Tự vận hành dịch vụ tại nhà: Những gì tôi dùng và những gì tôi từ chối

Tác giả đã tự vận hành máy chủ từ thời đại học, khi còn đặt một chiếc máy Linux dưới gầm giường ký túc xá. Sau nhiều năm dùng dịch vụ streaming nước ngoài, anh quyết định "cắt dây" theo cách khác: chuyển sang Jellyfin tự vận hành, rồi mở rộng dần sang gần 30 dịch vụ khác. Bài viết là bản tổng kết chi tiết về những gì đáng tự vận hành và những gì không.

Nguyên tắc tự vận hành

Tác giả đặt ra một số nguyên tắc nghiêm ngặt trước khi bắt tay vào triển khai:

• Không bao giờ phơi bày dịch vụ trực tiếp ra internet công cộng. Ngoại lệ duy nhất là máy chủ VPN chạy trên router. Đặc biệt trong thời đại hacking có sự hỗ trợ của AI, anh cho rằng việc này quá rủi ro.
• Ưu tiên chạy native thay vì container khi có thể. Lý tưởng nhất là dịch vụ chỉ gồm một tệp nhị phân Go duy nhất. Nếu một dịch vụ yêu cầu Docker compose với MySQL, Redis và ba container khác, anh lập tức tìm phương án thay thế.
• Không dùng Docker nữa. Lý do không phải vì nguyên tắc cứng nhắc, mà vì mệt mỏi với việc phải quản lý một hệ thống điều khiển dịch vụ riêng biệt. Hệ thống đã dùng systemd, và Podman tích hợp với systemd rất tốt.

Phần cứng: Mini PC khiêm tốn, sức mạnh bất ngờ

Tác giả dùng một chiếc Beelink S12 Pro với vi xử lý Intel N100, 16GB RAM và SSD 512GB, mua với giá 180 EUR trước cơn sốt giá RAM. Cùng cấu hình đó hiện bán trên Amazon với giá 359 EUR — tăng gần gấp đôi.

Kèm theo là một ổ cứng 6TB để lưu trữ nội dung đa phương tiện. Điều đáng chú ý: htop cho thấy chỉ khoảng 7,5GB RAM được sử dụng, CPU dao động 30-40% dù chạy gần 30 dịch vụ cùng lúc.

Bạn không cần phần cứng mạnh để chạy nhiều thứ. Tất nhiên tôi không chạy suy luận AI cục bộ trên máy này, nhưng với mọi thứ phi AI, nó hoạt động ngay khi khởi động hoặc chỉ cần vài tinh chỉnh cấu hình đơn giản.

Nhóm dịch vụ lưu trữ và đa phương tiện

Đây là nhóm dịch vụ phổ biến nhất với người dùng Việt Nam quan tâm đến tự vận hành:

• Jellyfin — Máy chủ media tự vận hành, thay thế Netflix và Disney Plus. Tác giả đặc biệt thích việc không có tính năng tự động phát, không gợi ý nội dung, và không phải cuộn qua một đống rác để tìm thứ muốn xem.
• Immich — Phương án thay thế Google Photos. Tác giả chuyển sang dùng sau khi phiên bản 2 ra mắt và nhận thấy tốc độ tải ảnh nhanh hơn nhiều vì mọi lưu lượng đều trong mạng nội bộ.
• Audiobookshelf — Lưu trữ và nghe sách nói, podcast trên điện thoại với khả năng xử lý chương rất tốt.
• Gonic — Máy chủ tương thích Subsonic viết bằng Go, chạy hai phiên bản riêng cho nhạc của trẻ em và người lớn.
• Music Player Daemon (MPD) — Đã tồn tại 23 năm, phát nhạc qua Snapcast ra toàn bộ hệ thống âm thanh trong nhà.
• Snapcast — Âm thanh đồng bộ toàn nhà, giống Sonos nhưng không bị khóa nhà cung cấp và không bị lỗi thời theo kế hoạch.

Nhóm dịch vụ bảo mật và hạ tầng

• Vaultwarden — Phiên bản tự vận hành của Bitwarden, tương thích với các ứng dụng chính thức. Tác giả lo ngại Bitwarden có thể sẽ gây khó dễ cho Vaultwarden trong tương lai, nhưng hiện tại vẫn là lựa chọn tốt cho gia đình hai người dùng.
• Caddy — Máy chủ web kiêm reverse proxy, tự động lấy chứng chỉ SSL từ LetsEncrypt. Nhờ nó, gần như mọi dịch vụ đều truy cập được qua HTTPS với tên miền phụ thân thiện.
• Backrest — Giao diện web cho Restic backup, giúp quản lý chính sách lưu trữ và nén dữ liệu hiệu quả. Thông báo lỗi gửi qua Gotify.
• Beszel — Bảng điều khiển giám sát đơn giản, thu thập số liệu CPU, RAM, đĩa và nhiệt độ từ các host khác trong nhà.
• Gotify — Dịch vụ thông báo viết bằng Go, được nhiều dịch vụ tự vận hành hỗ trợ trực tiếp.
• Uptime Kuma — Theo dõi trạng thái dịch vụ, kiểm tra mã phản hồi HTTP, ping thiết bị và phân tích JSON để kiểm tra sức khỏe hệ thống.

Nhóm dịch vụ IoT và nhà thông minh

• Home Assistant — Nền tảng nhà thông minh mạnh mẽ mà tác giả cho rằng xứng đáng có bài viết riêng. Linh hoạt hơn nhiều so với Google Home, Amazon Alexa hay Apple Home, nhưng có đường cong học tập dốc.
• Frigate — Hệ thống ghi hình qua mạng (NVR) với 8 camera IP. Tích hợp với Home Assistant để tự động bật đèn khi phát hiện người trong sân sau.
• Syncthing — Phần chiến lược sao lưu ảnh từ Immich sang ổ cứng ngoài của Macbook theo kiểu đồng bộ một chiều.

Nhóm dịch vụ văn phòng và cá nhân

• Actual Budget — Phần mềm lập ngân sách với giao diện web, báo cáo tùy chỉnh và phân loại dựa trên quy tắc. Tác giả nhập giao dịch thủ công hàng tháng thay vì tự động.
• Vikunja — Thay thế Trello sau sự cố ngừng hoạt động nhiều ngày của Trello. Dùng SQLite mặc định, triển khai bằng một tệp nhị phân duy nhất, phù hợp cho hai người dùng.
• Forgejo — Bản fork của Gitea, triển khai bằng một tệp nhị phân. Tác giả đánh giá cao tốc độ của git remote tự vận hành.
• PocketBase — Theo dõi giao dịch và biên lai cho các tài khoản đặc biệt, dùng SQLite với giao diện quản trị web.
• Readeck — Lưu trữ và gắn thẻ những gì đã đọc, xử lý tốt hơn Wallabag với nội dung trả phí.
• Homepage — Bảng điều khiển tổng hợp để theo dõi tất cả các dịch vụ đang chạy.
• FreshRSS — Trình đọc RSS trên web, dù tác giả thừa nhận giờ chỉ vào hai trang web nên ít dùng.

Những gì tác giả quyết định KHÔNG tự vận hành

Không phải dịch vụ nào cũng đáng tự triển khai. Tác giả liệt kê rõ những gì anh đã cân nhắc và từ chối:

• *Bộ arr (Sonarr, Lidarr, Radarr) — Nghe mô tả đã thấy là một mớ hỗn độn ngốn tài nguyên và dễ hỏng, ngược lại hoàn toàn với mục tiêu của anh.
• Collabora Online — Đã có ổ đĩa mạng chia sẻ thì chạy bộ office trên web là vô nghĩa, cứ dùng LibreOffice cục bộ.
• Firefly III — Cấu hình phức tạp với nhiều container, trong khi Actual Budget đơn giản hơn nhiều.
• OwnTracks — Ứng dụng Android không bao giờ báo vị trí ổn định; Dawarich yêu cầu ít nhất bốn container, không đáng đánh đổi.
• Music Assistant — Muốn "sở hữu" toàn bộ hệ thống và liên tục sắp xếp lại nhóm thiết bị Snapcast.
• Email — Tự vận hành email là quá nhiều công sức cho rất ít lợi ích, không thể mạo hiểm với khả năng gửi nhận.

Bài học cho người Việt quan tâm đến tự vận hành

Với người dùng Việt Nam, câu chuyện này mang lại vài gợi ý thiết thực:

• Chi phí phần cứng đang tăng do cơn sốt AI, nên tối ưu tài nguyên quan trọng hơn bao giờ hết.
• Không cần cấu hình khủng để bắt đầu. Một mini PC 16GB RAM đủ chạy gần 30 dịch vụ nếu chọn đúng công cụ.
• Ưu tiên dịch vụ đơn giản: tệp nhị phân duy nhất, ít phụ thuộc, dễ quản lý bằng systemd.
• Bảo mật là trên hết: không phơi dịch vụ ra internet, dùng VPN và IPv6 khi cần truy cập từ xa.

Đó là 17 dịch vụ chạy native và 11 dịch vụ Podman, tất cả đều được quản lý bởi systemd. Hoá ra chiếc Mini PC này chạy được rất nhiều thứ.

Khi các dịch vụ đám mây ngày càng đắt đỏ, thay đổi giao diện liên tục và gửi hàng loạt email về điều khoản sử dụng, tự vận hành dịch vụ trở thành lựa chọn đáng cân nhắc cho những ai muốn kiểm soát dữ liệu và trải nghiệm của mình.