Băng từ chưa hề "chết": Fujifilm tăng gấp 5 lần công suất sản xuất vì AI

Lưu trữ băng từ tưởng như đã bị thay thế hoàn toàn bởi ổ cứng và SSD, nhưng làn sóng AI tạo sinh đang thổi luồng sinh khí mới vào công nghệ này. Fujifilm vừa công bố kế hoạch đầu tư 10 tỷ yên (khoảng 64 triệu USD) trong hai năm tới để mở rộng nhà máy sản xuất băng từ LTO tại thành phố Odawara, Nhật Bản, hướng tới mục tiêu tăng gấp 5 lần công suất.

Đây là tín hiệu cho thấy băng từ không chỉ tồn tại mà còn đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mới, nhờ nhu cầu lưu trữ dữ liệu huấn luyện và suy luận AI ngày càng khổng lồ.

Vì sao AI lại khiến băng từ hồi sinh?

Trong thông báo chính thức, Fujifilm lý giải rõ ràng: sự lan rộng nhanh chóng của AI tạo sinh và các dịch vụ đám mây đang thúc đẩy lượng dữ liệu được tạo ra trên toàn cầu tăng theo cấp số nhân.

Theo hãng, việc xây dựng môi trường để lưu trữ và khai thác an toàn, hiệu quả khối dữ liệu khổng lồ tích lũy từ quá trình huấn luyện và suy luận AI, cùng với quá trình số hóa hoạt động kinh doanh, đang trở nên ngày càng quan trọng đối với xã hội số.

Nói cách khác, AI cần rất nhiều dữ liệu, và phần lớn dữ liệu đó không cần truy cập thường xuyên. Đó chính là địa hạt của băng từ – công nghệ lưu trữ lạnh có chi phí trên mỗi terabyte thấp hơn nhiều so với ổ cứng hay SSD.

LTO vẫn là định dạng băng từ sống sót duy nhất

Linear Tape-Open (LTO) hiện là định dạng băng từ phi độc quyền duy nhất còn tồn tại, được duy trì bởi liên minh LTO Program gồm HPE, IBM và Quantum.

Dù vậy, thị trường này cũng không tránh khỏi những thăng trầm. Theo số liệu gần đây, lượng băng LTO xuất xưởng trong năm 2025 đã giảm so với mức kỷ lục 176,5 exabyte của năm 2024, chỉ đạt 160,3 exabyte. Nguyên nhân được cho là điều kiện kinh tế vĩ mô khó khăn.

Tuy nhiên, LTO Program ghi nhận doanh số đã phục hồi mạnh trong nửa cuối năm 2025 và dự báo sẽ lập kỷ lục mới trong năm 2026. Fujifilm rõ ràng đang đặt cược vào triển vọng lạc quan này.

Thông số ấn tượng của băng LTO thế hệ thứ 10

Khoản đầu tư của Fujifilm sẽ tập trung vào việc mở rộng sản xuất băng LTO thế hệ thứ 10, với hai biến thể có dung lượng gốc lần lượt 30TB và 40TB, tốc độ truyền dữ liệu 400 MB/s.

Phần lớn người dùng LTO còn áp dụng nén dữ liệu để hơn gấp đôi dung lượng mỗi cuộn băng. Tất nhiên, nén và giải nén tốn thời gian, và việc trích xuất dữ liệu khỏi băng cũng không hề nhanh. Nhưng người dùng băng từ gần như luôn dùng nó cho mục đích lưu trữ ngoại tuyến hoặc cận tuyến, nên tốc độ truy cập chậm không phải là vấn đề lớn.

Lộ trình tương lai: lên tới 365TB mỗi cuộn băng

LTO Program đã vạch ra lộ trình cho bốn thế hệ tiếp theo, với chu kỳ cập nhật khoảng bốn năm một lần:

• LTO-11 dự kiến ra mắt khoảng năm 2029, dung lượng 70TB
• LTO-12 nâng lên 120TB
• LTO-13 đạt 210TB
• LTO-14 sẽ nhảy vọt lên 365TB mỗi cuộn băng

Một điểm đáng chú ý là trước đây LTO Program từng cam kết ổ băng có thể đọc được các thế hệ băng cũ. Tuy nhiên, điều này đã chấm dứt từ thiết bị LTO-10, khi chúng chỉ có thể đọc được băng thuộc thế hệ hiện hành.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Với các doanh nghiệp Việt Nam đang đầu tư mạnh vào AI và chuyển đổi số, bài toán lưu trữ dữ liệu dài hạn với chi phí hợp lý sẽ ngày càng cấp thiết. Các trung tâm dữ liệu lớn, ngân hàng và doanh nghiệp có khối lượng dữ liệu lịch sử khổng lồ có thể coi băng từ là một lựa chọn bổ sung cho kiến trúc lưu trữ phân tầng, thay vì chỉ dựa vào đám mây và ổ cứng.

Câu chuyện của Fujifilm là lời nhắc rằng trong ngành công nghệ, không có công nghệ nào thực sự "chết" nếu nó vẫn giải quyết được một bài toán có thật – và AI vừa tạo ra một bài toán như vậy với băng từ.