Xbox thế hệ tiếp theo có giá 1.800 USD? Microsoft đang tự mâu thuẫn với chính mình

Fortune vừa tung ra một báo cáo gây chấn động về tương lai của ngành game. Theo các nguồn tin nội bộ của Microsoft mà tờ này tiếp cận, Xbox thế hệ tiếp theo (mật danh Helix) dự kiến sẽ có giá từ 1.200 đến 1.800 USD khi ra mắt vào năm 2028.

Một chiếc tay cầm Xbox Elite

Phản ứng đầu tiên của tôi: chiếc Xbox này chết ngay từ khi ra mắt. Phản ứng thứ hai: Microsoft chắc chắn biết người dùng sẽ không trả ngần ấy tiền. Hãng không thể nào bán một cỗ máy với mức giá đó nếu còn muốn thế hệ mới thành công.

Nhưng câu hỏi đáng đặt ra hơn cả: chẳng phải chính Microsoft đã công khai thừa nhận điều này rồi sao?

Những lời hứa về một mức giá dễ chịu

Cựu lãnh đạo Xbox Phil Spencer từng nói rõ: "Chúng tôi sẽ không mở rộng thị trường bằng những chiếc máy 1.000 USD."

Tân lãnh đạo Xbox Asha Sharma cũng nhấn mạnh: "Chúng ta đã đến mức khó có thể tưởng tượng nổi việc đại chúng có thể chi hàng nghìn đô để mua một thiết bị."

Giám đốc chiến lược của Xbox, Matthew Ball, thì khẳng định toàn bộ công ty sẽ thay đổi cách làm để đảm bảo máy có giá phải chăng. Sharma còn cho rằng Xbox sẽ phải áp dụng "những mô hình kinh doanh khác biệt hoàn toàn" để tránh bị đẩy giá lên quá cao.

Vậy Fortune đưa tin sai chăng? Tôi không nghĩ các nguồn tin của Fortune có vấn đề. Với giá RAM và bộ nhớ lưu trữ hiện nay đang tăng phi mã, việc một cỗ máy được mô tả là "bước nhảy kỹ thuật lớn nhất trong lịch sử một thế hệ phần cứng" (như cựu chủ tịch Xbox Sarah Bond nói hồi 2024) có giá sản xuất vượt 1.000 USD là điều hoàn toàn dễ hiểu.

Nhưng có ít nhất năm cách để báo cáo kia là đúng mà không bắt bạn trả hết số tiền đó ngay một lúc. Chỉ có điều, bạn sẽ không thích phần lớn trong số đó.

Cách 1: Trợ giá — Microsoft chịu lỗ để bạn mua rẻ hơn

Đây là khả năng ít xảy ra nhất, cũng là điều chính Fortune gợi ý: giá bán cho người dùng dự kiến 1.200–1.800 USD, trừ khi Microsoft quyết định trợ giá.

Trong quá khứ, Microsoft từng bán máy lỗ để kiếm lời từ game và gói đăng ký Game Pass. Năm 2021, hãng từng xác nhận với The Verge đúng như vậy. Năm 2023, có thông tin Microsoft đã chi tới 1,5 tỷ USD để bán Xbox Series X và S với giá lần lượt 499 và 299 USD thay vì giá thực.

Thế nhưng Microsoft đã ám chỉ rằng họ chấm dứt kỷ nguyên trợ giá phần cứng. Trong bản ghi nhớ "Xbox reset", Sharma viết: "Đi tiếp theo hướng này là không thể" khi nhắc đến 20 tỷ USD đã đổ vào trợ giá nội dung, nền tảng và phần cứng trong năm năm qua.

CEO Satya Nadella cũng đồng tình trên podcast Hard Fork: "Không ai có thể trách Microsoft là chưa đầu tư trong 25 năm qua, và giờ chúng tôi phải biến nó thành một mô hình kinh doanh bền vững."

Rủi ro còn lớn hơn nếu Helix chơi được cả game PC bên cạnh game Xbox. Steam của Valve đang thống trị tuyệt đối mảng game PC, nên người mua Helix sẽ không giúp Microsoft thu hồi vốn.

Cách 2: Gói thuê bao — "Mua máy 0 đồng kèm 36 tháng Game Pass"

Một cách khác để trợ giá chiếc máy 1.200 USD: áp dụng mô hình của các nhà mạng di động. Ví dụ, AT&T sẵn sàng cho bạn chiếc iPhone 18 Pro trị giá 1.200 USD với giá 0 đồng, miễn là bạn ký hợp đồng 36 tháng dịch vụ từ 100 USD/tháng và đổi máy cũ.

Microsoft hoàn toàn có thể làm điều tương tự với một gói Game Pass cao cấp hơn, gộp tiền game và tiền máy lại để bạn trả dần. Bạn vẫn có thể mua máy "nguyên khóa" với giá đầy đủ, nhưng đó sẽ không phải lựa chọn phổ biến.

Tuy vậy, hướng đi này có vẻ đi ngược lại những gì Microsoft vừa làm. Hồi tháng 4, Sharma đã giảm giá Game Pass Ultimate xuống 22,99 USD/tháng vì "Game Pass đã trở nên quá đắt với người chơi", đồng thời cắt game Call of Duty và quyền truy cập không giới hạn vào Xbox Cloud Gaming khỏi gói này.

Trợ giá qua nhà mạng đã tồn tại gần như lâu bằng chính điện thoại đắt tiền: chiếc IBM Simon năm 1994 từng được bán nửa giá nếu ký hợp đồng với BellSouth. Nhưng với máy chơi game thì đây là điều hoàn toàn mới.

Cách 3: Cho thuê — phần lớn người dùng sẽ không sở hữu Helix

Cũng có thể Microsoft đơn giản là không còn định bán máy cho đại chúng nữa. Hãng có thể bán chiếc Xbox 1.800 USD cho những ai đủ khả năng "sở hữu game", còn phần còn lại thì kéo vào mô hình Netflix.

Sau tất cả, "nền kinh tế hình chữ K" và cơn sốt giá RAM đã biến PC chơi game lẫn máy console thành hàng xa xỉ. Những người giàu có tỏ ra hoàn toàn thoải mái trả giá cao cho số ít máy mà Sony và Microsoft còn sản xuất.

Ball từng khẳng định hồi tháng 6: "Tôi có thể nói chắc chắn rằng nhu cầu với máy console của chúng tôi vượt cung. Chúng tôi đang đưa máy ra càng nhiều cửa hàng càng tốt, sản xuất càng nhanh càng tốt. Nhưng có giới hạn nghiêm trọng về tốc độ." Ông đổ lỗi cho tình trạng thiếu RAM.

Microsoft còn một cách khác để cho người ít tiền tiếp cận sức mạnh Xbox "thế hệ mới": cho họ thuê. Hãng vừa ra mắt dịch vụ chơi game đám mây trả theo nhu cầu, từ 3,99 USD cho 10 giờ chơi (11,99 USD cho 50 giờ).

Có lẽ những phát ngôn gần đây của Microsoft về "khả năng chi trả" không phải nói về việc đại chúng sở hữu console thế hệ mới, mà là về cách để người ta "chơi Xbox" với chi phí hợp lý mà không cần sở hữu.

Cách 4: Thế hệ mới chỉ là thế hệ hiện tại

Sau báo cáo của Fortune, một trong những phản ứng đầu tiên tôi thấy là: "Thôi, tôi bỏ. Quên thế hệ mới đi, tôi dùng tiếp Xbox/PlayStation/Switch hiện có."

Đó sẽ là thực tế của rất nhiều người nếu Xbox vượt mốc nghìn đô. Nhưng nếu tình trạng thiếu RAM tiếp diễn, Microsoft biết mình bán được bao nhiêu máy làm ra thì hết bấy nhiêu cho giới thượng lưu, nên bán giá trên trời ngay ngày đầu không hẳn là rủi ro lớn.

Có thể Helix sẽ giống những sản phẩm dành cho người dùng sớm: iPhone Duo, kính Steam Frame... Những sản phẩm này bán hết sạch dù giá cao, giao hàng lộn xộn và chưa hoàn thiện, nhưng người dùng sớm vẫn muốn đồng hành.

Nhưng nếu Microsoft chia người dùng Xbox thành "có" và "không có", thế hệ mới sẽ không thực sự đến. Các nhà phát triển game sẽ không dồn toàn lực cho một chiếc máy mà người ta không mua nổi. Trong thuật ngữ ngành, Helix sẽ chỉ là "bản nâng cấp giữa vòng đời" thay vì một thế hệ mới thực sự.

Cá nhân tôi không ghét điều đó, và nhiều lãnh đạo ngành game cũng vậy. Họ từ lâu đã phàn nàn rằng tốc độ phát triển công nghệ đã đẩy chi phí làm game lên mức không bền vững, khiến quá nhiều đội ngũ phát triển bị cắt giảm ngay sau khi game ra mắt.

Những cựu lãnh đạo PlayStation và Xbox như Shuhei Yoshida, Shawn Layden và Mike Ybarra đều cho rằng thế hệ mới là không cần thiết.

"Cứ dùng PS5 Pro/Series X cho đến khi giá ổn định. Năng lực của những máy đó đủ tốt với 99% người dùng. Chẳng ai đang gào lên 'tôi cần console mạnh hơn' cả." — Mike Ybarra, ngày 20/10

Yoshida thì nói với The Vergecast: "Tôi nghĩ Sony và Nintendo nên kéo dài thế hệ hiện tại càng lâu càng tốt, vì người dùng đang rất hài lòng với PS5 và Switch 2."

Cách 5: Trả bao nhiêu tùy khả năng

Ngay cả khi Microsoft bán một chiếc máy 1.800 USD, hãng đã nói rõ đó sẽ không phải chiếc Xbox duy nhất bạn có thể mua. Sharma công khai cho biết Helix sẽ là "một gia đình thiết bị", được hiểu rộng ra là Microsoft sẽ để các đối tác công nghiệp PC như Asus bán "Xbox" của riêng họ.

Nếu đúng như dự báo, đó không chỉ là chiếc máy cầm tay Xbox Ally chạy Windows mang thương hiệu chung, mà Asus còn có thể làm cả một cỗ máy hình console chạy Xbox OS trên nền Windows.

Một số đối tác có thể tung ra Xbox rẻ hơn, yếu hơn chiếc flagship của Microsoft, có lẽ với ít bộ nhớ và lưu trữ hơn. Bản thân Microsoft cũng có thể có giải pháp sáng tạo về lưu trữ, giống cách hãng từng bán Xbox 360 với ổ cứng dung lượng khác nhau, hoặc không có ổ cứng, để máy rẻ hơn. Sharma nói hồi tháng 6: "Chúng tôi sẽ phải trao cho khách hàng những lựa chọn lưu trữ rất linh hoạt."

Hoặc bạn có thể mua một chiếc Xbox khác vẫn được tính là thành viên trong "gia đình" Microsoft: Xbox Series X và Series S hiện có.

Tất cả đều khả thi vì game không còn cần nhắm tới một chiếc máy duy nhất nữa. Một game Xbox One chạy được trên Xbox One X, Series S và Series X vì chúng đều thực chất là PC Windows dùng chip AMD, chỉ khác nhau về hiệu năng. Helix là phần mở rộng mạnh mẽ của cùng một chuỗi đó.

Có thể một mẫu phần cứng cụ thể sẽ trở thành mốc chuẩn để nhà phát triển nhắm tới, giống cách Steam Deck trở thành chuẩn tham chiếu cho game PC từ năm 2022. Với đà này, tôi sẽ không ngạc nhiên nếu chính Xbox Series S hiện tại đảm nhận vai trò đó. Nhưng cũng có thể là chiếc máy cầm tay Xbox thế hệ mới của Microsoft, mà theo nguồn tin của Fortune, sẽ ra mắt vào dịp lễ 2027.

Góc nhìn cho người dùng Việt Nam

Với người chơi game Việt Nam, mức giá 1.200–1.800 USD (khoảng 30–45 triệu đồng) cho một chiếc console là con số gần như viển vông, nhất là khi thuế nhập khẩu và giá bán lẻ trong nước thường cao hơn giá niêm yết quốc tế đáng kể.

Điều này càng khiến các dịch vụ chơi game đám mây và mô hình thuê bao trở nên hấp dẫn hơn. Nếu Microsoft thực sự đẩy mạnh hướng đi này, người dùng Việt Nam có thể sẽ tiếp cận Xbox thế hệ mới qua cloud gaming thay vì mua máy — một kịch bản phù hợp với hạ tầng internet ngày càng cải thiện trong nước, dù chất lượng máy chủ và độ trễ vẫn là bài toán chưa có lời giải trọn vẹn.