Apate: Đội quân AI 'nằm vùng' để lừa lại kẻ lừa đảo

Hầu hết các công ty đều dùng AI agent để đẩy nhanh sản phẩm hoặc tối ưu quy trình làm việc. Còn Apate.ai lại gửi chúng đi "nằm vùng" — chấp nhận bị lừa đảo để thu thập tình báo.

Một ý tưởng khởi nguồn từ cuộc gọi lừa đảo có thật

Apate được thành lập năm 2024, dựa trên nghiên cứu tại Đại học Macquarie ở Sydney. Startup Australia này triển khai hàng nghìn AI agent hóa thân thành những nạn nhân ngây thơ. Các agent có thể trả lời cuộc gọi lừa đảo, phản hồi tin nhắn và email đáng ngờ, nhấp vào đường link phishing, và tham gia các nhóm mạng xã hội để "câu" kẻ gian.

Chúng giả làm người đủ mọi lứa tuổi, giới tính và giọng nói, sử dụng nhiều ngôn ngữ khác nhau, cố gắng giữ chân kẻ lừa đảo đủ lâu để moi được thông tin hữu ích.

Ý tưởng này bắt nguồn từ một cuộc gọi lừa đảo có thật. Nhiều năm trước, nhà sáng lập kiêm CEO Dali Kaafar đang dự buổi picnic gia đình thì nhận được cuộc gọi từ số lạ. Nhận ra kẻ đầu dây là lừa đảo, ông quyết định giả vờ ngây ngô để làm trò cho lũ trẻ xem — và giữ được cuộc gọi kéo dài tới 44 phút.

Mọi người đều cười, nhưng Kaafar nhận ra 44 phút đó là khoảng thời gian kẻ lừa đảo không thể gọi cho một nạn nhân thật.

Điều đó khiến ông tự hỏi: Liệu có thể tự động hóa việc này, và qua đó học được điều gì đó hữu ích? Ý tưởng đó dẫn đến công trình nghiên cứu của Kaafar tại Đại học Macquarie, nơi ông và đồng nghiệp dùng học máy và xử lý ngôn ngữ tự nhiên để phân tích nội dung các cuộc gọi lừa đảo, phát triển cách phát hiện và ngăn chặn tốt hơn.

"Đi thẳng đến kẻ lừa đảo trước khi nạn nhân bị hại"

Brad Joffe, đồng sáng lập kiêm giám đốc thương mại, chia sẻ với TechCrunch:

Phần lớn ngành này chỉ hành động sau khi sự việc đã xảy ra. Các nhà mạng chặn số, nhưng kẻ lừa đảo chỉ cần đổi số mới. Ngân hàng theo dõi giao dịch, nhưng lúc đó kẻ gian đã tiếp cận được khách hàng. Chúng tôi đi thẳng đến kẻ lừa đảo và lấy thông tin trước khi bất kỳ ai bị hại.

Apate sử dụng cả các mô hình tiên tiến lẫn mô hình tinh chỉnh riêng để vận hành các agent và phân tích dữ liệu. Công ty huấn luyện mô hình trên chính các cuộc trò chuyện mà agent đã thực hiện với kẻ lừa đảo, cùng với nghiên cứu của Kaafar tại Macquarie.

Theo công ty, đội quân agent của họ đến nay đã tiêu tốn 17 năm thời gian của kẻ lừa đảo qua 2,5 triệu cuộc trò chuyện. Quan trọng hơn, các agent "nằm vùng" cố gắng buộc kẻ gian tiết lộ những thứ thường chỉ biết được sau khi đã có nạn nhân bị lừa: số tài khoản ngân hàng, ví crypto, số điện thoại, website độc hại, thương hiệu chúng mạo danh, và nhiều chi tiết khác về chiêu trò đang thực hiện.

Cách thức hoạt động

Ngoài quyền truy cập vào đội quân agent, khách hàng còn được cấp một cổng thông tin tình báo, cung cấp phân tích về các chiêu lừa đảo nhắm vào người dùng cuối hoặc nhân viên, thương hiệu, sản phẩm của họ.

• Khách hàng có thể giao nhiệm vụ cụ thể cho agent, chẳng hạn như lấy số tài khoản ngân hàng hoặc địa chỉ ví crypto
• Các agent dạng văn bản có thể quét diễn đàn, nhóm đầu tư và nền tảng mạng xã hội để tìm hoạt động lừa đảo tiềm ẩn
• Sau đó chúng tham gia trò chuyện bằng danh tính giả để làm lộ thông tin của kẻ gian

Khách hàng của startup bao gồm Ngân hàng Commonwealth of Australia, TPG Telecom, cùng nhiều đơn vị tiện ích, nhà mạng và cơ quan chính phủ khác. Joffe cho biết TPG đã chuyển gần 590.000 cuộc gọi đến agent của Apate, Commonwealth ghi nhận mức giảm 76% thiệt hại do lừa đảo được báo cáo công khai, và một ngân hàng Australia giấu tên đã dùng agent để vô hiệu hóa 22 chiến dịch lừa đảo.

Bối cảnh: khi AI tiếp sức cho cả hai phe

Đây là một bước tiến thú vị của trò "câu" kẻ lừa đảo (scam-baiting), nhưng không quá bất ngờ khi AI đang trao thêm sức mạnh cho cả tội phạm mạng lẫn lực lượng phòng chống.

Theo FBI, năm 2025 cơ quan này nhận hơn 22.000 đơn khiếu nại về tội phạm liên quan đến AI, gây thiệt hại khoảng 893 triệu USD. Trong đó, hơn 632 triệu USD đến từ các vụ lừa đảo đầu tư, khi kẻ gian dùng AI để dẫn dắt trò chuyện và deepfake giọng nói, ngoại hình của người nổi tiếng, lãnh đạo doanh nghiệp và nhân vật đáng tin cậy.

Từ lâu, không ít người đã biến việc kéo dài thời gian với kẻ lừa đảo thành thú vui — có khi rất hài hước, như dụ chúng đọc to cả một cuốn sách, thậm chí xăm hình lố bịch. Giờ đây, khi AI ngày càng giỏi, thế cờ đang dần đảo ngược.

Các nhà đầu tư đặt cược vào việc "lừa lại" kẻ lừa đảo

Giới đầu tư cũng tin rằng có tiền để kiếm từ việc đánh lừa kẻ gian. Tháng 8 vừa qua, Apate gọi được 8,15 triệu USD vòng hạt giống từ Lobby Capital, OIF Ventures, Investible, Concept Ventures và Baobab Ventures.

Joffe cho biết công ty 20 người đã huy động tổng cộng gần 10 triệu USD, và dự định dùng vòng mới nhất để phát triển sản phẩm và mở rộng quốc tế, bao gồm mở văn phòng tại London và tăng sự hiện diện tại Mỹ.

Apate được đặt theo tên nữ thần lừa dối trong thần thoại Hy Lạp, và điều đó khá phù hợp với việc các agent của chúng tôi làm.

Đáng chú ý, startup này còn đưa cả những đoạn kẻ lừa đảo chửi thề vào tài liệu gọi vốn của mình. Joffe nói thêm:

Chúng tôi coi đó là dấu hiệu của sự bực tức, và mỗi lời chửi thề đều được Apate ăn mừng. Có lẽ chúng tôi là một trong số ít doanh nghiệp trên thế giới ăn mừng khi khách hàng — à không, khi kẻ gian — chửi sản phẩm của mình.

Apate là một trong những ứng viên lọt vào vòng chung kết Startup Battlefield 200 tại TechCrunch Disrupt năm nay.