức năng rã đông tự động chỉ chạy khoảng hai giờ mỗi ngày. Tuy nhiên, tin tặc đã cấu hình lại để hệ thống chạy chu trình rã đông liên tục, cưỡng bức, với nhiệt độ được đặt ở mức 50°C.

Các nguồn tin mô tả "một làn sóng nhiệt" phát ra từ các tủ lạnh và tủ đông — điều hoàn toàn trái ngược với mục đích bảo quản thực phẩm của thiết bị. Ước tính thiệt hại ban đầu đã lên tới gần 300.000 euro, nhưng con số này có thể tăng lên mức vài triệu euro trên phạm vi toàn quốc nếu sự cố kéo dài.

Thiệt hại từ cuộc tấn công mạng vào hệ thống siêu thị

Ảnh hưởng lan rộng sang Hà Lan và Bỉ

Không chỉ dừng lại ở Pháp, sự cố còn lan sang các quốc gia lân cận. Theo đài NOS của Hà Lan, nhiều chuỗi siêu thị đã gặp trục trặc do sự cố an ninh mạng vào chiều Chủ nhật. Các thương hiệu Albert Heijn, Etos và Gall & Gall đã phải đưa website ngừng hoạt động, gây ảnh hưởng trực tiếp đến dịch vụ giao hàng.

Đáng chú ý, hệ thống nhãn giá điện tử (electronic shelf labels) cũng bị xâm phạm, khiến việc hiển thị giá trong cửa hàng trở nên sai lệch. Albert Heijn cho biết trong một tuyên bố: "Chúng tôi đã ngay lập tức thực hiện các biện pháp để bảo vệ môi trường CNTT của mình. Một phần trong đó là việc tạm dừng phòng ngừa một số hệ thống."

Chuỗi bán lẻ Delhaize của Bỉ — thuộc sở hữu của Albert Heijn — cũng báo cáo gián đoạn hoạt động. Hình ảnh lan truyền trên mạng cho thấy các cửa hàng tại Amsterdam phải đặt biển cảnh báo khách hàng về vấn đề giá cả, đồng thời tạm ngừng các chương trình khách hàng thân thiết.

Vì sao đây là lời cảnh tỉnh về bảo mật IoT

Sự việc một lần nữa làm dấy lên lo ngại về việc các thiết bị IoT trong hạ tầng thiết yếu — từ tủ lạnh công nghiệp đến nhãn giá thông minh — được kết nối Internet mà không có biện pháp bảo vệ đầy đủ. Các bình luận trên diễn đàn công nghệ đặt câu hỏi thẳng thắn:

• "Tại sao những thiết bị này lại cần phải kết nối Internet?"
• "Lại thêm một trường hợp nữa của những thứ lẽ ra không nên ở trên mạng..."

Hiện vẫn chưa rõ liệu các cuộc tấn công ở Pháp và Hà Lan có liên quan đến nhau hay không, cũng như mức độ ảnh hưởng thực sự trên toàn châu Âu. Điều chắc chắn là cuộc tấn công này đặt ra câu hỏi cấp thiết về bảo mật chuỗi cung ứng thực phẩm trong kỷ nguyên số.

Bảo mật thiết bị IoT trong hạ tầng thiết yếu

Bài học cho các nhà bán lẻ Việt Nam

Đối với các chuỗi siêu thị và nhà bán lẻ tại Việt Nam đang trong quá trình số hóa — từ hệ thống làm lạnh thông minh đến nhãn giá điện tử và quản lý kho tự động — sự cố này là lời nhắc nhở quan trọng về việc phân tách hệ thống vận hành (OT) khỏi hệ thống công nghệ thông tin (IT), áp dụng xác thực đa yếu tố và giám sát liên tục các thiết bị IoT kết nối mạng.

Khi hạ tầng vật lý ngày càng phụ thuộc vào phần mềm, ranh giới giữa một cuộc tấn công mạng và một thảm họa thực tế đang trở nên mong manh hơn bao giờ hết.