Xây dựng văn hóa nền tảng cộng tác trong ngân hàng

Trong bối cảnh chuyển đổi số ngân hàng diễn ra mạnh mẽ, nhiều tổ chức tài chính đang đối mặt với bài toán không nhỏ: làm sao để các đội phát triển, sản phẩm và vận hành phối hợp hiệu quả thay vì hoạt động như những ốc đảo riêng biệt. Theo chia sẻ từ InfoQ, chìa khóa nằm ở việc xây dựng một hệ thống cộng tác chứ không chỉ đơn thuần là hạ tầng kỹ thuật.

Nền tảng là hệ thống cộng tác, không phải hạ tầng đơn thuần

Nhiều người thường hiểu "nền tảng" (platform) là tập hợp các máy chủ, công cụ CI/CD, hay dịch vụ đám mây. Nhưng định nghĩa đó bỏ sót điều quan trọng nhất: nền tảng là một hệ thống cộng tác giữa con người với nhau.

Khi một ngân hàng xây dựng nền tảng nội bộ, họ không chỉ cung cấp công cụ mà còn tạo ra một không gian nơi các đội có thể tương tác, chia sẻ và cùng nhau giải quyết vấn đề. Hạ tầng chỉ là phần nổi; phần chìm chính là văn hóa và cách con người làm việc với nhau.

Văn hóa theo sau cấu trúc

Một quan điểm đáng chú ý được nêu ra: văn hóa theo sau cấu trúc. Điều này có nghĩa là nếu bạn muốn thay đổi cách các đội làm việc, trước hết hãy thay đổi cách tổ chức và cấu trúc các mối quan hệ. Cụ thể, các đội nền tảng có thể:

• Tổ chức các buổi hỗ trợ mở (open support sessions): Thay vì yêu cầu hỗ trợ qua ticket cứng nhắc, các kỹ sư nền tảng có thể tổ chức những giờ "trực cửa mở" để lập trình viên từ các đội khác đến hỏi trực tiếp, trao đổi và cùng gỡ rối.
• Tạo giải thưởng "super user" cho lập trình viên đóng góp: Khi một lập trình viên từ đội ứng dụng đóng góp cải tiến cho nền tảng, việc ghi nhận và trao thưởng là cách khích lệ tinh thần cộng tác, biến người dùng nền tảng thành những người đồng kiến tạo.
• Thiết lập các tiêu chuẩn mở chung: Các tiêu chuẩn về API, định dạng dữ liệu, quy trình triển khai cần được xây dựng và chia sẻ công khai, để mọi đội đều có thể tham chiếu và đóng góp.

Chuỗi phụ thuộc: đội ứng dụng – đội nền tảng – đội sản phẩm

Trong mô hình này, các mối quan hệ mang tính phụ thuộc lẫn nhau:

Lập trình viên và đội sản phẩm phụ thuộc vào đội nền tảng, đến lượt đội nền tảng lại phụ thuộc vào các đội ứng dụng.

Đội nền tảng không thể thành công nếu không hiểu nhu cầu thực tế của các đội ứng dụng. Ngược lại, các đội ứng dụng không thể di chuyển nhanh nếu nền tảng không đủ mạnh và ổn định. Để cùng tiến về phía trước, họ cần tiêu chuẩn chung – không chỉ là tiêu chuẩn kỹ thuật mà còn là tiêu chuẩn về cách giao tiếp, cách đánh giá ưu tiên và cách chia sẻ trách nhiệm.

Ý nghĩa với ngân hàng và doanh nghiệp Việt Nam

Với các ngân hàng Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số, bài học này đặc biệt thời sự. Nhiều tổ chức đã đầu tư mạnh vào hạ tầng đám mây, Kubernetes hay hệ thống microservices, nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc thay đổi cách làm việc giữa các phòng ban. Việc xây dựng văn hóa nền tảng cộng tác có thể giúp:

• Giảm thời gian ra mắt sản phẩm: Khi các đội hiểu nhau và dùng chung tiêu chuẩn, việc tích hợp trở nên nhanh chóng hơn.
• Tăng động lực cho kỹ sư: Được công nhận và tham gia vào việc định hình nền tảng giúp giữ chân nhân tài công nghệ.
• Tạo nền tảng cho DevOps thực sự: DevOps không chỉ là công cụ mà là văn hóa – và văn hóa đó bắt đầu từ cấu trúc tổ chức và các tiêu chuẩn chung.

Xây dựng nền tảng cộng tác trong ngân hàng không phải là việc làm một lần mà là hành trình dài hơi, đòi hỏi sự kiên trì trong việc thay đổi cả cấu trúc lẫn văn hóa tổ chức.