Bill Gates lo ngại sâu sắc về AI: 'Thời kỳ hỗn loạn nhất lịch sử nhân loại'

Bill Gates lo ngại về tương lai của AI

Bill Gates đã trải qua một sự thức tỉnh mạnh mẽ. Từng là một người lạc quan hàng đầu về trí tuệ nhân tạo (AI), nhà đồng sáng lập Microsoft giờ đây lại tỏ ra bi quan sâu sắc về những gì AI mang lại cho tương lai chung của nhân loại.

Sau một thời gian dài giữ im lặng đáng chú ý về các vấn đề AI, Gates đã trở lại với một bài luận dài gần 6.000 từ mang tiêu đề "Kỷ nguyên AI đầy biến động đã đến. Những lựa chọn chúng ta đưa ra lúc này là vô cùng quan trọng". Trong bài viết, ông cảnh báo thế giới hoàn toàn chưa sẵn sàng cho những gì sắp xảy ra, và tệ hơn, "chúng ta thậm chí còn không chuẩn bị cho nó".

Một sự chuyển đổi lớn hơn — và nhanh hơn — những gì thế giới nhận ra

"AI sẽ là công cụ bình đẳng hóa vĩ đại nhất từng được phát minh, hoặc là nguồn bất công tồi tệ nhất," Gates cảnh báo.

Ông dự đoán rằng "quá trình chuyển đổi sang kỷ nguyên AI mới sẽ là một trong những thời kỳ hỗn loạn nhất trong lịch sử nhân loại". Điều khiến ông lo lắng là nhiều người đang đánh giá thấp quy mô tác động của AI vì những so sánh "sai lệch" với các cải tiến trong quá khứ như máy tính cá nhân, cũng như các vấn đề về hiệu suất của các mô hình hiện tại — thứ mà ông cho rằng sẽ "sớm được khắc phục".

Gates nhấn mạnh: "Lần này thực sự khác biệt", và thừa nhận rằng "nếu ai đó có một kế hoạch đáng tin cậy để làm chậm tiến bộ AI trên toàn cầu, tôi có thể sẽ ủng hộ nó".

Đánh thuế robot và dành riêng công việc cho con người

Một trong những mối quan tâm lớn nhất của Gates là tác động của AI đối với việc làm. Ông dự đoán tình trạng thất nghiệp vĩnh viễn trên diện rộng và bất ổn xã hội đáng kể.

"Nhiều công việc sẽ biến mất vĩnh viễn", ông cảnh báo, khi cả lao động trí óc lẫn lao động chân tay đều có nguy cơ bị thay thế.

Để đối phó với vấn đề này, Gates đưa ra các đề xuất chính sách cụ thể hiếm hoi:

• Đánh thuế token AI và robot để không khuyến khích các công ty thay thế nhân viên bằng máy móc, đồng thời tăng cường quỹ an sinh xã hội
• Dành riêng một số công việc cho con người — một lĩnh vực ông gọi là "Human Reserved" (Khu vực dành riêng cho con người)

Ông kêu gọi các nhà lãnh đạo chính trị hành động ngay bây giờ, "trước khi tỷ lệ thất nghiệp tăng mạnh, cộng đồng bị tổn thương và lòng tin của công chúng bị xói mòn".

Xây dựng một tổ chức quốc tế

Gates cho rằng các thể chế hiện tại hoàn toàn không đủ năng lực cho "nhiệm vụ to lớn" là quản lý AI. Vì AI mang tính liên ngành sâu sắc — đồng thời ảnh hưởng đến thuế, lao động, y tế, an ninh quốc gia và giáo dục — các tổ chức truyền thống không thể nhìn thấy toàn cảnh vấn đề.

Để giải quyết khoảng trống này, ông đề xuất các quốc gia cần thành lập các cơ quan chuyên trách "có thể thiết lập các ưu tiên xuyên suốt các cơ quan chính phủ". Song song đó, cộng đồng quốc tế phải xây dựng một tổ chức toàn cầu để quản lý "những rủi ro xuyên biên giới".

Đáng chú ý, Gates thừa nhận khuôn khổ này sẽ đòi hỏi sự hợp tác Mỹ - Trung, mặc dù ông không đề ra cơ chế cụ thể để đạt được điều đó. Ông kêu gọi: "Chúng ta không có đặc quyền đi chậm", và thúc giục các quốc gia bắt đầu thiết lập tổ chức quốc tế này "ngay lúc này".

Không còn đứng ngoài cuộc

Xét đến vị thế huyền thoại của mình trong giới công nghệ và hoạt động từ thiện, Gates đã tương đối vắng bóng trong các cuộc thảo luận công khai về AI gần đây. Bài luận mới này đánh dấu sự kết thúc của sự im lặng đó.

Ông cam kết dùng thời gian và ảnh hưởng của mình "để đưa AI và công bằng lên chương trình nghị sự công" cũng như nêu vấn đề này với các nhà lập pháp mỗi khi đến Washington DC hoặc gặp gỡ các nhà lãnh đạo thế giới.

Bài luận của Gates cũng hé lộ ông sẽ sớm chia sẻ thêm nhiều ý tưởng chi tiết hơn, bao gồm "các giải pháp đảm bảo lợi ích của AI vượt trội hơn tác hại" và cách Quỹ Gates đang ứng dụng AI vào các hoạt động của mình.

Mặc dù bài viết chủ yếu nhắc lại những rào cản mang tính hệ thống quen thuộc trong quản trị toàn cầu mà không đưa ra nhiều giải pháp mới, nhưng thông điệp của Gates rất rõ ràng: đã đến lúc thế giới phải đối mặt với thực tế AI một cách nghiêm túc, và không thể trì hoãn thêm nữa.