Vì sao các công ty dữ liệu đang đổ xô mua dữ liệu nội bộ?

Trong nhiều năm, các công ty dữ liệu lớn chủ yếu khai thác thông tin công khai trên internet để xây dựng kho dữ liệu phục vụ huấn luyện AI và phân tích thị trường. Nhưng gần đây, một xu hướng mới đang nổi lên: họ sẵn sàng chi số tiền lớn để mua dữ liệu nội bộ từ chính các doanh nghiệp.

Sự thay đổi này phản ánh cuộc đua khốc liệt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, nơi nguồn dữ liệu chất lượng cao ngày càng khan hiếm và đắt đỏ.

Dữ liệu công khai đã cạn kiệt

Các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) như GPT, Gemini hay Claude được huấn luyện chủ yếu dựa trên dữ liệu công khai thu thập từ web. Tuy nhiên, nguồn dữ liệu này đang dần cạn kiệt vì nhiều lý do:

• Nhiều trang web lớn đã chặn bot thu thập dữ liệu
• Các vụ kiện về bản quyền gia tăng
• Chất lượng dữ liệu công khai ngày càng giảm do nội dung do AI tạo ra tràn lan

Trước tình hình đó, dữ liệu nội bộ — những thông tin độc quyền, chưa từng được công bố — trở thành món hàng quý giá.

Dữ liệu nội bộ có gì đặc biệt?

Dữ liệu nội bộ bao gồm nhật ký trò chuyện khách hàng, hồ sơ giao dịch, tài liệu nội bộ doanh nghiệp, mã nguồn, và nhiều loại thông tin vận hành khác. Điểm mấu chốt là chúng phản ánh hành vi thực tế trong môi trường kinh doanh, điều mà dữ liệu công khai khó lòng mô phỏng được.

Dữ liệu công khai cho bạn biết mọi người nói gì. Dữ liệu nội bộ cho bạn biết họ thực sự làm gì.

Đối với các công ty phát triển AI, loại dữ liệu này giúp cải thiện đáng kể khả năng của mô hình trong các tác vụ chuyên biệt như chăm sóc khách hàng, phân tích tài chính hay hỗ trợ lập trình.

Động lực từ phía doanh nghiệp bán dữ liệu

Không chỉ bên mua hưởng lợi, các doanh nghiệp sở hữu dữ liệu cũng có lý do để bán:

• Tạo nguồn thu mới từ tài sản dữ liệu vốn bị "ngủ quên"
• Tận dụng dữ liệu cũ mà không ảnh hưởng đến hoạt động hiện tại
• Hợp tác chiến lược với các ông lớn công nghệ

Tuy nhiên, việc bán dữ liệu nội bộ cũng tiềm ẩn rủi ro lớn về bảo mật và tuân thủ quy định pháp luật.

Rủi ro về quyền riêng tư và pháp lý

Khi dữ liệu nội bộ được đem bán, câu hỏi đặt ra là liệu thông tin cá nhân của khách hàng có được bảo vệ đúng cách hay không. Các quy định như GDPR ở châu Âu hay Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về việc thu thập và xử lý dữ liệu.

Với doanh nghiệp Việt Nam, đây là vấn đề đặc biệt nhạy cảm. Nhiều công ty trong nước đang trong quá trình chuyển đổi số, tích lũy lượng lớn dữ liệu khách hàng nhưng chưa có quy trình bảo vệ và khai thác bài bản.

Bài học cho thị trường Việt Nam

Xu hướng này mang đến cả cơ hội và thách thức cho các doanh nghiệp công nghệ Việt:

• Cơ hội: Dữ liệu nội bộ chất lượng cao có thể trở thành lợi thế cạnh tranh khi xây dựng mô hình AI tiếng Việt
• Thách thức: Cần xây dựng khung pháp lý và quy trình bảo mật chặt chẽ trước khi nghĩ đến việc thương mại hóa dữ liệu
• Cảnh báo: Không nên đánh đổi quyền riêng tư người dùng để lấy lợi ích ngắn hạn

Trong bối cảnh cuộc đua AI ngày càng nóng, dữ liệu nội bộ chắc chắn sẽ tiếp tục là mặt hàng được săn đón. Nhưng cách các công ty cân bằng giữa giá trị kinh tế và trách nhiệm đạo đức sẽ quyết định ai thực sự thắng trong cuộc chơi dài hạn này.