Báo cáo gây tranh cãi của Cục Điều tra dân số Mỹ về người nhập cư bỏ phiếu: Dữ liệu sai, kết luận vội vàng

Một báo cáo do Cục Điều tra dân số Mỹ (US Census Bureau) công bố hồi tháng trước được cho là đã cung cấp bằng chứng ủng hộ tuyên bố không có cơ sở của Tổng thống Donald Trump rằng người không phải công dân đã bỏ phiếu khiến ông thất cử trong cuộc bầu cử năm 2020. Tuy nhiên, một cuộc điều tra của WIRED đã phát hiện những sai sót nghiêm trọng trong dữ liệu và quy trình phê duyệt, cũng như mối liên hệ chính trị của các tác giả viết báo cáo.

Báo cáo mang tên "Người không phải công dân bỏ phiếu trong cuộc bầu cử 2020: Phân tích khởi đầu" tuyên bố rằng phân tích hơn 128 triệu hồ sơ cử tri từ cuộc bầu cử năm 2020 đã xác định được 24.000 người có liên quan đến hồ sơ hành chính cho thấy tình trạng không phải công dân. Con số này dao động từ 4.300 người ở California đến ít hơn 15 người ở Wyoming — không đủ để ảnh hưởng đến kết quả cuộc đua tổng thống. Nhưng ngay cả những con số này cũng được cho là cực kỳ đáng ngờ.

Quy trình phê duyệt và tác giả gây tranh cãi

Theo các nguồn tin từ chính quyền Mỹ, báo cáo được phê duyệt bởi hội đồng rà soát tiết lộ của Cục Điều tra dân số vào ngày 7/8 thông qua bỏ phiếu qua email — phương thức thường dùng cho các ấn phẩm có thời hạn gấp hoặc để đáp ứng yêu cầu từ Quốc hội hoặc Nhà Trắng. Các thành viên hội đồng chỉ được xem ba bảng dữ liệu trong ấn phẩm cuối cùng, chứ không phải phân tích đi kèm.

Điều đáng chú ý là danh tính các tác giả của báo cáo. WIRED đã xác nhận một số người có liên quan đến chính quyền Trump và Đảng Cộng hòa. Trong số đó có Dan Sweeney, hiện là phó tổng cố vấn tại Bộ Thương mại Mỹ, từng làm "cố vấn pháp lý và luật sư bãi bỏ quy định của DOGE" tại Cơ quan Bảo vệ Môi trường. Hai tác giả khác là Matthew Jensen và Jeff McCrea — nhân viên từ Viện Chính sách America First (AFPI), một tổ chức tư vấn có ảnh hưởng được thành lập bởi các cựu quan chức chính quyền Trump đầu tiên.

Những người này được cho là đang làm việc trong chính phủ thông qua chương trình cho vay nhân sự theo Đạo luật Nhân sự Liên chính phủ (IPA) — chương trình được thiết kế để cho phép những người có kỹ năng chuyên môn từ các tổ chức phi lợi nhuận đến làm việc cho chính phủ tối đa hai năm.

Sai sót dữ liệu và phương pháp luận

Các chuyên gia và cựu quan chức Cục Điều tra dân số cho rằng báo cáo này có nhiều vấn đề nghiêm trọng về mặt kỹ thuật. Cụ thể, các tác giả đã sử dụng dữ liệu từ DataClear 2020 — một bộ dữ liệu cử tri thương mại — cùng với nhiều nguồn dữ liệu khác bao gồm hồ sơ nhập cư của USCIS, thị thực của Bộ Ngoại giao, hồ sơ ICE và IRS. Việc kết hợp nhiều nguồn dữ liệu khác nhau được cho là có thể dẫn đến sai sót trong việc khớp dữ liệu.

John Abowd, cựu phó giám đốc nghiên cứu và phương pháp luận kiêm nhà khoa học trưởng tại Cục Điều tra dân số, gọi báo cáo này là "vô nghĩa về mặt thống kê". Theo ông, tỷ lệ khớp sai — khi một hồ sơ cử tri được gán mã định danh bảo vệ (PIK) sai và sau đó "khớp" với dữ liệu quốc tịch — thường cao hơn khi sử dụng dữ liệu thương mại. Điều này có nghĩa là phân tích có nhiều khả năng trả về "kết quả dương tính giả" cho thấy người không phải công dân đã bỏ phiếu. Ông nhấn mạnh: "Vì tỷ lệ khớp sai lớn hơn nhiều so với tỷ lệ người không phải công dân bỏ phiếu ước tính, những cử tri bị cáo buộc có khả năng cao là do lỗi dữ liệu."

Amy O'Hara, cựu quan chức điều hành đơn vị liên kết dữ liệu hành chính tại Cục, cũng bày tỏ lo ngại: "Chúng tôi không biết liệu các nguồn dữ liệu có cập nhật thông tin quốc tịch hay không. Việc kết nối và loại bỏ trùng lặp các tệp dữ liệu này thực sự khó khăn, đặc biệt là khi chúng trải dài qua nhiều năm."

Rủi ro cho niềm tin công chúng

Danah Boyd, giáo sư tại Đại học Cornell chuyên nghiên cứu về điều tra dân số, lo ngại rằng báo cáo này có thể làm suy yếu niềm tin của giới học thuật vào chất lượng và độ tin cậy của các sản phẩm dữ liệu mà Cục Điều tra dân số Mỹ sản xuất: "Họ tung ra báo cáo với dấu ấn của Cục Điều tra dân số để nó trông có vẻ hợp pháp. Nhưng không có tác giả, không có phương pháp, không có thảo luận về giới hạn của dữ liệu hay cách tiếp cận của Cục."

"Họ tung ra báo cáo với dấu ấn của Cục Điều tra dân số để nó trông có vẻ hợp pháp. Nhưng không có tác giả, không có phương pháp, không có thảo luận về giới hạn của dữ liệu." — Danah Boyd, giáo sư Đại học Cornell

Đối với độc giả Việt Nam, sự việc này là một bài học quan trọng về tầm quan trọng của tính minh bạch trong dữ liệu và kiểm định độc lập trong nghiên cứu khoa học và chính sách công. Khi dữ liệu được sử dụng để đưa ra các quyết định chính sách lớn, việc đảm bảo tính trung lập, phương pháp luận rõ ràng và quy trình phê duyệt độc lập là điều không thể thiếu. Sự lan truyền các kết luận sai lệch từ dữ liệu không đáng tin cậy có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến niềm tin của người dân vào các thể chế và quy trình bầu cử.

Cuộc điều tra của WIRED cũng cho thấy báo cáo này nằm trong một chiến dịch lớn hơn của chính quyền Trump nhằm đặt câu hỏi về tính toàn vẹn của bầu cử Mỹ, bao gồm việc vũ khí hóa Bộ Tư pháp, xóa bỏ các biện pháp bảo vệ cử tri và tìm cách giành quyền kiểm soát quản lý bầu cử từ các bang.