AI agent tấn công chính tổ chức bảo mật, đánh cắp email của chuyên gia nghiên cứu

Viện Công bố Lỗ hổng Hà Lan (DIVD) vừa trở thành nạn nhân của một cuộc tấn công mạng được cho là do AI agent tự động thực hiện. Kẻ tấn công khai thác hai lỗ hổng zero-day trong nền tảng hỗ trợ khách hàng Zammad để chiếm phiên đăng nhập, thực thi mã từ xa và leo thang đặc quyền lên root chỉ trong vài giây.

Hậu quả là dữ liệu của các nhà nghiên cứu bảo mật tình nguyện thuộc DIVD bị đánh cắp, bao gồm địa chỉ email và có thể cả các thông tin liên hệ khác.

Diễn biến vụ tấn công

Theo báo cáo sự cố của DIVD, cuộc tấn công diễn ra vào ngày 21 tháng 9, khi các đối tượng xấu xâm nhập hệ thống CNTT của tổ chức thông qua hai lỗ hổng zero-day trong phần mềm hỗ trợ ticket Zammad.

Một ngày sau, nhóm điều tra phát hiện ra kẻ tấn công, chặn quyền truy cập vào toàn bộ hệ thống trung tâm dữ liệu và thành lập đội ứng cứu sự cố cùng Merlon Security.

"Chúng tôi vẫn đang điều tra chính xác dữ liệu của những tình nguyện viên nào bị ảnh hưởng. Với các tình nguyện viên DIVD, điều này đồng nghĩa với nguy cơ bị tấn công kỹ nghệ xã hội cao hơn, vì kẻ xấu dễ dàng giả danh thành người của DIVD hơn."

Vào ngày 24 tháng 9, DIVD đã báo cáo lỗ hổng Zammad cho nhà cung cấp, thông báo cho Cơ quan Bảo vệ Dữ liệu Hà Lan và Trung tâm An ninh mạng Quốc gia, đồng thời thảo luận các phương án với cảnh sát.

Hai lỗ hổng nghiêm trọng với điểm CVSS 9.4

DIVD là một Cơ quan Đánh số CVE (CNA) và đã cấp mã CVE cho các lỗ hổng đã được công bố trong Zammad:

• CVE-2026-102489: Cho phép kẻ tấn công chưa xác thực đạt được thực thi mã từ xa và rò rỉ phiên đăng nhập của người dùng.
• CVE-2026-102490: Cho phép người dùng cục bộ nâng đặc quyền lên root.

Cả hai lỗ hổng đều nhận điểm CVSS 4.0 là 9.4 khi đánh giá trong kịch bản tấn công chuỗi. Các phiên bản Zammad từ 6.3.0 đến 6.5.4 bị ảnh hưởng bởi CVE-2026-102489, và lỗ hổng này cũng tồn tại ở các phiên bản 7.0.0 đến 7.1.3 nhưng không thể khai thác do điều kiện môi trường. Tất cả các phiên bản Zammad đều dính CVE-2026-102490.

DIVD khuyến nghị tất cả người dùng Zammad nâng cấp lên phiên bản 7 hoặc đưa hệ thống ngừng hoạt động.

Dấu hiệu cho thấy đây là cuộc tấn công do AI agent thực hiện

Điều đáng chú ý nhất là DIVD cho biết họ chưa từng thấy kiểu tấn công như thế này trước đây.

"Đây là cuộc tấn công chúng tôi chưa từng gặp. Không phải vì đây là lần đầu tiên bị tấn công, mà vì phương thức hoạt động cho thấy đây là cuộc tấn công do AI agent điều khiển."

Cuộc tấn công được mô tả là "ồn ào và vô cùng lộn xộn". Nhóm điều tra quan sát thấy agent hoạt động tự động, sau mỗi hành động lại tự quyết định bước tiếp theo với tốc độ cực nhanh nhưng logic hoặc mô thức khá cẩu thả.

Các bài đăng tiếp theo kèm ảnh chụp màn hình nhật ký điều tra cho thấy những ghi chú được nhúng trong script tấn công — một dấu hiệu khác cho thấy đây là hoạt động của AI agent hoặc ít nhất là được hỗ trợ bởi AI.

"Kẻ tấn công là người mà lại để lại ghi chú cho chính mình trong script, giải thích tại sao việc chúng làm là hợp lý và thực sự không phải lừa đảo? AI chỉ nhận nhiệm vụ và liên tục biện minh cho hành động của mình trong mã nguồn dưới dạng chú thích, con người thì chẳng bận tâm đến điều đó."

Phản ứng cộng đồng và bài học cho Việt Nam

Các nhà nghiên cứu bảo mật đã ca ngợi DIVD vì sự minh bạch trong việc công bố và ứng phó với vụ tấn công.

Ông Patrick Garrity, nhà nghiên cứu bảo mật tại VulnCheck, bình luận trên LinkedIn:

"Thật tuyệt vời nếu mọi tổ chức đều minh bạch như thế này về các sự cố bảo mật của họ!"

Trong một cuộc phỏng vấn sau đó, Garrity cho biết ông đánh giá cao sự "trung thực đến tàn nhẫn" của DIVD về vụ xâm nhập. Việc chia sẻ thông tin nhanh chóng giúp các tổ chức khác có thể sử dụng sản phẩm này có biện pháp phòng ngừa trước khi bị tấn công.

Đối với các doanh nghiệp Việt Nam đang sử dụng các nền tảng mã nguồn mở như Zammad cho hệ thống hỗ trợ khách hàng, sự cố này là lời cảnh báo rõ ràng. Việc cập nhật bản vá bảo mật kịp thời, giám sát chặt chẽ các hành vi bất thường trong hệ thống và xây dựng quy trình ứng cứu sự cố minh bạch là những bước cần thiết để đối phó với làn sóng tấn công ngày càng tinh vi, đặc biệt khi AI agent đang trở thành công cụ đắc lực cho cả phe phòng thủ lẫn phe tấn công.