AROS, bản tái hiện mã nguồn mở của AmigaOS, chính thức chạy trên Raspberry Pi

AROS – dự án tái hiện hoàn toàn hệ điều hành AmigaOS bằng mã nguồn mở – đã đạt được cột mốc quan trọng khi phát hành bản dựng chạy trực tiếp trên Raspberry Pi 3 và Pi Zero. Sau nhiều năm phát triển, người dùng giờ đây có thể khởi động hệ điều hành này trên phần cứng Arm mà không cần lớp nền Linux. Bên cạnh đó, làng công nghệ còn đón nhận tin vui khi dòng máy THEA1200 của Retro Games vừa được công nhận là sản phẩm Amiga chính thức, mở ra tương lai mới cho thương hiệu huyền thoại này.

AROS chạy trực tiếp trên Raspberry Pi: Bước tiến đáng chú ý

Trang nightly builds của dự án AROS vừa xuất hiện hai bản dựng mới dành cho nền tảng Arm. Đầu tiên là raspi-aarch64-system dành cho các dòng Raspberry Pi hỗ trợ 64-bit như Pi 3 và Pi Zero 2, bản còn lại là raspi-armhf-system cho các thiết bị ARMv6 đời cũ. Đây là kết quả của nỗ lực kéo dài nhiều năm nhằm đưa AROS chạy native trên chip Arm, thay vì phải chạy hosted trên Linux như trước đây.

Điều thú vị là kể từ tháng 5/2026, dự án đã có 13 commit được thực hiện bởi Claude Code – một dấu hiệu cho thấy sự hỗ trợ của AI/LLM đã góp phần thúc đẩy tốc độ phát triển.

Vì sao Raspberry Pi là nền tảng lý tưởng cho AROS?

Trong nhiều năm, nền tảng chính của AROS là kiến trúc x86-32, nhưng điều này khiến dự án trở thành "con cá nhỏ trong ao lớn" vì không thể hỗ trợ hết hàng nghìn cấu hình phần cứng PC. Raspberry Pi với hệ sinh thái phần cứng hạn chế hơn nhiều (chỉ vài model, vài loại GPU và card mạng) giúp dự án dễ dàng bao phủ toàn bộ thiết bị.

Bên cạnh đó, những chiếc Pi đời cũ với RAM chỉ 512MB hoặc 1GB thường không đủ sức chạy mượt mà các hệ điều hành hiện đại như Linux hay Windows. Tuy nhiên, cấu hình này lại quá dư dả cho AROS. Bản dựng mới khởi động tới màn hình Workbench chỉ trong khoảng 5 giây, một con số ấn tượng cho bản prototype.

Raspberry Pi 3 chạy hệ điều hành AROS

Hạn chế hiện tại và cách dùng thử

Cần lưu ý rằng đây mới chỉ là bản prototype với nhiều tính năng chưa hoàn thiện. Đáng chú ý nhất là bản dựng chưa có trình giả lập 680x0, do đó không thể chạy các ứng dụng Amiga cổ điển. Tuy vậy, người dùng vẫn có thể trải nghiệm giao diện Workbench và các phần mềm được biên dịch riêng cho AROS.

• File cài đặt chỉ khoảng 100MB
• Cần tải thêm gói raspi-aarch64-contrib hoặc raspi-armhf-contrib (~1GB nén) để có đầy đủ ứng dụng và công cụ
• Phù hợp cho người muốn thử nghiệm, chưa phù hợp để sử dụng hằng ngày

Amiga chính thức tái xuất với THEA1200

Trong một diễn biến khác, Retro Games Ltd (RGL) vừa công bố trên trang Facebook của mình rằng THEA1200 – chiếc máy tính chạy nhân Arm dựa trên bộ giả lập Amiberry – đã chính thức được công nhận là sản phẩm Amiga. Thỏa thuận với Mike Battilana và Amiga Corp (thực chất là Cloanto – công ty sở hữu thương hiệu Amiga, ROM Kickstart và bản quyền AmigaOS gốc) cho phép RGL tích hợp bản AmigaOS chính hãng vào máy.

"Cái tên Amiga đã mở ra một chương mới. Với thông báo gần đây từ Mike Battilana và Amiga Corp, chúng tôi vui mừng thấy thương hiệu Amiga tiến về phía trước với một tương lai rõ ràng và thống nhất." – Retro Games Ltd.

Thỏa thuận này mang lại lợi thế lớn cho THEA1200 so với các dòng máy A600 GS hay A1200 NG của AmigaKit, vốn cũng chạy bộ giả lập tương tự nhưng chỉ dùng bản AmiBench OS dựa trên AROS. Với AmigaOS gốc, khả năng tương thích game và ứng dụng cổ của THEA1200 được kỳ vọng sẽ tốt hơn đáng kể.

Tương lai nào cho hệ sinh thái Amiga?

Sự trở lại của thương hiệu Amiga đang diễn ra trên nhiều mặt trận, từ phần mềm mã nguồn mở đến phần cứng thương mại. Việc Cloanto cấp phép quyền Amiga cho RGL cho thấy chiến lược khai thác tài sản trí tuệ đang được đẩy mạnh, bên cạnh nguồn thu từ việc bán bộ phần mềm Amiga Forever.

Dù cách tiếp cận khác nhau – một bên là mã nguồn mở thuần túy, một bên là sản phẩm thương mại – cả AROS lẫn THEA1200 đều hướng tới mục tiêu chung: giữ cho di sản Amiga sống mãi với thời đại mới. Và với mức giá khoảng 1,2 triệu đồng (~$40) cho một chiếc Pi 3 cũ, bất kỳ ai yêu thích Amiga đều có thể tự tay trải nghiệm một "chiếc Amiga mới" ngay tại nhà.