Các ngân hàng đang tìm cách bán tháo khoản nợ trung tâm dữ liệu AI mà chính họ vừa bảo lãnh

Chỉ sáu tháng trước, các ngân hàng lớn còn đua nhau bảo lãnh những khoản vay khổng lồ cho hạ tầng trung tâm dữ liệu AI. Giờ đây, một số tổ chức tài chính hàng đầu thế giới đang tìm cách đẩy khối nợ đó ra khỏi bảng cân đối kế toán của mình. Đây không chỉ là một động thái tài chính đơn thuần, mà còn là tín hiệu cảnh báo về mức độ căng thẳng của cơn sốt đầu tư AI toàn cầu.

Các ông lớn đang chuyển nhượng rủi ro

Theo thông tin từ Financial Times, JPMorgan, Morgan Stanley, SMBC và MUFG đang tích cực tìm kiếm các thỏa thuận chuyển nhượng rủi ro trọng yếu (significant risk transfer). Đây là hình thức giao dịch cho phép ngân hàng giữ khoản vay trên giấy tờ nhưng chuyển phần rủi ro cao nhất sang cho các nhà đầu tư bên ngoài.

Lý do đằng sau những động thái này rất đơn giản: các ngân hàng đang chạm tới hạn mức nội bộ về mức độ phơi nhiễm liên quan đến AI mà một tổ chức cho vay có thể nắm giữ. Nói cách khác, quá nhiều trong số tài sản của họ giờ đây phụ thuộc vào một canh bạc duy nhất — niềm tin rằng làn sóng AI sẽ tiếp tục sinh lời đều đặn.

Các ngân hàng lớn đang tìm cách chuyển nhượng khoản nợ hạ tầng AI

Trường hợp Oracle: câu chuyện rõ ràng nhất

Một ví dụ cho thấy tình thế bế tắc hiện nay liên quan đến một nhóm ngân hàng gồm JPMorgan và MUFG. Theo Bloomberg, nhóm này đã mất hơn sáu tháng để cố phân phối 38 tỷ USD tiền vay xây dựng cho một dự án trung tâm dữ liệu tại Texas và Wisconsin, dự án được cho thuê lại cho Oracle. Một số tổ chức cho vay hiện sẵn sàng bán các phần của khoản nợ này cho các bên mua phi ngân hàng với mức chiết khấu, chỉ để thoát khỏi nó.

Sáu tháng là khoảng thời gian quá dài để "ngồi" trên một khoản nợ mà không ai ký để nắm giữ mãi mãi.

Matthew Moniot, đồng phụ trách mảng chia sẻ rủi ro tín dụng tại Man Group, nhận định với Financial Times rằng quy mô của các thỏa thuận đang ở mức "vượt xa mọi thứ chúng tôi từng nghĩ tới, trong toàn bộ lịch sử". Đáng chú ý là ông không phải một quản lý quỹ đang dìm giá một thương vụ mình không muốn tham gia. Công việc của ông chính là định giá loại rủi ro này — và ông nói rằng những con số hiện tại không còn khớp với bất kỳ mô hình nào ông từng dùng.

Dấu hiệu từ thị trường tín dụng

Oracle là trường hợp phản ánh rõ nhất mức độ căng thẳng. Hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS) kỳ hạn năm năm của công ty này — chi phí bảo hiểm chống vỡ nợ — đã leo lên mức khoảng 151 điểm cơ bản vào đầu tháng Mười, mức cao nhất kể từ năm 2009.

Oracle và áp lực nợ từ các dự án trung tâm dữ liệu AI

Trước đó, vào tháng Bảy, S&P đã hạ xếp hạng tín dụng của Oracle xuống BBB-, chỉ còn một nấc trên mức "rác". Công ty được cho là đang nhắm tới hơn 40 tỷ USD nợ và vốn cổ phần bổ sung trong năm tài chính này — cộng thêm vào 18 tỷ USD trái phiếu đã bán chỉ trong một ngày hồi tháng Chín năm ngoái. Toàn bộ số tiền này cần thiết để duy trì tài trợ cho các cơ sở tại Texas, Wisconsin và New Mexico.

Nhu cầu đối với loại trái phiếu này cũng đang mỏng dần. Trái phiếu của Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft và Oracle hiện giao dịch ở mức phụ trội so với nợ doanh nghiệp phi AI có cùng xếp hạng. Sổ lệnh cho các đợt phát hành của họ đã co lại từ khoảng năm lần giá trị chào bán hồi tháng Hai xuống dưới hai lần vào tháng Bảy. Đó là sự khác biệt giữa một trái phiếu tự bán được và một trái phiếu mà ngân hàng phải vất vả mới phân phối nổi.

Bối cảnh vĩ mô đắt đỏ hơn

Tất cả những điều này không diễn ra trong chân không. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã chạm 5,304% trong tháng này, mức cao nhất kể từ năm 2002. Biên bản cuộc họp tháng Chín của Cục Dự trữ Liên bang đã nêu rõ hoạt động vay nợ doanh nghiệp liên quan đến AI là một nhân tố góp phần vào đà tăng đó.

Dù Capital Economics cho rằng nguyên nhân chính là lạm phát và thâm hụt ngân sách chứ không phải trái phiếu công ty công nghệ, tác động cuối cùng vẫn giống nhau với bất kỳ ai đang tìm cách tài trợ cho một trung tâm dữ liệu: lãi suất phi rủi ro mà họ dựa vào để vay giờ đã đắt hơn rất nhiều.

Bài toán của những cái tên nhỏ hơn

Các nhà đầu tư vẫn muốn tham gia nhưng đã trở nên kén chọn hơn về nơi họ rót vốn. Dòng vốn đang dịch chuyển về phía các trung tâm dữ liệu được thuê bởi những hyperscaler có xếp hạng đầu tư như Microsoft và Google, đồng thời rời xa các tổ chức phát hành yếu hơn.

Điều này giải thích vì sao trái phiếu gắn với CoreWeave được định giá từ 7,00% đến 9,875%, trong khi trái phiếu gắn với các hyperscaler chỉ ở mức 5,70% đến 7,875%. Một công ty hạ tầng AI nhỏ hơn, ít vốn hóa hơn, đang tìm cách huy động nợ trong quý tới sẽ phải cạnh tranh cho cùng một nhóm người cho vay đang lo lắng — nhưng không có bảng cân đối kế toán của Oracle hay tập khách hàng sẵn có để làm điểm tựa.

Cơ chế đằng sau câu chuyện này quan trọng hơn cả những con số trên tiêu đề. Ngân hàng không bán tháo những khoản nợ mà họ tin tưởng. Họ bán khi lo ngại về mức độ tập trung rủi ro.

Điều gì đang thực sự bị thử thách?

Việc dàn trải 120 tỷ USD chi tiêu hạ tầng AI qua các phương tiện đặc biệt (SPV) lẽ ra phải khiến rủi ro dễ tiêu hóa hơn. Đó chính là cấu trúc mà Oracle, Meta, xAI và CoreWeave đều đã sử dụng để giữ nợ ngoài bảng cân đối của riêng họ. Nhưng thay vào đó, rủi ro lại đang quay trở lại đúng những ngân hàng đã tài trợ cho các SPV ấy ngay từ đầu.

Phần quan trọng nhất của câu chuyện này không xuất hiện trong một phiên giao dịch chứng khoán đơn lẻ. Cơn sốt AI vẫn đang vận hành trên giả định rằng tín dụng sẽ luôn rộng mở vô thời hạn với những điều khoản hợp lý. Sáu tháng vật lộn để bán 38 tỷ USD tiền vay là bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy giả định đó đang bị thử thách ngay trong thực tế — chứ không phải trong một cuộc suy thoái lý thuyết còn cách xa vài năm nữa.