Anh cảnh báo nguy cơ mã độc tống tiền dùng AI nhằm vào hạ tầng trọng yếu trước năm 2028

Cơ quan An ninh mạng Quốc gia Anh (NCSC) nhận định rất có khả năng mã độc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ góp mặt trong một cuộc tấn công mã hóa dữ liệu để đòi tiền chuộc nhằm vào hạ tầng trọng yếu của nước này trước năm 2028. Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh các công cụ AI có thể giúp tin tặc tăng quy mô, mức độ tinh vi của cuộc tấn công và khiến việc xác định thủ phạm khó khăn hơn.

AI có thể khuếch đại các cuộc tấn công

Trong báo cáo thường niên và một đánh giá riêng về tác động của AI đối với các mối đe dọa mạng trong hai năm tới, NCSC không mô tả cụ thể mã độc AI trong tương lai sẽ hoạt động ra sao. Tuy nhiên, cơ quan này cảnh báo các công cụ AI mã nguồn mở vốn được tạo ra để hỗ trợ nghiên cứu bảo mật có thể bị chuyển sang phục vụ mục đích tấn công.

Tình trạng lạm dụng công cụ như vậy đã xuất hiện. Các nhà nghiên cứu ghi nhận nền tảng kiểm thử đối kháng bằng AI mã nguồn mở ARTEX, do Trung Quốc phát triển, bị sử dụng rộng rãi trong các cuộc tấn công kể từ khi ra mắt vào tháng 7. Những mục tiêu được nêu gồm nhà đăng ký tên miền tại Anh 123 Reg và dịch vụ Microsoft 365.

Trong kịch bản bi quan cho năm 2028, NCSC dự báo tần suất và độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng trên toàn cầu sẽ tăng đáng kể. Việc AI được sử dụng rộng rãi hơn có thể làm cho quá trình truy tìm nguồn gốc các cuộc tấn công trở nên khó khăn hơn.

Báo cáo cho rằng Trung Quốc có khả năng đã đóng vai trò cung cấp các công cụ trong kịch bản này, giúp những kẻ tấn công che giấu hoạt động giữa lượng lớn dấu vết trên mạng. NCSC cũng xem xét nguy cơ một tác nhân tấn công tự chủ vượt khỏi sự kiểm soát của người vận hành.

NCSC cho rằng có khả năng thực tế một thực thể như vậy có thể tự nhân bản và tùy ý tiến hành tấn công mạng mà không có động cơ hoặc giới hạn rõ ràng.

Nếu xảy ra, những cuộc tấn công như vậy có thể làm phức tạp quan hệ địa chính trị. Khó xác định thủ phạm cũng có thể giúp các quốc gia đứng sau một cuộc tấn công phủ nhận trách nhiệm.

Anh xây dựng năng lực phòng thủ bằng AI

NCSC cho biết AI đã làm thay đổi cách phát hiện lỗ hổng và triển khai bản vá. Cơ quan này cũng đang thử nghiệm cách ứng dụng AI để giúp đội ngũ phòng thủ theo kịp các mối đe dọa.

Dự án DROMOS bắt đầu trong năm nay bằng một chương trình thử nghiệm kéo dài bốn tuần, phân tích các kho mã nguồn của chính phủ, rồi mở rộng sang một số môi trường vận hành được lựa chọn. Dự án do Trung tâm Điều phối An ninh mạng Chính phủ (GC3) phối hợp với Viện An ninh AI và các cơ quan khác khởi động. Theo NCSC, quá trình này phát hiện hàng trăm vấn đề bảo mật tiềm ẩn, trong đó có các lỗ hổng nghiêm trọng.

Báo cáo cũng nhắc lại kế hoạch triển khai Cyber Shield, một hệ thống phòng thủ mạng sử dụng các tác tử AI tự chủ, từng được công bố sơ bộ vào tháng 7. Hệ thống dự kiến được đưa vào hoạt động theo từng giai đoạn trong năm năm tới. NCSC sẽ cung cấp dữ liệu cho các tác tử phòng thủ được triển khai tại những tổ chức tham gia, nhằm tăng cường khả năng chống chịu trước các mối đe dọa mạng đang diễn ra.

NCSC sẽ thực hiện chương trình cùng Bộ Kỹ thuật số, Văn hóa, Truyền thông và Thể thao Anh (DCMS). Tuy nhiên, cơ quan này thừa nhận nhiều tổ chức hiện chưa sẵn sàng chấp nhận rủi ro của hoạt động phòng thủ tự động. Vì vậy, việc xây dựng niềm tin vào hệ thống là một phần cần thiết trước khi cách tiếp cận này được áp dụng rộng rãi.

Theo thông tin ngân sách được công bố tuần trước, chính phủ dành 60 triệu bảng Anh cho sáng kiến này và thêm 70 triệu bảng Anh để hỗ trợ thành lập Trung tâm Phơi nhiễm và Lỗ hổng theo thời gian thực Quốc gia (NERV). Trung tâm NERV sẽ nhận diện và liên tục theo dõi các lỗ hổng tại các tổ chức thuộc hạ tầng trọng yếu cũng như trong nền kinh tế nói chung.

Ngân sách cũng phân bổ 40 triệu bảng Anh cho Đơn vị An ninh Tác tử Quốc gia, phụ trách ứng phó với bot mất kiểm soát và các sự cố liên quan đến hệ thống tác tử tự chủ; 24 triệu bảng Anh để củng cố phòng thủ cho khu vực công. Một khoản tiền chưa được tiết lộ sẽ hỗ trợ thành lập Trung tâm An ninh mạng AI mới do NCSC quản lý tại Manchester, nhằm phát triển chuyên môn về an ninh AI trong chính phủ.

Kêu gọi đầu tư vào an ninh mạng

Giám đốc NCSC, Tiến sĩ Richard Horne, kêu gọi các tổ chức khẩn trương đầu tư cho bảo mật và khả năng chống chịu. Ông cho rằng trong nhiều thập kỷ, các tổ chức đã dựa vào cách làm công nghệ với mức đầu tư quá thấp, đồng thời nhấn mạnh an ninh và khả năng chống chịu cần trở thành yêu cầu nền tảng thay vì bị xem là việc bổ sung sau cùng.

Horne khuyến nghị các tổ chức xem chứng nhận Cyber Essentials của NCSC là điểm khởi đầu, sau đó mở rộng biện pháp bảo vệ tương ứng với quy mô, mức độ phức tạp và rủi ro của mình. Chính phủ Anh cũng công bố giảm 75% phí chứng nhận Cyber Essentials cho doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa đăng ký chứng nhận lần đầu.

Góc nhìn

Với các đơn vị vận hành hạ tầng trọng yếu, cảnh báo cho thấy phòng thủ không thể chỉ dựa vào việc xử lý sự cố sau khi chúng xảy ra. Theo dõi lỗ hổng liên tục, vá lỗi và chuẩn bị khả năng ứng phó cần được xem là những phần thiết yếu trong kế hoạch an ninh.

Các hệ thống phòng thủ tự động có thể hỗ trợ xử lý mối đe dọa, nhưng việc nhiều tổ chức còn dè dặt cho thấy cần đánh giá kỹ rủi ro và xây dựng niềm tin trước khi triển khai rộng. Với doanh nghiệp, chứng nhận nền tảng có thể là bước đầu, song mức bảo vệ cần tương xứng với quy mô và mức độ rủi ro thực tế.